Dirk Van Gerven, stafhouder Balie van Brussel :: “Een splitsing van justitie kost een pak geld”

Krijgen we straks een Nederlandstalige en een Franstalige minister van Justitie? Zou kunnen. Is dat een goede zaak? We wilden graag de mening horen van een zeer bevoorrechte getuige, de stafhouder van de balie van Brussel, advocaat Dirk Van Gerven.

Stafhouder Dirk Van Gerven van de balie van Brussel: “Het gerecht dichter bij de burger brengen doe je niet door justitie te splitsen. Zelf ben ik erg voor rechtsbemiddeling.” (Foto Solidair, Gaston Van Dyck)

We zochten stafhouder Van Gerven op in hét symbool van de Belgische justitie, het indrukwekkende gerechtsgebouw op het Poelaertplein in Brussel. Want ergens in de doolhof van het palais de justice ligt het kantoor vanwaaruit de stafhouder leiding geeft aan zijn balie, de Nederlandstalige Orde van advocaten van Brussel of NOAB. Die groepeert de Nederlandstalige advocaten van Brussel Hoofdstad en alle advocaten – ook de Franstalige – die actief zijn in de Brusselse Rand. Elke advocaat moet namelijk lid zijn van de balie van zijn arrondissement.

Met zijn 2.650 leden is de NOAB de grootste van de veertien Nederlandstalige balies van België. Dat is zo omdat er een balie is per gerechtelijk arrondissement en omdat België 26 gerechtelijke arrondissementen telt en er twee Ordes zijn in Brussel

Want Brussel is een speciaal geval. Naast de NOAB is er ook de Franse Orde van advocaten, die de 4.000 Franstalige advocaten van Brussel hoofdstad groepeert. De NOAB is overigens in 1985 uit die Franstalige balie voortgekomen. Voordien was er maar een balie in Brussel en was de voertaal onder de advocaten er gewoon Frans, zo simpel was dat. Voor de Franstaligen. “Maar de tijd dat Nederlandstalige advocaten altijd Frans moesten spreken en hun correspondentie met Franstalige collega’s in het Frans moesten schrijven, die tijd is voorbij, die strijd is gestreden”, zegt de stafhouder. “Sinds de Nederlandstalige advocaten een eigen organisatie hebben, praten wij op voet van gelijkheid met de Franstalige orde en loopt de samenwerking prima.”

Artikel 10 van de Belgische grondwet zegt: “De Belgen zijn gelijk voor de wet”. Maar straks is de wet mogelijk niet meer gelijk voor de Belgen en krijgen we mogelijk zelfs een Vlaamse en een Waalse justitie… Wat vindt u van die evolutie?

Dirk Van Gerven. Artikel 10 van de Grondwet is geen obstakel om verschillende regels uit te werken voor bepaalde groepen van mensen, ook op basis van hun taal. Maar naarmate je alsmaar meer verschillende regels uitwerkt, ga je het land meer en meer uit elkaar drijven. Dat is een spijtige evolutie. België is net een prachtvoorbeeld van een samenleving van verschillende talen en culturen. Dat is een rijkdom. En België is al zo’n klein land, laten we er vooral voor zorgen dat er voor iedereen een uniforme justitie is.

De voorstanders van een aparte justitie zeggen dat noord en zuid in dit land een ander normen- en waardenpatroon kennen en dat justitie zich daaraan moet aanpassen.

Dirk Van Gerven. Dat is een veralgemening en over veralgemeningen is het moeilijk discussiëren. Zo kan je ook zeggen dat vrouwelijke rechters anders rechtspreken dan mannelijke en dat de vervrouwelijking van de magistratuur justitie heeft veranderd. Ik geloof dat niet.

Overigens kun je België niet opdelen in twee culturen. Naast Wallonië en Vlaanderen is er ook Brussel, er zijn ook de Oostkantons en die hebben dan misschien een Duitse cultuur… Bovendien functioneert het gerecht in Brussel of Antwerpen anders dan in Veurne, gewoon omdat daar minder zaken zijn. En er zijn ook in Wallonië rechtbanken die goed werken en in Vlaanderen ook rechtbanken die niet goed werken. We mogen nooit veralgemenen.

Splitsing zou ook de rechtspraak dichter bij de burger brengen en dus toegankelijker maken, zeggen de voorstanders.

Dirk Van Gerven. Het gerecht staat bij ons nu al vrij dicht bij de burger. We hebben rechtbanken op verschillende niveaus, met op het niveau van de kantons de vrederechter, die vooral aan bemiddeling doet en daardoor heel dicht bij de mensen staat. De andere niveaus dichter bij de burger brengen, doe je niet door rechtbanken op te splitsen, maar door de manier waarop ze rechtspreken te veranderen. Vandaag zitten we nog vooral met een conflictuele rechtspraak, het is de ene partij tegen de andere en de rechter beslist. Ik ben erg voor rechtsbemiddeling. Bemiddeling lost problemen op, processen voeren scherpt tegenstellingen aan. In de mate dat meer mensen het positieve van mediatie ondervinden, zal het gerecht dichter bij de mensen staan. Bemiddeling is dus het beste middel om justitie dichter bij de mensen te brengen. Ik zie echt niet in hoe een splitsing van justitie daar iets aan kan bijdragen.

Er is ook sprake van harmonisering op Europees niveau.

Dirk Van Gerven. U zegt het zeer terecht, er is een grote nood aan harmonisering. Europa loopt op dat vlak nog ten achter bij de Verenigde Staten, waar er boven de deelstaten een sterke federale wetgeving is uitgebouwd. Europa moet iets gelijkaardigs doen. Dat is goed voor de bedrijven en goed voor elke burger. Hij kan dan gemakkelijker verhuizen of een goed aankopen in een ander land, hij zal dan niet meer botsen op grote procedureverschillen als hij tijdens een verblijf in een ander land in een rechtszaak verwikkeld geraakt, enzovoorts…

Er zou een akkoord geweest zijn om elk gewest of elke gemeenschap een eigen minister van Justitie te geven, die een eigen vervolgingsbeleid zou kunnen voeren. Zal dat niet leiden tot een onderlinge concurrentie tussen ministers die alsmaar harder en repressiever optreden?

Dirk Van Gerven. Ik denk dat we daar inderdaad voor moeten vrezen. Maar de vraag blijft hoever men de splitsing van justitie zal drijven. Ik vermoed dat het al bij al beperkt zal blijven, want een splitsing vergt een heel andere organisatie en ze kost ook een heleboel geld, geld dat er op dit ogenblik niet is.

Principieel heb ik geen bezwaar tegen een Nederlandstalige en een Franstalige minister van Justitie. Mijn vraag is vooral: is dat wel efficiënt. De gewesten hebben nu elk een minister van Buitenlands Beleid. Dat is absurd natuurlijk, dat krijg je aan niemand in het buitenland uitgelegd. Alvorens dergelijke beslissingen te nemen, zou men toch beter de gevolgen daarvan moeten inschatten. Men zou het best eerst bestuderen hoe men dat bijvoorbeeld in Duitsland of de Verenigde Staten doet.

En Brussel-Halle-Vilvoorde?

Dirk Van Gerven. Het echte probleem van Brussel-Halle-Vilvoorde is een kiesprobleem en geen gerechtelijk probleem. Met de Orde van advocaten van Brussel zijn wij niet voor de splitsing van het gerechtelijk arrondissement. De Orde van Vlaamse Balies (die de veertien Vlaamse balies en hun 9.000 advocaten groepeert, n.v.d.r.) en ook de Franstalige Orde van Brussel hebben zich bij dit standpunt aangesloten. En dat is logisch, want waar moeten de rechtsonderhorigen in de Rand dan naartoe? Naar Leuven? Naar Mechelen? Of ga je een apart gerechtelijk arrondissement inrichten voor de Rand? Niemand is daar vragende partij voor.