De slachtoffers van de regering-Di Rupo (5) :: De vrouwen

Een raadseltje. Welke werknemer verdient 23% minder dan de anderen? Antwoord: een vrouw. En de maatregelen van de regering-Di Rupo in verband met het overlevingspensioen, de eindeloopbaan en de werkloosheid zullen de gelijkheid tussen man en vrouw niet bepaald bevorderen.

Het pensioen van de vrouwen is gemiddeld 30 % lager dan dat van de mannen in dezelfde leeftijdscategorie. En dat verschil zal er door de maatregelen van Di Rupo niet minder op worden, integendeel. (Foto sea turtle)

Het loon van vrouwen, maar ook hun pensioen, is over het algemeen lager dan dat van mannen. Meer dan 20% van de vrouwen boven de 65 leeft vandaag onder de armoedegrens wegens een te klein pensioen. De beroepsloopbaan van vrouwen is immers meestal minder lang: ze zijn eerder geneigd om deeltijds te gaan werken of hun loopbaan te onderbreken om voor de kinderen of een zieke ouder te zorgen. De maatregelen van de regering-Di Rupo brengen geen oplossing voor deze ongelijkheid, integendeel.

Komt daar nog bij dat ook de vermindering van de overheidsinvesteringen in de structuren voor collectieve opvang en zorg (voor kinderen, zieken, ouderen), alsook in het onderwijs, de kinderopvang, in stages en homes een terugslag zal hebben op het leven van de vrouwen.

Vrouwenorganisaties hebben trouwens onlangs lucht gegeven aan hun ongerustheid en protesteerden tegen “de aanvallen op het fundamenteel recht op een waardig inkomen zijn hele leven lang”¹.

Overlevingspensioen

Vandaag genieten 600.000 mensen van een overlevingspensioen. Het zijn mensen die hun levenspartner verloren, terwijl zij zelf niet of deeltijds werkten om voor een of meer kinderen te zorgen. 97% van de mensen die het alleen moeten stellen met een overlevingspensioen, zijn vrouwen.²

Vanaf dit jaar wordt het overlevingspensioen beperkt in de tijd en het hangt voortaan af van de lengte van de beroepsloopbaan van de overleden partner. Daarna valt men terug op een werkloosheidsuitkering of een rustpensioen. Momenteel slaat deze hervorming op personen die ten vroegste in januari 2012 dertig jaar worden en in de toekomst hun partner zouden verliezen.

Eindeloopbaan

84% van de mensen die gebruik maken van tijdskrediet in de loop van hun beroepsloopbaan, zijn vrouwen. Meestal nemen ze dit op om voor de kinderen of voor een zieke ouder te zorgen of voor opleiding en bijscholing. Door de hervorming wordt het tijdskrediet beperkt en bovendien nog maar voor een jaar werk gelijkgesteld bij de berekening van het pensioen. Ook de lijst van redenen voor het toekennen van tijdskrediet zou herzien worden.

Het recht wordt beperkt tot 12 maanden volledige opschorting voor een tijdskrediet “zonder motief”, maar je moet dan wel 5 jaar voltijds gewerkt hebben, met 2 jaar anciënniteit bij dezelfde werkgever. Een beperking tot 24 maanden geldt als je halftijds tijdskrediet opneemt en tot 60 maanden voor 1/5 tijdskrediet. Ook krijgt wie geniet van tijdskrediet voortaan geen uitkeringen meer. Er is ook geen enkele verlenging meer mogelijk, behalve voor het zogenaamde “thema-tijdskrediet” voor bijzondere motieven.

Het systeem van loopbaanonderbreking op het einde van de beroepsloopbaan bij de overheidsdiensten – een soort prepensioen dus – wordt ook ontmanteld en beperkt tot maximum een jaar.

Wat betreft de gelijkstelling met gewerkte periodes voor de pensioenberekening geldt het volgende: als het tijdskrediet of de loopbaanonderbreking langer duurt dan 1 jaar (of 5 jaar bij 1/5 tijdskrediet) en als het niet wordt opgenomen voor een bijzonder motief, dan wordt deze periode verder dan dat eerste jaar (of dan 5 jaar bij 1/5 tijdskrediet) niet meer gelijkgesteld: dat komt dus neer op een gat in je toekomstig pensioen. (Zie kader, Claire.)

Ten slotte wordt ook het halftijds prepensioen afgeschaft.

Werkloze vrouwen

Langdurige werkloosheid komt het meest voor bij vrouwen. Zij zullen dus het zwaarst onder druk staan om gelijk welke precaire of deeltijdse job aan te nemen. En zij zullen ook feller de gevolgen dragen van de beperking van de werkloosheidsvergoedingen in de tijd en van de daling van het bedrag van die uitkeringen. (Zie kader, Diane.)

1. Open brief  in Le Soir, 23/12/2011, ondertekend door vijf vrouwenorganisaties
2. Atlas der pensioenen 2010, FOD Sociale zekerheid.

Claire, 36 jaar, met loopbaan-onderbreking

Claire is 36 en pas bevallen van haar derde kindje. Ze werkt voltijds met een loon van 37.500 euro bruto per jaar, net als haar man. Ze is van plan om loopbaanonderbreking te nemen om voor haar baby te zorgen. Volgens de huidige reglementering kan ze dat doen voor drie jaar en deze periode telt ook gewoon mee voor de berekening van haar pensioen. De nieuwe reglementering zal nog maar één jaar in rekening brengen voor haar wettig pensioen. En dat heeft heel wat gevolgen voor Claire: haar maandelijks pensioen zal 83 euro minder bedragen, terwijl ze het sowieso al niet gemakkelijk zal hebben om rond te komen. Volgens de huidige regeling wordt haar pensioen voor haar drie jaar loopbaanonderbreking als volgt berekend: 37.500 × 1/45 × 60% = 500 euro per jaar of 41,67 euro per maand. Door het verlies van twee jaar gelijkgestelde werkperiodes verliest zij 2 × 41,67 euro. Of 83 euro per maand. Of 1000 euro per jaar.

Diane, 33 jaar, moeder van drie kinderen, ontslagen na tien jaar werk

In de eerste drie maanden na haar ontslag krijgt ze 65% van haar vroegere loon en 60% de negen volgende maanden. Haar tweede periode duurt 22 maanden (2 maanden + 10 keer 2 maanden). In de 12 eerste maanden van deze tweede periode krijgt ze nog 40 % van haar vroegere loon. Daarna zal haar uitkering voor de volgende 10 maanden elk trimester naar beneden gaan om uiteindelijk uit te komen bij niet meer dan een forfaitair bedrag van 474 euro per maand. Bovendien zal die derde periode niet langer meetellen voor de berekening van haar pensioen.