Interview McCartan, secretaris-generaal CPI :: Ierse tijger zwaar getroffen door economische crisis

Tot voor kort werd Ierland door de bobo’s van de EU nog geprezen als de na te volgen “Keltische Tijger”. Maar precies dit “model” krijgt het zwaar te verduren in de huidige crisis. Daarover spraken we met de voorman van de Ierse communisten.

Betoging tegen de regeringsmaatregelen. De NAMA (National Asset Management Agency) is een “bank” die werd opgericht door de Ierse regering om voor 90 miljard euro aan toxische kredieten over te kopen van de privébanken. (Foto U-g-g-B-o-y)

Ierland werd de Keltische Tijger genoemd omdat de republiek eind jaren 90 - begin 21^ste eeuw een spectaculaire groei kende, ook al was de rijkdom zeer ongelijk verdeeld. Maar toen de crisis in 2008 uitbrak, kende het land een zware recessie: in 2008 kromp het bbp met 2 % en in 2009 met nog meer. In de bouwsector, een van de motoren van de economische groei, werden 100.000 bouwvakkers werkloos, en dit in een land met net 4 miljoen inwoners. De werknemers in de openbare diensten kregen een heffing van 10 % op hun lonen te slikken.

Een half jaar geleden stemde 67 % van de Ieren voor het Verdrag van Lissabon. Hebben ze daar vandaag geen spijt van?

Eugene McCartan. Je moet weten dat de Ierse kiezer toen zwaar geïntimideerd en onder druk gezet was. Het referendum ging niet over de inhoud van dat Verdrag maar over de vraag of Ierland in de EU moest blijven. De heersende klasse zwaaide met het gevaar van een economische en financiële ineenstorting. De kiezers werden bewerkt met het argument dat een “neen” zou leiden tot een politiek en economisch isolement van het land door Europa en de VS.

Een ja-stem werd voorgesteld als een stem voor werk en economisch herstel. Een half jaar later is daar echter niets van te merken. Bovendien stemden 35 % neen en 40 % gingen niet stemmen. Deze twee groepen samen vormen een groot deel van de bevolking dat met het huidige politieke systeem niets te maken wil hebben.

Wat is er sindsdien gebeurd?

Eugene McCartan. Onze partij heeft de bewering dat het om jobs en economische heropleving gaat, van in het begin een leugen genoemd. We zeiden dat de politiek die Europa en de Europese Centrale Bank (ECB) Ierland opleggen de recessie alleen zou verergeren en tot meer werkloosheid zou leiden. De ECB verplichtte bijvoorbeeld de Ierse regering om haar begrotingstekort tegen 2013 tot 3 % te verminderen. De Ierse regering volgt deze bevelen op en dat komt neer op drastische besparingen in de sectoren van onderwijs, gezondheidszorg, uitkeringen voor werklozen en gepensioneerden.

Vooruitgang in Ierland is alleen mogelijk met een nationale, democratische strategie

Ierland behoort tot de zogemaande PIIGS-landen (Portugal, Italië, Ierland, Griekenland en Spanje). Wat onderscheidt jullie van de andere PIIGS-landen?

Eugene McCartan. Een jaar geleden zorgde de vrees van buitenlandse investeerders voor de financiële solvabiliteit van Ierland om zijn staatsschuld te betalen ervoor dat ons land werd toegevoegd aan de lijst van de zogenaamde PIIGS-landen. Er zijn wel een paar subtiele verschillen met de mediterrane landen. Ierse obligaties werden bijvoorbeeld in het eerste kwartaal van 2010 hoger verhandeld dan in alle andere eurolanden, behalve Oostenrijk. De reden is dat de financiële markten dachten dat de Ierse politieke klasse met meer succes de bezuinigingen zou kunnen opleggen.

Met besparingen in de openbare diensten en maatregelen om de eigenaars van risicovolle leningen uit de wind te zetten, heeft men de druk van de speculanten wat verminderd. Ierse obligaties brachten 3,4 procent op, tegenover maar 1,8 procent voor Italiaanse, 0,8 voor Portugese en 2,1 procent voor Spaanse obligaties. De Griekse obligaties boekten zelfs een verlies van 0,6 %.

Maar de Ierse economie blijft nog zwak. Een teruggang op de aandelenmarkt zou de overheid ertoe kunnen brengen om de banken nog maar eens meer steun te geven en het begrotingstekort daardoor nog meer te verhogen.

Volgens deskundigen zal de Ierse economie niet herstellen voor 2011. Klopt dat?

Eugene McCartan. De groei die Ierland de titel van Keltische Tijger opleverde, steunde op vier pijlers, waarvan de eerste drie onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn: de financiële sector, de bouw en het vastgoed en dan de directe investeringen uit het buitenland. We hebben er herhaaldelijk op gewezen dat dit grote risico’s voor de Ierse staat inhield – en vandaag zien we het resultaat voor de werkende bevolking. De groei is voorbij, de transnationale ondernemingen zijn vertrokken naar Polen en India en ze hebben massa’s werklozen achter gelaten. Veel van de bouwprojecten moesten worden stop gezet. De vraag naar kredieten in deze sector verdween en daarmee verdween ook een belangrijke bron van economisch herstel. En ondanks alle staatssteun is het kredietsysteem in elkaar gestuikt en blijven er nu vooral buitenlandse schulden van onze banken over. Naar schatting heeft de regering voor 70 miljard euro schulden van de banken overgenomen. Dit kan niet op korte termijn gecorrigeerd worden. Neem daarbij het groeiend aantal werklozen, de vele loonsverlagingen, de aanval op de pensioenen… dan versta je helemaal niet meer hoe de economie zou kunnen herstellen. Zij die de crisis veroorzaakt hebben, moeten nu het falen van het kapitalistische systeem betalen.

Volgens officiële cijfers is 22 % van de Ieren arm. Waarom zijn ze met zoveel?

Eugene McCartan. Tijdens de boom-jaren stegen zowel de armoede als de rijkdom van particulieren en de big business. Ierland staat inzake ongelijkheid op de tweede plaats na de VS. Naarmate het bruto binnenlands product steeg, zagen we nieuwe records in dak- en thuisloosheid en drugsverslaving. De regering is niet bekommerd om dit probleem, maar verergert de situatie door haar aanvallen op de rechten van de werkende mensen.

Wat denken jullie over het lidmaatschap van de EU?

Eugene McCartan. Vorig jaar definieerde de Europese Commissie in een rapport de crisis zeer duidelijk als “een kans”. Een kans om de soevereiniteit van de lidstaten verder te ondermijnen met hun dictaten over het begrotingsbeleid en de prioriteiten die ze wil opleggen. Via de regulering van de concurrentie en de fiscale parameters, mengt de EU zich steeds meer in het beleid van nationale regeringen.

Wij, Ierse communisten, zijn voor de ontbinding van de EU in haar huidige vorm. Wij zijn vooral tegen het feit dat er meer bevoegdheden worden gegeven aan de Commissie, en we willen dat alle bevoegdheden worden teruggegeven aan de nationale regeringen.

Met de economische strategie van de Commissie wordt de diepe crisis van het kapitalisme niet opgelost. Vooruitgang in Ierland is alleen mogelijk met een nationale, democratische strategie. De economische en sociale behoeften van onze mensen moeten centraal staan. Wij menen dat zulk een democratische strategie de weg zal openen naar een socialistische maatschappij.

* Uittreksels van een artikel uit het dagblad van de Communistische Partij van Luxemburg, “Zeitung vum Lëtzebuerger Vollek”