Dossier :: Naar 800.000 werklozen in 2011?

“Het ergste is voorbij,” zegt voorzitter Guy Quaden van de Nationale Bank. Behalve, zo voegt hij eraan toe, voor de werkloosheid. Het Planbureau verwacht tegen 2011 800.000 werklozen. Maar ook dat waait wel over, zeggen ze. We moeten de tering naar de nering zetten, tijdelijke besparingen accepteren en ons voorbereiden op de periode na de crisis. Wat moeten we daarvan denken?

De federale regering moet de komende twee jaar tussen de 5 en de 7 miljard euro besparen. Zou echt niet een van de 22 federale ministers en staatssecretarissen op het idee komen dat het niet meer dan rechtvaardig is de euromiljonairs te verplichten hun steentje bij te dragen? (Foto Belga)

In de media wordt er op dit ogenblik heel veel gespeculeerd over de ‘groene scheuten’. De zogenaamde groene scheuten zijn tekenen van opflakkering van de conjunctuur die een spoedig herstel laten verhopen. Komt er snel een einde aan de crisis? Het is niet zonder belang om te weten wat ons te wachten staat. Want daarvan hangt af hoe ingrijpend er maatregelen moeten worden genomen.

We hebben veel meer argumenten om de financiële waarnemers te volgen die waarschuwen tegen voorbarig optimisme. Zoals de beleggingsdeskundige Roland van der Elst: “Opvallend is wel dat politici en overheidsinstellingen ons via de media nu een herstel van de economie willen aanpraten. Ik denk dat we nog jaren in de miserie zitten: survival of the fittest, ofwel de wet van de sterkste.” Met andere woorden, de hoofdtendens voor de komende jaren wordt saneren en herstructureren, waarbij de sterkste bedrijven en banken overeind blijven en de werkloosheid naar torenhoge records klimt. Zowel de Nationale Bank als het Planbureau verwachten een stijging met 200.000 werklozen in 2009 en 2010. Daarmee zou de werkloosheid stijgen tot meer dan 800.000, het hoogste cijfer sinds de Tweede Wereldoorlog. 

Toch halen de ‘groene scheuten’ veel meer de media. De optimistische vooruitzichten baseren zich voornamelijk op peilingen over het vertrouwen van ondernemers en consumenten. De conjunctuurbarometer van de Nationale Bank bijvoorbeeld, die de verwachtingen van 6.000 ondernemers optekent, kende een vrije val sinds midden 2008, maar voor de derde maand op rij is er een lichte klim. Waarop steunt hun groeiend vertrouwen? De voorbije maanden hebben vele ondernemingen de productie op laag tempo gezet omdat de stocks maar bleven groeien. Het aantal tijdelijke werklozen is nog altijd dubbel zo hoog als in 2008 (250.500 in mei). Ooit raken die stocks uitgeput en komt er een hervatting van de productie. Het is daarop dat de verwachtingen vooruitlopen. Maar is de crisis daarmee opgelost? Helemaal niet.

Er zijn weinig of geen factoren die een duurzame opleving ondersteunen. Een groei van de vraag moet van ergens komen en die ‘ergens’ is niet de wereld van Harry Potter. Waar kan een groeiende vraag wel vandaan komen? Van meer investeringen van de bedrijven of de overheid, een toename van de binnenlandse consumptie of een toename van de vraag uit het buitenland. Voor geen van alle staat de barometer op goed weer.