IPA 2009-2010 :: Echt zo'n uitzonderlijk akkoord?

De drie vakbonden hebben het ontwerp van interprofessioneel akkoord (IPA) goedgekeurd. Het ACV met 82,1 %, het ABVV met 68,7 % en het ACLVB met 86 %. Ruime meerderheden, maar de kritiek is groter dan de cijfers doen vermoeden.

De vakbondsmilitanten zijn bijzonder kritisch voor dit interprofessioneel akkoord. Sommige noemen de nettoloonsverhogingen een ondermijning van de sociale zekerheid. (Foto Solidair, Hannes Vanwymelbeke)

De vakbonden schuiven het behoud van de index, een betere betaling van de verplaatsingskosten en de verhoging van de sociale uitkeringen en van de uitkeringen bij tijdelijke werkloosheid naar voor als positieve punten. ACV-voorzitter Cortebeeck verklaarde na de algemene raad: ”Dit is een akkoord voor crisistijden. In andere tijden zou het antwoord op de tekst ‘neen’ zijn geweest.” “Een uitzonderlijk akkoord voor uitzonderlijke tijden”, klinkt het ook bij ABVV, maar de vraag is: uitzonderlijk voor wie?

Zware gevolgen voor de financiering van de sociale zekerheid

De vakbondsmilitanten zijn scherp in hun analyse van dit akkoord. Alle tussenkomsten op de vakbondsbijeenkomsten hadden dezelfde teneur: ”De patronale cadeaus zullen zware gevolgen hebben voor de financiering van de sociale zekerheid. Ze zijn verworven voor de werkgevers, maar de 250 euro netto-opslag in de sectoren moet nog afgedwongen worden tijdens onderhandelingen. Er wordt een blanco cheque voor het patronaat getekend.”

Vooral bij het ACV lag de nettoverhoging van 250 euro in plaats van een brutoverhoging zwaar onder vuur. Militanten hekelden het feit dat de sociale zekerheid wordt ondermijnd: “In het eisenpakket van de vakbonden staan altijd brutoloonsverhogingen. Terecht, omdat de patroons dan voor de sociale zekerheid moeten betalen. Dat principe wordt nu echter verlaten, en dat terwijl we net samen met ACW een campagne voeren rond de sociale zekerheid.”

Moet men matigen om jobs te redden?  

Syndicalisten zien veel geld rollen. Er was de sponsoring van de grote banken met meer dan 20 miljard euro door de regering. Maar ook bedrijven die zogezegd in moeilijkheden zitten, zoals ArcelorMittal of Bekaert, halen nog knappe winstcijfers. De aandeelhouders van ArcelorMittal kregen net 2,3 miljard euro, terwijl het bedrijf 1.450 jobs schrapt. De kritiek is niet van de lucht: ”De werknemers moeten blijkbaar de crisis betalen, terwijl de patroons misbruik maken van de crisis om te reorganiseren en af te danken.” Vele vakbondsmensen stellen vast dat dit IPA niks eist van patroons. ”Tegenover de patronale cadeaus staat er geen enkel engagement. De enorme voordelen die ze krijgen (2,25 miljard over twee jaar, nvdr), bieden geen enkele garantie op werkgelegenheid,” zeggen de militanten.

De vrije loononderhandelingen opnieuw opeisen

Voor het eerst wordt het principe van vrije loononderhandelingen, een vakbondsvrijheid, afgeschaft: geen loonblokkering voor topmanagers, wel voor de kleine man.

ACV-Chemie verwierp het IPA. Daar klonk het zo: ”Men heeft twee belangrijke syndicale principes laten varen: de loonnorm is niet indicatief, maar dwingend en er zijn nettoverhogingen in plaats van brutoverhogingen. Bij Gevaert eist de directie 6 % inlevering en het afgeven van één indexsprong.”

Ook de Waalse metaalcentrale van het ABVV eist echte vrije onderhandelingen: ”Wij willen onderhandelingen over de index en we willen een deel van de productiviteitsstijging opeisen.” Vele delegees eisen het recht op om – per sector of per bedrijf – eisen te stellen voor koopkracht en werkgelegenheid om de loonblokkering te doorbreken.

Waarom werd er dan toch voor gestemd?

Ondanks de wrange nasmaak die het akkoord bij de militanten naliet, stemden velen toch voor of onthielden zich, uit de solidariteit of uit schrik om sommige positieve punten, zoals de verhoging van de sociale uitkeringen te verliezen. “Blijft die verhoging behouden als we het ontwerp verwerpen?”, vroegen ze zich af.

Vakbondscentrales uitten kritiek op het “aan elkaar koppelen van verschillende dossiers”. Het dossier van de verhoging van de sociale uitkeringen werd verworven buiten het IPA en wordt betaald door de staat, maar het werd toch gebruikt als chantagemiddel om het IPA te doen aanvaarden. Vele syndicalisten hadden ook kritiek op het gebrek aan tijd om de achterban echt democratisch te raadplegen.

Yes, we can

Moeten we vooral incasseren bij deze crisis? Neen, de vakbonden bij Carrefour bewezen in november het tegendeel: ze organiseerden een solidaire strijd tegen de loonafbraak van 25 % en dwongen door hun wekenlange acties de patroons achteruit. Men kan echt winnen, door de vakbondsbasis te informeren en te  mobiliseren.