De PVDA vraagt heroprichting van volledig openbare bank

Als reactie op de beurscrisis stelt de PVDA een ambitieus plan voor om onder andere opnieuw een openbare bank op te richten.

Foto Solidair, Salim Hellalet

“Liberalen, sociaaldemocraten en christendemocraten hebben tussen 1993 en 1998 het politieke lef hebben gevonden om de ASLK en het Gemeentekrediet te privatiseren, ze moeten vandaag dan ook de politieke moed vinden om de tegengestelde beweging te maken”, zegt PVDA-voorzitter Peter Mertens.

“Het hele systeem dat alleen maar draait rond de winst valt voor onze ogen uiteen. Jarenlang worden er fenomenale winsten opgestapeld. Die zijn voor de privé. En als het dan minder gaat zijn de verliezen voor de gewone man. Zo gaat dat niet. Wij willen een volledig publieke bank”.

Mertens noemt de huidige inbreng van de regering niet meer dan ‘een verkapte subsidie’, een ‘nationalisatie van de verliezen’ in plaats van een onteigening van de bank. “De 6,7 miljard die nu in Fortis en Dexia worden gestoken stellen de toekomst van de spaarrekeningen geenszins veilig. Wat Yves Leterme of Didier Reynders ook mogen beweren. Alleen een echte publieke bank, met strenge criteria en een volledig transparant beleid kan een oplossing bieden.”

Het PVDA-plan voor een volledig openbare bank

1. De spaarcenten van jan en alleman veilig stellen

De spaarcenten worden nu tegen een mogelijk bankfailliet zogezegd beschermd door het garantiefonds waarin banken een bijdrage storten. Maar de tussenkomst is beperkt tot 20.000 euro per persoon, dit is het Europese minimum. Dat fonds beschikt nu over een reserve van 765 miljoen euro, amper genoeg om 38.000 keer 20.000 euro uit te keren, terwijl bij Fortis alleen al meer dan een miljoen gezinnen spaargeld hebben uitstaan.
 
De PVDA wil….

• … dat de garantie opgetrokken wordt tot 100.000 euro.
• … het garantiefonds herfinancieren door een crisisbelasting op zeer grote vermogens (van meer dan 1 miljoen euro).
• … dat ook de verantwoordelijken voor het bankbeleid, zoals Lippens, Votron en Co een bijdrage leveren aan het fonds. We stellen voor dat de 'opstappremie' van deze heren integraal in het fonds wordt gestort. 

2. Een echte nationalisatie van de Fortis- en Dexia-bank tot een openbare bank

Men spreekt ten onrechte over de nationalisatie van Fortis. De Belgische staat brengt 4,7 miljard vers kapitaal in de Belgische Fortisbank en 2 miljard in Dexia (samen met de gewesten). Daarmee wordt de staat de grootste aandeelhouder met 49 % van het kapitaal van Fortis en Dexia. Maar het beleid blijft volledig in handen van de privé-eigenaars. De deelname is tijdelijk en moet dienen om de banken door de crisis te loodsen. Het is niets anders dan een verkapte subsidie, een nationalisatie van de verliezen in plaats van een onteigening van de bezittingen van de bank.

De PVDA wil….

• … dat Fortis en Dexia in twee worden gesplitst, een volledig privé en een volledig publiek deel, als opstap naar een publieke bank.
• … dat het geld dat de staat en de gemeenten nu uitgeven voor kapitaalverhogingen, de basis vormt voor een volledig openbare bank. Dat is een omgekeerde operatie als de privatisering van ASLK en Gemeentekrediet. Tussen 1993 en 1998 werd de ASLK progressief opgekocht door Fortis en het Gemeentekrediet kwam in handen van Dexia. De aandelen van Fortis en Dexia die in handen zijn van kleine aandeelhouders kunnen omgewisseld worden in aandelen van de staatsbank.
• … dat iedere spaarder vrij kan beslissen aan welk deel hij zijn geld toevertrouwt.
• … dat, als de crisis ook andere banken op de knieën krijgt, hetzelfde proces wordt overgedaan.
• … dat in de toekomst kan beslist worden om ook het privédeel te nationaliseren.

3. Een echte publieke bank, met strenge criteria en een transparant beheer

De banksector is nu voor de buitenwereld een ondoorzichtig kluwen. Speculatieve beleggingen in risicoproducten hebben de huidige crisis uitgelokt. Alleen de fenomenale winstcijfers van de laatste jaren zijn duidelijk. Internetbanken blijken plots veel hogere rente op spaargeld uit te betalen. Banken hebben tientallen miljarden veil voor overnames. Vorig jaar maakten de vier grootste Belgische banken 11,5 miljard euro winst. Evenveel als de inbreng van de Benelux landen in het kapitaal van Fortis. Wie betaalt dit uiteindelijk?
 
De PVDA wil…

• … dat er een coherente publieke controle komt op de bestedingen en de inkomsten van de bank.
• … dat er in het bestuur van een openbare bank geen privékapitalisten toegelaten worden.
• … dat de strategie en de financiële politiek van de bank vastgelegd wordt in strenge codes tegen speculatie en onderworpen wordt aan strenge publieke controle.
• … dat de investeringen en kredieten prioritair gebruikt worden voor publieke projecten, voor sociale woningbouw, hospitalen...
• … dat België een voorbeeld neemt aan het Noorse soevereine staatsfonds dat een strenge deontologische code volgt.

4. Een beweging starten tegen het liberale doemdenken en het dogma van de privatisering

In jaren 1990 werden alle openbare kredietinstellingen geprivatiseerd. De winsten die vroeger de staat ten goede kwamen werden versast naar de privé. Met het geld van de gemeenten wordt nu gespeculeerd op de beurs. Dezelfde privatiseringsoperatie gebeurde met staatsbedrijven zoals Belgacom en Sabena. De sociaaldemocraten noemden dat toen 'strategische consolidatie'. Staatsmonopolies zoals de NMBS en De Post worden nu opengesteld voor de concurrentie en daardoor bouwen ook die staatsbedrijven hun sociale functie af. De catastrofes in de banksector tonen waartoe dit alles leidt. Hoeveel lijken zullen nog uit de kast vallen, bijvoorbeeld wanneer blijkt hoeveel averij de pensioenfondsen in de financiële crisis zullen oplopen?

De PVDA wil…

• … opnieuw een volwaardige publieke sector. We kunnen ons niet tevreden stellen met wat meer regels voor de financiële markten. Zelfs de grootste voorvechters van de vrije markt staan nu te roepen voor meer controle. Dat volstaat niet, er moet opnieuw een volwaardige publieke sector komen.
• … dat de Europese regels, die beperkingen opleggen aan subsidiëring van staatsbedrijven en die staatsmonopolies verbieden, herzien worden. 

5. Maatregelen om de totale bewegingsvrijheid van de privébanken te beperken

De PVDA wil tot slot…

• … de opheffing van het bankgeheim. België is, samen met Luxemburg en Oostenrijk, een van de enige landen waar het bankgeheim nog bestaat. Het is niet toevallig dat verschillende banken in het verleden betrokken waren bij gevallen van belastingfraude.
• … een verbod op belangenvermenging. Hoeveel oud-ministers van Financiën zijn niet overgestapt naar de banksector of komen uit de banksector?