Raoul Hedebouw, “een fenomeen met tweetalige flair”

Foto Solidair, Raf Degeest.

Heel België ontdekte hem door zijn vurige toespraken in het parlement, zijn consequente aanwezigheid in sociale bewegingen en zijn optreden in het tv-programma De Slimste Mens ter Wereld. Raoul Hedebouw, PVDA-woordvoerder en fractieleider in het federale parlement, is nu kandidaat om de nieuwe voorzitter van de PVDA te worden. Die verkiezing vindt plaats tijdens het partijcongres op zondag 5 december. Een ideale gelegenheid om terug te blikken op het parcours van de man die door Het Laatste Nieuws-journalist Jan Segers wordt omschreven als een “fenomeen met tweetalige flair”1.

Eenheid van in de roots, de werkende klasse als voedingsbodem

Raoul Hedebouw werd in 1977 geboren in de volkswijk La Préalle, in het Luikse Herstal. Zijn moeder werkte in een fabriek van medisch materiaal en zijn vader was staalarbeider bij ArcelorMittal, beiden actief in de vakbondsbeweging. Raoul is een Luikenaar en aanhanger van voetbalclub Standard Luik, maar is ook perfect tweetalig. "Buitenshuis sprak ik Frans, maar thuis in Herstal ben ik opgegroeid met 'F.C. De Kampioenen' en Urbanus", vertelt hij. Geen wonder, met een vader uit West-Vlaanderen en een moeder uit Limburg, twee Vlaamse ouders uit de werkende klasse. Opgroeien in een Luikse volkswijk met familie en wortels in alle uithoeken van het land: het maakt van Raoul Hedebouw de belichaming van het hedendaagse België.

Van jongs af aan kiest hij resoluut de kant van de werkende klasse en de strijd. In zijn boek "Première à Gauche" vertelt hij hoe belangrijk het ontslag van zijn moeder in 1992 is geweest voor die keuze. "Wat er met mijn moeder is gebeurd, is bepalend geweest voor mijn engagement", schrijft hij, "In feite zou je kunnen zeggen dat in België de mensenrechten ophouden aan de bedrijfspoorten. Buiten de bedrijfsmuren mag je je mening geven, als je dat binnen de muren doet loop je het risico je baan te verliezen als het management niet akkoord gaat.”2

De echte vuurdoop vindt plaats tussen 1994 en 1996. In 1994 barst er een grote strijd los voor de herfinanciering van het onderwijs en tegen het plan van toenmalig minister Lebrun. Er volgen zes weken van stakingen en acties op scholen, hogescholen en universiteiten. Aan het Koninklijk Atheneum van Herstal stort Raoul zich in de strijd en richt hij met vrienden het studentencomité Comité herstalien des étudiants op, de "C.H.E" ( "Toeval bestaat niet", zegt hij lachend). Daar zet hij zijn eerste stappen als organisator en leider van betogingen. In 1995 en 1996 volgt de grote strijd tegen het plan van minister Onkelinx om 3000 leraren te ontslaan. Leraren gaan in staking en de strijd zal maanden duren. "Op dat moment heb ik beslist om lid te worden van de PVDA", vertelt Raoul.

Hij sluit zich aan bij Comac, de studentenbeweging van de PVDA. In 1997 wordt ons land getekend door de strijd van de arbeiders van Forges de Clabecq. "Met de studenten gingen we vaak de arbeiders van Clabecq steunen", vertelt Raoul in zijn boek. "Dat was niet meer dan normaal, zij waren ons ook komen steunen tijdens onze strijd in het onderwijs. Op 2 februari 1997 was er de veelkleurige mars voor werk die eindigde op het reusachtige binnenterrein van de fabriek. 70.000 mensen kwamen uit het hele land betogen om hun jobs te verdedigen.” Die dag vraagt de vakbondsafvaardiging aan Raoul om de toespraak van Roberto D'Orazio live voor de menigte te tolken. "Het was een zeer indrukwekkend moment", zegt hij. "Ik ontmoet nog altijd veel mensen voor wie de strijd van Forges de Clabecq een bron van inspiratie was in hun dagelijkse strijd. De mensen van Clabecq weigerden zich neer te leggen bij hun lot. Ze waren vastbesloten te vechten en hebben hun strijd altijd in een ruimer kader willen plaatsen, dat van een maatschappijkeuze.”

De doorbraak

Als hij in 2005 nationaal woordvoerder wordt, komen zijn achtergrond en zijn tweetaligheid goed van pas. In het zuiden van het land breekt hij voor het eerst door met zijn interventies in de zondagse debatten, waarbij hij de PVDA omschrijft als "de mug die de traditionele partijen op de zenuwen zal werken". In 2012 wordt hij verkozen in de gemeenteraad van Luik (met 7,2%), terwijl Peter Mertens in de gemeenteraad van Antwerpen komt (waar de PVDA 8 % haalde). Sindsdien is hij de stem van de hele partij, van de strijd van de Antwerpse dokwerkers tot de woede van het Brusselse zorgpersoneel of de metaalarbeiders van Caterpillar. Hij duikt systematisch op aan alle stakingspiketten en in de sociale bewegingen in alle uithoeken van het land. Menig arbeider kent en waardeert hem. 

De doorbraak in 2014 in het federaal parlement met de twee eerste PVDA-verkozenen geeft zijn woordvoerderschap een nieuwe dimensie. Vijf jaar lang gebruikt Raoul Hedebouw, samen met zijn kameraad Marco Van Hees, de parlementaire tribune om de belangen van de werkende klasse te verdedigen. Tegen de stroom in, met de nodige dosis humor, voortdurend jonglerend van de ene taal naar de andere - een uitdaging voor de tolken van de Kamer, die zich moesten aanpassen - maar altijd gebaseerd op cijfers en onderbouwde analyses. Marco over belastingen, Raoul over kwesties als de indexsprong of het pensioen op 67 jaar: samen leggen ze de ministers het vuur aan de schenen en leiden ze het debat tot een stuk in de nacht. Meer dan eens slagen ze erin een groot publiek te bereiken en de MR-NVA-regering in een lastig parket te brengen. Zoals in 2017, toen premier Charles Michel geen argumenten meer had en hem toeschreeuwde dat hij een "populist" was, terwijl Raoul aantoonde - met officiële cijfers van de RSZ in de hand - dat de overgrote meerderheid van de zogenaamde jobs die de regering door haar taxshift creëerde, in feite precaire, deeltijdse jobs waren.

De ingrediënten voor het groeiende succes van de PVDA zijn talrijk: een alternatief maatschappijproject ‘socialisme 2.0’, een groeiende aanwezigheid op het terrein, de stevige dossiers van haar studiedienst, maar duidelijk ook een vernieuwde communicatie. Geen jargon meer, wel directe en eenvoudige taal, begrijpelijk, maar rijk aan inhoud, gevoed door de realiteit en concrete voorbeelden vanop het terrein. Het verstand aanspreken - met goed onderbouwde en serieuze dossiers - maar ook het hart, met getuigenissen, beelden en humor. Raoul Hedebouw heeft daar ongetwijfeld een belangrijke rol in gespeeld.

"Orerend recht uit het hart"

Jan Segers, columnist van Het Laatste Nieuws, spreekt van een "fenomeen" met een "tweetalige flair". De krant De Zondag reikt in 2016 "een pluim voor Raoul Hedebouw (PVDA)" uit. Journalist Paul Cobbaert legt uit4:

"Vriend en vijand zijn het erover eens dat Raoul Hedebouw een stevige aanwinst is in het parlement. Het was dertig jaar geleden dat er nog communisten/marxisten in het halfrond zaten. Vandaag zijn ze met twee. En zeker Raoul heeft snel zijn stempel gedrukt. Onbevangen vooraan op de bühne, orerend recht uit het hart, een eigenschap die al te veel politici mankeren. Zonder schroom. Een inloopperiode was niet aan hem besteed. Vorige week hield hij voor de zoveelste keer zijn collega’s een pijnlijke spiegel voor tijdens het debat over de pensioenen voor parlementsleden. ‘Blijkbaar moet één categorie van de bevolking niet langer werken’. En met resultaat. Vandaag wordt er naarstig werk gemaakt van een aanpassing van dat statuut. Hedebouw zorgt voor kleur in het parlement. En bewust. “Politiek hoeft niet saai te zijn, ik vind het zelfs een vorm van kunst”, zei hij me. “Moest iedereen spreken zoals Kris Peeters, de mensen zouden in slaap vallen.” Ik hou ervan, van zijn stijl. Een aanwinst, die man. Vandaar zijn pluim. Van harte!"".

Raoul Hedebouw schuimt de zalen af in Wallonië, Brussel en Vlaanderen voor lokale partijrecepties, debatten en vraag- en antwoordsessies. Zijn tweetalige interventies op sociale media maken hem in geen tijd ook in Vlaanderen bekend. Daar wordt hij door veel arbeiders gezien als iemand met een groot gevoel voor humor die niet op zijn mond is gevallen.

Eind 2016 wordt de "knuffelcommunist", zoals een krant hem noemt5 uitgenodigd om deel te nemen aan het populaire TV-programma "De Slimste Mens Ter Wereld", waar hij op de set opvalt door zijn goed humeur en zijn humor. Dat bezorgt hem veel media-aandacht, maar ook aanvallen van heel de rechterzijde, vooral van de nationalisten van de N-VA, die de opmars van een authentiek links wilden verhinderen. “Ik wil jullie verzekeren en geruststellen, in 2019, dankzij jullie politiek, dankzij de woede bij de mensen, gaan we hier met veel meer zijn. Nu zit je met de peut hé”, antwoordt Raoul hun in een memorabele repliek in het parlement 6

Woordvoerder van een linkse oppositie waar men niet meer omheen kan

In 2019 is het aantal verkozenen verzesvoudigd. De parlementaire fractie wordt de vijfde grootste in de Kamer, met volksvertegenwoordigers uit de drie regio's van het land. Vier van deze twaalf PVDA-volksvertegenwoordigers zijn vrouwen en mannen uit de werkende klasse. Voordien zat er zo goed als niemand uit de werkende klasse in het parlement. De marxistische partij knoopt zo weer aan met een traditie van de arbeidersbeweging. Raoul leidt deze zeer diverse groep samen met Peter Mertens, en doet nieuwe talenten opstaan zoals Sofie Merckx, Nabil Boukili, Nadia Moscufo en Gaby Colebunders.

Dit alles weerspiegelt het toenemende gewicht dat de PVDA als linkse oppositie in het hele land krijgt. Als fractieleider gaat Raoul Hedebouw uiteraard in de clinch met de rechtse partijen over hun beleid van bezuinigingen en loonblokkeringen ten gunste van de rijksten.

In oktober 2019 neemt hij het initiatief tot het beroemde begrotingsamendement om middelen vrij te maken voor zorg. Met de oprichting van een noodfonds voor de zorg komt er 400 miljoen euro vrij voor extra handen aan bed, dit enkele maanden voor Covid. Hij pakt eerste minister De Croo hard aan zodra deze zijn ambt aanvaardt en toont zo meteen aan dat Vivaldi tegenover twee zeer verschillende opposities staat: die van het rechtse separatistische blok aan de ene kant en die van authentiek unitair links aan de andere kant.

Hij laat zich niet onbetuigd wanneer hij over de kwestie van de langdurig zieke werknemers de degens kruist met de socialistische minister Frank Vandenbroucke (Vandenbroucke en Hedebouw clashen in Kamerdebat over langdurig zieken" VRT). Vandenbroucke moest onlangs, onder druk, uiteindelijk aankondigen dat die sancties worden uitgesteld. Hij maakt het ook de PS en haar vicepremier Dermagne knap lastig, zoals bij het debat over het interprofessioneel akkoord.

Ook de strijd tegen het nationalistische haatblok van de N-VA en het Vlaams Belang is genadeloos. Authentiek links, populair, perfect tweetalig maar anti-nationalistisch: Raoul Hedebouw is het symbool van alles wat de nationalisten haten. Hij vertelt in Humo: "Het grappigste moment van de voorbije regeerperiode voor mij was toen de N-VA me plots aanviel in het parlement: “Jullie, de Walen”, begonnen ze. (kijkt ostentatief om zich heen) ‘Over wie heb je het? Over mij?’ Ik had het even niet door. Ik voel me geen Waal, maar ook geen Vlaming. Belg wel een beetje. Maar ik voel me vooral lid van een sociale klasse, de werkende klasse7.”

De vernieuwing van de PVDA vertolken

Peter Mertens leidde de vernieuwingsbeweging achter de opmars van de PVDA (zie het artikel Het ontstaan van de PVDA: "een ongelooflijke geschiedenis"), en daarvan was Raoul Hedebouw ongetwijfeld een van de actoren.

Raoul Hedebouw en Peter Mertens kennen elkaar al heel lang: sinds 1994, de stakingen tegen de onderwijshervormingen. Peter Mertens was toen voorzitter van de studentenbeweging van de PVDA en ging in Luik helpen. Zij behielden de destijds gesmede vriendschap, maar ook de taakverdeling. "Raoul was al de woordvoerder van de jongerenbeweging, ik werkte wat meer op de achtergrond. Dat functioneert vandaag nog altijd, zij het op een ander niveau”, 8 zei Mertens die nog tot eind 2021 voorzitter van de PVDA is in een interview. "Raoul Hedebouw is onze Eden Hazard. Dat wist ik al toen ik hem voor het eerst zag, als 16-jarige scholierenleider op een bak cola voor een volle speelplaats die aan zijn lippen hing. Zonder hem zou de partij niet zo snel zijn veranderd.”9

Raoul Hedebouw zegt van zijn kant: "Zonder Peter zou ik hier niet staan. Hij heeft me overtuigd van zijn visie voor een vernieuwde PVDA, en me aan boord getrokken als woordvoerder van een modern project. Wij vormen een goed team.”10

Raoul Hedebouw was eerst de provinciale voorzitter in Luik en werd in 2008 lid van het nationaal bureau, het uitvoerend orgaan van de partij. Hij droeg de afgelopen 13 jaar bij aan talrijke debatten en beslissingen op het niveau van de partijleiding. "Raoul heeft steeds een scherpe analyse van de politieke situatie, hij luistert naar wat er aan de basis leeft, hij laat zijn standpunt op een beargumenteerde manier horen. Altijd met een vleugje humor," zegt David Pestieau, directeur van de studiedienst van de partij. "Hij is iemand die veel leest en geïnteresseerd is in nieuwe fenomenen. Hij heeft een geweldige politieke cultuur. Sowieso op vlak van sociaal beleid, maar ook op andere gebieden zoals het klimaat, het nationalisme of de landen van het Zuiden.”

Biologie en marxisme

Raoul Hedebouw is afgestudeerd in de biologie aan de Universiteit van Luik, waar hij zijn thesis schreef over de koolstofcyclus en de afbraak van bladeren in de Venen (Haute Ardenne). "Plantkunde en veldecologie, want labo’s waren niets voor mij”, vertelt hij in een interview met RTL12. Hij is gepassioneerd door vogels en ornithologie. Deze passie en zijn belangstelling voor de wetenschap zorgden ervoor dat hij zich ging verdiepen in het klimaat en ecologie. Uitdagingen waarin hij een bevestiging ziet van de actualiteit en relevantie van de marxistische analyse.

In het voorjaar van 2019 kopt het tijdschrift Wilfried "apologie voor de vale gier en een lesje leninistische ecologie": acht pagina's diepgaand interview met de woordvoerder van de PVDA over het marxisme en de klimaatkwestie. "De vrije markt is niet in staat een antwoord te bieden op de klimaaturgentie", zegt Raoul Hedebouw. "Het probleem van het kapitalisme is dat het denkt in termen van kortetermijnwinsten. Dit is geen fout van het kapitalisme, het is zijn bestaansreden. En op korte termijn blijft het kapitalisme investeren in fossiele brandstoffen.”13 Een gelijkaardig interview verschijnt in de krant Le Soir, waarvan de titel voor zich spreekt: "De enige oplossing voor het klimaat is om uit het kapitalisme te stappen.”14

Als nationaal woordvoerder heeft hij veel aandacht voor de gemeenschappelijke geschiedenis van de strijd van de werkende mensen. "Een partij organiseren die aanwezig is in verschillende regio's is altijd een probleem geweest voor de arbeidersbeweging. We moeten de geschiedenis van de arbeidersleiders van Charleroi en Luik niet idealiseren. Zij moesten, op het einde van de 19e eeuw, een strategie bedenken om de Naamse werkende bevolking te veroveren, waar het bewustzijn helemaal niet hetzelfde was. Wanneer je de film Germinal bekijkt, wie breekt dan de staking van de Franse mijnwerkers? Belgische mijnwerkers. Van de Belgen werd gezegd dat ze in dienst waren van de bazen, dat ze de "gelen" waren die stakingen kwamen breken in het noorden van Frankrijk - dezelfde stereotypen die we vandaag in Wallonië horen over de Vlamingen. De verschillende snelheden waarmee de arbeiders hun strijdbaarheid ontwikkelen is altijd een ingewikkeld vraagstuk geweest. Maar ook vanuit intellectueel oogpunt is het interessant. Omdat er niets makkelijker is dan terug te vallen op een homogene regio", vertelt hij in de herfst van 2020 in een ander lang interview in het magazine Wilfried.

Internationalisme

Zijn belangstelling voor internationale vraagstukken is niet nieuw. In 2001 maakte hij een van zijn eerste media-optredens als woordvoerder van de andersglobalistische beweging in België. Daarna verblijft Raoul twee jaar in Congo, waar hij de realiteit van de Derde Wereld met zijn eigen ogen ziet. Hij is actief op het gebied van ontwikkelingssamenwerking, en de reis zal hem politiek tekenen. Hij vertelt daarover in zijn boek “Première à Gauche”: "Ik heb er een volk leren kennen dat zijn lot in eigen handen wil nemen. Het gedachtegoed van Lumumba, de eerste Eerste Minister van Congo, is er nog springlevend. De mensen herinneren zich nog heel goed de vuile rol die België en de CIA speelden bij de moord op deze eerste pan-Afrikaanse leider van Congo."

Het is een onderwerp gebleven waarvoor Raoul Hedebouw zich ook vandaag nog inzet. Onlangs zei hij op de radio: "Ik ben het een beetje beu dat de Verenigde Staten in de hele wereld lessen in democratie blijven geven. De Verenigde Staten hebben 800 militaire bases in de wereld, China heeft één militaire basis... Wie vormt vandaag een oorlogsgevaar? Als we zien welke interventies ze hebben gepleegd in Irak, Afghanistan, Syrië... Het VS- establishment heeft de dood van 1,5 miljoen Irakezen op zijn geweten en wij blijven het VS- imperialisme volgen, ik ben het niet eens met die dubbele moraal."15

Een nieuwe generatie

Raoul vertegenwoordigt, samen met een aantal anderen zoals Jos D’Haese, Sofie Merckx, Germain Mugemangango, Kim De Witte of Tom De Meester, de generatie die uit de partijvernieuwing is voortgekomen. Hij is een van de gezichten van de partijverjonging, en ook van haar populariteit bij de jeugd van vandaag.16

Vandaag stelt hij zich kandidaat om Peter Mertens op te volgen als partijvoorzitter. “Peter Mertens heeft de partij 13 jaar lang geleid en ons gebracht tot waar we nu zijn," zegt Raoul Hedebouw. Ik denk dat we klaar zijn voor de nieuwe uitdagingen die voor ons liggen. Bovenal wil ik mij ten dienste stellen van het grote partijcollectief dat de PVDA is, om het verder te doen groeien in de vier hoeken van het land. Want samen komen we verder."

 


1Jan     Segers, HLN, 26 oktober     2016https://www.hln.be/nieuws/ik-leef-met-1-600-euro-zoals-de-gewone-man~a702c2a5/        

2Première     à gauche », Raoul Hedebouw, 2014, éditions Aden

3Le     Vif, 5 december 2016     https://www.levif.be/actualite/belgique/raoul-hedebouw-je-suis-le-produit-de-la-lutte/article-normal-581577.html

4De     Zondag, 11 mei 2016     https://www.dezondag.be/pluim-raoul-hedebouw-pvda-zorgt-kleur-parlement     /

5De     Tijd, 8 december 2016

6De     Tijd, 8 december 2016

7Humo,     17 juni 2019     https://www.humo.be/nieuws/raoul-hedebouw-pvda-de-socialisten-willen-niks-nul-nada-veranderen~b10726de     /

8Walter     Pauli, Het marxistisch reveil: Raoul Hedebouw en Peter Mertens.     Knack, 5 augustus 2015

9Hannes     Cattebeke, 'Het fuck you - gehalte van deze verkiezingen was     bijzonder groot', Het Nieuwsblad, 8 juni 2019.

10Jan     Antonissen, Raoul Hedebouw, de rode ridder van PVDA-PTB. Humo nr , 5     december 2016

12RTL,     "le Che Guevarra wallon", maart 2017,     https://www.youtube.com/watch?v=onLZt9qwJDQ

13Wilfried,     voorjaar 2019    

14Le     Soir, februari 2019,     https://www.lesoir.be/208417/artikel/2019-02-22/raoul-hedebouw-au-soir-la-seule-solution-pour-le-climat-cest-de-sortir-du        

15Bel     RTL, 15 juni 2021,     https://www.rtl.be/info/belgique/politique/-j-en-ai-marre-que-les-etats-unis-donnent-des-lecons-de-democratie-raoul-hedebouw-commente-les-propos-de-joe-biden-1306343.aspx

16Zie     https://www.lesoir.be/365790/artikel/2021-04-11/le-vote-des-jeunes-tendance-verts-et-rouges-rouges