Jaarrekeningen beursgenoteerde bedrijven: de naakte cijfers

De beursgenoteerde bedrijven en hun topmanagers en aandeelhouders kunnen de champagnekurken weer laten knallen. Uit de jaarverslagen van 2010 blijkt dat de bedrijfswinsten weer astronomische toppen scheren. Wie zei daar dat er geen marge is voor loonsverhoging voor de gewone werkmens?

Het is weer de tijd van het jaar. De beursgenoteerde bedrijven maken de jaarverslagen van 2010 op. Omzetten, winsten en dividenden, lonen en bonussen: allemaal gekend. Het gaat hen voor de wind, die grote bedrijven.

In fel contrast daarmee staat de loonsverhoging buiten index die het interprofessioneel akkoord (IPA) voorziet voor de doorsnee werkmens: 0,0% in 2011 en 0,3% in 2012. Zo luid de ja-stem van de parlementaire partijen klonk voor het IPA, zo stil zijn ze nu. Enkel wat tafelspringers lieten zich opmerken met wat selectief gejammer over de bonussen… Nochtans, de cijfers leren dat er ruim marge is voor loonsverhogingen. Geen gezeur meer over loonmatiging en de “competitiviteit van onze ondernemingen” alsjeblieft.

0,3%

De maximale loonstijging buiten de index in 2011-2012 volgens het interprofessioneel akkoord (IPA)

1,6 miljoen

Van alle Belgen leven er 1,6 miljoen (of 15%) onder de armoededrempel. (cijfer 2009)

11,3%

Werkloosheidsgraad in België

10 euro

In Duitsland verdient een op de vijf mensen minder dan 10 euro bruto per uur. Duitsland is het gidsland voor het Belgisch patronaat en bevriende politici.

65%

Groei winsten van de Belgische beursgenoteerde bedrijven

13,8 miljard euro

Totale winsten de Belgische beursgenoteerde bedrijven

5,6 miljard euro

Dividenden uitgekeerd door de Belgische beursgenoteerde bedrijven

46,1%

Groei van de uitgekeerde dividenden

-0,8%

In 2009, het jaar na het uitbreken van de crisis, daalden de toplonen (bonussen inbegrepen) nauwelijks

3,29 miljoen euro

Brutojaarloon in 2009 van een CEO van een beursgenoteerd bedrijf in de Benelux. (cijfer 2010)

1,86 miljoen euro

Brutojaarloon in 2009 van een doorsnee directielid van een beursgenoteerd bedrijf in de Benelux. (cijfer 2010) 

Winsten en dividenden

De Belgische beursgenoteerde bedrijven boeren bijzonder goed. De winsten stegen in 2010 met 65% tot 13,8 miljard euro. De gigantische winstsprong van KBC (van bijna 2,5 miljard euro verlies naar 1,86 miljard euro winst) geeft wel een wat vertekend beeld. Maar zelfs zonder de KBC blijft er voor de beursgenoteerde bedrijven 11,9 miljard euro over.

Vooral bij de bedrijven uit handel en industrie – dus zonder banken, verzekeraars, holdings en immobiliën – knallen de champagnekurken. Zij zagen niet alleen hun winst aandikken met 37,7%, ook ging die er veel sterker op vooruit dan de omzet, die groeide met 10%. De winsten van enkele toppers: AB InBev 3,03 miljard (-8,3%), Solvay 1,77 miljard euro (+244%), Umicore met 263,4 miljoen (+222%), Bekaert 367,6 miljoen (+142%), Belgacom 1,27 miljard (+40%), Elia met 401,7 miljoen (+378%)…

Wie winsten zegt, zegt dividenden. De aandeelhouders mogen langs de kassa passeren. Van de winsten van 2010 vloeit 5,6 miljard euro naar de aandeelhouders in de vorm van dividend. Dat is 46,1% meer dan in 2009.

Wordt de rest van de winst dan geïnvesteerd om jobs te creëren? Helaas. De meesten leggen een spaarpotje aan en gaan op een berg cash zitten. “De Belgische en Europese ondernemingen hamsteren cash als nooit tevoren. Zij vinden de onzekerheid te groot om nu al te investeren”, leert De Tijd van 12 augustus 2010. Vloeien er misschien wat centen naar de belastingen? Opnieuw helaas. Zoals Solidair enkele maanden gelden onthulde, slagen vele van die bedrijven erin om via allerlei fiscale achterpoortjes amper of geen belastingen te betalen.

Bonussen 

Nadat ING Nederland door hevig protest van klanten en bevolking terugkwam op haar beslissing om bonussen uit te keren, laaide in België de discussie over toplonen eveneens wat op. Toen KBC en Dexia aankondigden dat ze het voorbeeld van ING niet gingen volgen, zag onder meer Bruno Tuybens (sp.a) zijn kans mooi om het het bonussenbeleid aan de kaak te stellen. Hij werd onmiddellijk bijgetreden door vele anderen.

Een en ander resulteerde in een resolutie in het Vlaams Parlement die ondertussen ook de inspiratie vormde voor een resolutie in het federale parlement. Heel bekommerd om de ongelijke verdeling van de rijkdom in de samenleving. Zo lijkt het, ware het niet dat die resoluties wel bijzonder soft klinken. Ze vragen om “geen buitensporige bonussen toe te kennen zolang de toegekende overheidssteun niet volledig is terugbetaald”. Didier Reynders (MR) commentarieert: “Ondanks de terugkeer van de winsten moeten de vergoedingen netjes blijven.” Bij Tuybens luidt het: “De financiele instellingen moeten ervoor zorgen dat dat de bonussen redelijk zijn.”

“Redelijk”, “netjes”, “niet buitensporig”: welke lading die termen dekken is niet duidelijk. Wat een contrast toch met 2009 na het uitbreken van de financiële crisis, toen zelfs de Open Vld bij monde van de toenmalig voorzitter Bart Somers schreeuwde om “het einde van de superbonussen”. In die tijd sleutelde de regering trouwens aan een wetsontwerp om de bonnussen van de topmanagers aan banden te leggen. Maar er kwam niets van en het werd met stille trom afgevoerd.

Vandaag houdt men de schone schijn op. Geen wettelijke inperking van de bonussen, slechts een parlementaire resolutie, met louter wat symbolische waarde. Het is niets anders dan een aanbeveling aan de regering en heeft geen kracht van wet. De resolutie gaat ook enkel over de bonussen in de banken die door de overheid werden gered na de financiële crisis. Over bonussen bij andere banken en bij de niet-financiële bedrijven wordt met geen woord gerept.

Zelfs de belofte van ex-premier Jean-Luc Dehaene, tegenwoordig voorzitter van Dexia, wordt niet gehouden. In 2009 beloofde die in De Standaard: “Bovendien worden maar bonussen uitgekeerd op voorwaarde dat de bank in 2010 geen staatswaarborg meer nodig heeft.” Wel, in 2010 kreeg Dexia-CEO Pierre Mariani een bonus van een klein miljoen euro. En nu zijn ze bij Dexia weer zinnens bonussen uit te delen. Nochtans, Dexia hangt nog steeds aan de baxter van de Belgische staat. Die staat nog steeds borg voor enkele toxische Amerikaanse activa en interbancaire leningen van Dexia.

Toplonen

Samengevat, de resolutie is niets anders dan een bliksemafleider. Op vlak van toplonen en bonussen veranderde er omzeggens niets in de bedrijfswereld. De toplonen van 2010 zijn nog niet gekend, maar in 2009 was er alvast geen sprake van een daling ten aanzien van 2008.

Een studie van Hewitt Associates berekende dat de CEO van een beursgenoteerd bedrijf in de Benelux in 2009 mocht rekenen op een loonzakje van 3,29 miljoen euro per jaar, bonussen inbegrepen. Een doorsnee directielid rijfde 1,86 miljoen euro binnen. In totaal bleven de toplonen, bonussen inbegrepen, omzeggens gelijk in het crisisjaar 2009. Ze daalden slechts met 0,8% ten opzichte van 2008. Overigens hadden de topmanagers net twee jaren met heel forse loonstijgingen achter de rug: +7,5% in 2008 en + 11% in 2007.

Weinig kans dat het plaatje er dit jaar anders uitziet. Voor enkele banken zijn wel al de lonen en bonussen van 2010 gekend. Baudouin Prot van BNP Paribas was in 2010 goed voor 2,71 miljoen euro, waarvan 1,68 miljoen bonus. Hij gaat er met 9,72% op vooruit in vergelijking met 2009. En Jean-Laurent Bonnafé van BNP Paribas Fortis maakte een loonsprong van 53%. In 2009 kreeg hij in totaal 1,46 miljoen euro en in 2010 verscheen op zijn jaarlijkse loonbrief 2,24 miljoen euro waarvan 1,37 miljoen euro bonus.