“Staatsgreep in Mali is een rechtstreeks gevolg van de oorlog in Libië”

Op 21 maart kwamen in het Afrikaanse Mali soldaten in opstand. Ze grepen de macht en zetten president Amadou Toumani Touré af. Alle instelling werden ontmanteld en de grondwet werd “opgeschort”.

“De Afrikaanse landen zitten zwaar in de schulden en ze staan onder voogdij van het IMF, dat structurele aanpassingen eist. Honderdduizenden jonge mensen met een diploma zitten zonder werk. Zij hebben de keuze tussen migreren en rebelleren”, zegt Aminata Traoré. (Foto Alexandre Baron)

Oorzaak van de omwenteling zijn de zware verliezen die het Malinese leger leed in de vorige weken in de gevechten tegen de separatistische beweging van de Toearegs in het noorden van het land. Voormalig minister van Cultuur van Mali en journaliste Aminata Dramane Traoré gaf een interview aan de Franse krant L’Humanité. Zij beschouwt de instabiliteit die het land in haar greep heeft, als een rechtstreeks gevolg van de westerse militaire interventie die de val van Khaddafi in een stroomversnelling bracht. 

Welk verband is er tussen de militaire staatsgreep in Mali en de oorlog tussen het leger en de Toearegrebellen in het noorden van het land?

Aminata Traoré. Eerst kreeg Mali de weerslag van de oorlog in Libië. In het verleden waren er al vaak opstanden van de Toearegs, maar deze laatste was de zwaarste, omdat de Toearegs beschikken over wapens uit de arsenalen van Libië. Vandaag wordt nog nauwelijks over de oorlog in Libië gesproken, maar de Sahellanden betalen er nog steeds de prijs voor. Niemand wil een dictatuur. Maar was het nodig om miljoenen mensen in West-Afrika bloot te stellen aan instabiliteit en geweld, om de bevolking van de Libische stad Benghazi te “redden”?

De zwaar bewapende Toearegs staan tegenover een Malinees leger dat een verouderde wapenuitrusting heeft en nauwelijks terreinkennis, en dat in een enorm uitgestrekt gebied. De soldaten worden afgeslacht. Daarom zijn het in de eerste plaats de moeders en de vrouwen van deze jongeren die verontwaardigd zijn omdat hun geliefden moeten gaan vechten zonder dat ze daar de nodige middelen voor hebben. Het zijn zij die druk uitoefenden door op straat te komen met hun kinderen, door naar het presidentieel paleis te gaan en door zich te richten tot het leger.

Kan de dialoog met de Toearegrebellen nog hervat worden?

Aminata Traoré. Dialoog is altijd mogelijk. Elke oorlog moet ooit eindigen. 200.000 onschuldigen in het noorden zijn nu op de vlucht gedreven, op zoek naar een veilig onderkomen in andere landen, die niet uitgerust zijn om hen te ontvangen. En wat de zaken nog erger maakt, is dat er bovenop deze politieke crisis nog een zware voedselcrisis komt.

Het probleem blijft wel dat onze staatshoofden – zowel dictators als democraten – allen onderworpen zijn aan Frankrijk

De militairen die president Amadou Toumani Touré hebben afgezet, verzekeren dat ze de macht willen teruggeven aan de burgers. Gelooft u hen?

Aminata Traoré. Ik weet het niet. Amadou Toumani Touré zelf deed hetzelfde na de omverwerping van de vorige president Moussa Traoré in 1991. Hij gaf de macht terug aan de burgers, alvorens terug te komen via verkiezingen. De vraag is niet zozeer de opvolging, maar de mogelijkheid die gegeven wordt aan de Afrikaanse volkeren, aan het Malinese volk om over echte problemen te debatteren.

En wat zijn die “echte problemen”?

Aminata Traoré. De Afrikaanse landen zitten zwaar in de schulden en ze staan onder voogdij van het IMF, dat structurele aanpassingen eist. Honderdduizenden jonge mensen met een diploma zitten zonder werk. Zij hebben de keuze tussen migreren en rebelleren. Men kan de crisis die Mali nu treft niet zomaar beschouwen als de zoveelste crisis in Afrika. Er is een duidelijk verband met de NAVO-interventie in Libië, met de systeemcrisis die in het Westen heerst en met de systeemcrisis die bij ons reeds lang heerst. Wij hebben voortdurend te maken met lokale oorlogen die een gevolg zijn van de globale oorlog die het kapitalistische systeem tegen de volkeren van het Zuiden voert. Wij worden verondersteld in deze moeilijke omstandigheden in staat te zijn om vlotte en transparante verkiezingen te organiseren, maar het probleem blijft wel dat onze staatshoofden – zowel dictators als democraten – allen onderworpen zijn aan Frankrijk.  

Steekkaart Mali

• Oppervlakte: 1.240.192 km² (40 maal België)
• Inwoners: 14,5 miljoen
• Mali heeft een lange en rijke politieke en culturele geschiedenis. De stad Timboektoe is gekend als leercentrum voor geschiedenis, recht en Islamitische godsdienst en als bewaarplaats van vele manuscripten.
Mali bestaat voor 70% uit woestijn. Het is in dit gebied in het noorden van het land dat de Toeareg-rebellen actief zijn. In dit gebeid wonen echter ook andere etnische groepen zoals de Songhai.
• Historiek:
- jaren 90 komen Toearegs (10% van de bevolking) in opstand en eisen een eigen onafhankelijke staat.
- 1992: eerste vredesverdrag waarbij meer autonomie wordt toegekend aan de regio
- 1994-1996: interne gevechten tussen verschillende Toeareg-stammen en ook tussen Toeareg en de Songhai-bevolking, vele burgerslachtoffers
- 2006: opnieuw gevechten omdat de rebellen de volledige uitvoering eisen van het vredesverdrag van 1992
- Einde 2011-begin 2012: een belangrijke colonne van Toearegstrijders komt zwaar bewapend terug uit Libië en lanceert een vernieuwd offensief.