Asbest :: Eternit in de beklaagdenbank

Op 10 december gaat in Turijn een strafproces van start tegen twee ex-topmannen van de multinational Eternit. Meer dan tweeduizend slachtoffers, verdedigd door advocaten uit verschillende landen, klagen hen aan voor vergiftiging.

Overal ter wereld, zoals hier in Duinkerke (Frankrijk), eisen asbestslachtoffers dat hen eindelijk recht wordt gedaan,. (Foto www.michelledemessine.fr)

Eternit is een gigant die bouw- en dakplaten produceert. In 2007 haalde de onderneming een omzet van 152,27 miljoen euro. Maar jarenlang was Eternit vooral een asbestgigant. En eindelijk moeten de topmannen ervan rekenschap afleggen voor het gerecht. Meer dan tweeduizend Italiaanse slachtoffers beschuldigen baron de Cartier (een Belg uit de familie Emsens, zie De Miljonairsroute, deel 3) en de Zwitserse industrieel Schmidheiny, vroegere bestuurders van Eternit en allebei miljardair, hen uit winsthonger bewust vergiftigd te hebben. Alleen al in de stad Casale (30.000 inwoners), waar een van de vier Italiaanse fabrieken staat, zijn 3.000 mensen door asbest ziek geworden.

Een historisch proces

Processen over asbest. Sinds het begin van de jaren tachtig zijn er in Europa veel gevoerd. Maar niet in België en Zwitserland, waar Eternit bijzonder invloedrijk is. Via deze burgerlijke processen probeerden de slachtoffers schadeloosstelling te verkrijgen. Tot een strafrechtelijke veroordeling van een topman van de onderneming is het nooit gekomen. Nochtans erkennen de rechtbanken dat vanaf het begin van de 20^ste eeuw bekend was dat asbest schadelijk is voor de arbeiders.

Vandaag hebben de slachtoffers zich voor het eerst georganiseerd om een procedure te starten, strafrechtelijk deze keer, samen met advocaten uit heel Europa. Nu gaat het niet meer alleen om schadevergoeding. De beschuldigden riskeren tot vijftien jaar cel. Nog een primeur: de Belgische en Zwitserse poot worden geviseerd, de landen waar de asbestlobby het meest actief is.

Vanaf het eerste moment dat asbest werd verhandeld, zijn er lobby's opgericht die het gevaar van asbest moesten tegenspreken. Je vindt ze overal in de wereld, maar de voortrekkers zaten in België, in de persoon van de directeurs van Eternit België.

Vanaf 1905 werden de verslagen van bedrijfsartsen altijd verzwegen. Dat er zoveel longkanker was onder de arbeiders kwam officieel omdat ze rookten. De lobby verspreidde desinformatie onder de arbeiders. En verdeelde ze. Vlaamse arbeiders maakte men wijs dat ze geen risico liepen omdat alleen amiant (het Franse woord voor asbest) schadelijk is en aan Franstalige kant zeiden ze het omgekeerde.

Politieke stilte

Zonder medeplichtigen had de lobby de waarheid niet zo lang verborgen kunnen houden. De aandeelhouders van Eternit hadden weinig te vrezen van de politiek. In de jaren 80 werden enorme sommen uitgegeven om europarlementsleden te beïnvloeden, zodat asbest niet verboden zou worden. Meer recentelijk richtte de regering een asbestfonds op, onder druk van de slachtoffers. Er werd toen nog een voorstel goedgekeurd: wie geld krijgt van dat fonds mag geen rechtszaak meer aanspannen. 

Tot slot is er nog een ongemak willen slachtoffers verhaal halen bij de asbestmoordenaars. In het kader van een algemene herziening van de verjaringstermijnen werd in 1998 de verjaringstermijnen voor “aanspraken op schadevergoeding wegens extracontractuele aansprakellijkheid” teruggebracht van 30 naar 20 jaar.  Maar de incubatietijd voor ziekten te wijten aan asbest kunnen oplopen tot 40 jaar. Asbestslachtoffers moeten dus klacht indienen voor ze ziek worden...

Gezondheid volgens Karel Vinck



Karel Vinck is een Vlaamse industrieel gespecialiseerd in het herstructureren van ondernemingen. Hij stond aan het hoofd van ondernemingen zoals Umicore (Union Minière), de NMBS en Cumerio. In de jaren zeventig was hij vooral directeur van Eternit Italië. In 2006 beschuldigden asbestslachtoffers in Sicilië hem van doelbewuste vergiftiging. Hij beweert dat hij destijds niet op de hoogte was van het gevaar van asbest en dat hij een gerust geweten heeft. Hij werd veroordeeld tot drie jaar cel met uitstel. In 2009 is hij in Catania in beroep vrijgesproken.

Hij zou de arbeiders niet wetens en willens aan asbest hebben blootgesteld, maar alleen ‘onzorgvuldig’ hebben gehandeld. De man heeft dus jarenlang een giftig product gecommercialiseerd, zonder ook maar een van de alarmerende rapporten van wetenschappers of bedrijfsartsen te lezen.

Het minste wat we van Vinck kunnen zeggen is dat hij het niet te nauw neemt met gezondheidsrisico’s. Dat bleek onlangs nog toen hij als voorzitter van de BAM (Beheersmaatschappij Antwerpen Mobiel) de Lange Wapperbrug door de strot van de Antwerpenaren wilde duwen. De bevolking, die bang was voor vervuiling met fijn stof, wees het plan in een referendum af.