‘Luister niet naar de nucleaire lobby, de toekomst is hernieuwbaar en publiek’

.

Vlaams minister van Energie Zuhal Demir (N-VA) dreigde haar klimaatplan niet aan te passen als de kernuitstap door een nieuwe Vivaldi-regering wordt behouden. De N-VA pleit al lang voor een verlenging van de kerncentrales. De druk die Engie-Electrabel uitoefent om de kernuitstap uit te stellen is groot. Zullen de Vivaldi-partijen plooien onder de druk van de nucleaire lobby? Dat zou een ramp zijn voor de dringende energietransitie die we vandaag nodig hebben.

Kerncentrales zijn deel van het probleem, niet van de oplossing

Het verlengen van onze verouderde kerncentrales draagt niet bij aan de omslag naar een klimaatneutrale energievoorziening. Kernenergie concurreert immers rechtstreeks met hernieuwbare energie. Wanneer teveel elektriciteit geproduceerd wordt, worden windmolens en zonnepanelen stilgelegd, geen kerncentrales. Zo zag exploitant Eneco zich tijdens de coronacrisis genoodzaakt om een groot deel van haar 104 windmolens in de Noordzee stil te leggen, omdat de energievraag daalde en de kerncentrales hun productiecapaciteit niet konden verlagen. “De gezondheidscrisis laat zien dat kernenergie vanwege haar starheid voorrang heeft op groene energie, de energie van de toekomst” klaagde de CEO van Eneco, Jean-Jacques Delmée, terecht aan.

Bovendien is kernenergie de meest gesubsidieerde energiebron aller tijden. Nergens ter wereld is kernenergie rendabel zonder overheidssteun. Als de werkelijke kosten van kernenergie over de hele levensduur (ontmanteling centrales, verwerking hoogradioactief afval, verzekering bij ongeval, etc.) doorgerekend zou worden, zou kernenergie te duur en onverkoopbaar zijn. Het zijn publieke overheden die hier telkens voor garant staan. De kosten van het afval worden nu geschat op 10,7 miljard euro. Deze rekening wordt doorgeschoven naar toekomstige generaties. De werkelijke kost van een verlenging van de kerncentrales is ook onbekend, maar volgens de CEO van Electrabel Johnny Thijs zou het minimaal over 1,3 miljard euro gaan. Bovendien daalt onze energiefactuur amper bij het uitstellen van de kernuitstap, blijkt uit een nieuwe studie van onderzoekscentrum Energyville. Ambitieus investeren in hernieuwbare energie doet dat wél (1).

Elke euro die je in kernenergie of in nieuwe gascentrales pompt, is een euro die niet gaat naar energiebesparing, energie-opslag of hernieuwbare energie. Zo simpel is het. Elke euro kan je immers maar één keer uitgeven. Enkel de uitbater van de kerncentrales heeft voordeel aan het uitstellen van de kernuitstap. Deze week nog riep de milieubeweging de Vivaldi-partijen op om vaart te maken met de energietransitie en dus de kernuistap.

Het debat wordt vervalst

Het publieke debat wordt momenteel verengd tot een eenvoudige keuze: ofwel houden we onze kerncentrales langer open, ofwel bouwen we nieuwe gascentrales. Bij beide opties is het blijkbaar volstrekt vanzelfsprekend dat er miljarden euro belastinggeld naar grote energiemultinationals stromen. In beide gevallen wrijven de multinationals zich in de handen.

Nochtans is er volgens de laatste wetenschappelijke inzichten van energieregulator CREG bij een kernuitstap géén behoefte aan bijkomende gascentrales. Het federaal planbureau schreef in 2017 al dat de bevoorradingszekerheid bij een kernuitstap gegarandeerd zou kunnen worden als we de bestaande thermische capaciteit behouden (2). Het klopt dus niet dat we kerncentrales of nieuwe gascentrales nodig hebben opdat het licht zou blijven branden. Dat komt onder andere door een betere interconnectiviteit met onze buurlanden en een forse stijging aan productiecapaciteit daar, maar ook bij ons, onder meer in de windmolenparken op zee. Dat wil echter niet zeggen dat we niet massaal moeten investeren.

We staan voor een cruciale keuze

Voor de omslag naar 100% hernieuwbare energie zijn massale overheidsinvesteringen nodig. In plaats van te discussiëren over hoeveel belastinggeld we al dan niet geven aan grote energiemultinationals voor kerncentrales of nieuwe gascentrales, zouden we beter alle investeringen bundelen in een openbare investeringsmaatschappij die volop inzet op energiebesparing, 100% hernieuwbare energie en energie-opslag. Onder deze omstandigheden is het perfect mogelijk om een nucleaire uitfasering te plannen zonder stroomuitval, zonder investeringen in gascentrales, zonder afhankelijk te zijn van buitenlandse leveranciers. De meeste studies die momenteel in omloop zijn, houden geen rekening met dit scenario.

De cruciale vraag is dus hoe de publieke investeringen ingezet worden. Investeren we deze in technologieën van het verleden voor de privé-winsten van grote aandeelhouders of maken we de radicale keuze voor energiebesparing, -opwekking en -opslag in publieke handen?

Publieke planning is onmisbaar

De grootste belemmering voor een beleid dat de klimaatcrisis ten gronde aanpakt, is de kortzichtigheid van privé-investeringen, die wachten op subsidies om de investeringen winstgevend te maken. Alleen een doordachte en gecentraliseerde aanpak van de ecologische transitie maakt het mogelijk om de prioritaire investeringen in verschillende sectoren te plannen. Een beleid dat in de eerste plaats inzet op isolatie, energiebesparing en warmterecuperatie, en slechts in de tweede plaats op energie-infrastructuur en energieopslag.

Op het moment dat de Europese Commissie aankondigt haar klimaatdoelstellingen te verhogen naar -55% tegen 2030, wordt bij ons het debat gereduceerd tot de keuze van subsidies voor kernenergie (3) of gascentrales. De N-VA dreigt met het blokkeren van verdere klimaatactie. Met de Vlaamse regering blokkeert ze actief elke vooruitgang op Europees niveau en blijft ze, ondertussen als enige, halsstarrig vasthouden aan een ambitie van -35% (4). Maar ook de progressieve partijen zitten vast in een marktlogica die hen verhindert om in te zetten op een energietransitie die zowel ecologisch als sociaal is.

We kunnen niet aanvaarden dat zij de kernuitstap zouden uitstellen en weigeren de absoluut noodzakelijke afslag naar de energietransitie te nemen. Het is nu tijd om van logica te veranderen. De energietoekomst is hernieuwbaar en publiek, niet nucleair en privé.

 

Thierry Warmoes is volksvertegenwoordiger voor de PVDA in de commissie Energie en Klimaat van het federaal parlement.


4 reacties

Gelieve je mail te bekijken voor een link om je account te activeren.
  • Roeland Luyckx
    heeft gereageerd 2020-09-26 18:24:37 +0200
    “Hernieuwbare” energie is slecht voor het milieu.

    Kerncentrales kunnen zeer veel stabiele en betrouwbare energie opwekken zonder CO2 uit te stoten en zonder het milieu te belasten.
    https://www.climategate.nl/2020/09/klimaat-versus-milieu/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=klimaat-versus-milieu&fbclid=IwAR1YY3sXhY_qwkXlbrqaL8oGky22aMDK-EDkIRjBv1ePw45WqteojIXyi4k
  • Roeland Luyckx
    heeft gereageerd 2020-09-25 19:55:30 +0200
    Ik ben lid van PVDA. Ik ben grote voorstander van eerlijke belastingen naar draagkracht (inkomen en vermogen).
    Toch vind ik de opwarming van de aarde een veel dringender probleem dat eerst moet opgelost worden.
    Vermits PVDA de oplossing (kernenergie) in de weg staat kan ik voorlopig niet op de PVDA stemmen.

    Zolang men duurzame, CO2-vrije kernenergie blijft afwijzen en verder gaat met fossiele brandstoffen en biomassa, zal de aarde verder onherstelbaar blijven opwarmen.

    We kunnen in relatief korte tijd stoppen met olie, kolen en gas en overstappen op kernenergie.
    Kerncentrales kunnen zeer veel stabiele en betrouwbare energie opwekken zonder CO2 uit te stoten en zonder het milieu te belasten.

    We hebben nog veel energie nodig, vooral voor de landen in ontwikkeling die van plan zijn om steenkoolcentrales te bouwen om een degelijk stabiel elektriciteitsnet te installeren.
    We moeten ook nog alle fossiele brandstoffen vervangen in transport, verwarming en industrie.
    Met windmolens en zonnepanelen is dat onmogelijk.
    Die zijn, door hun wispelturige afhankelijkheid van het weer eerder geschikt voor kleinschalige of specifieke toepassingen. Energie-opslag op voldoende grote schaal bestaat nog niet en zal waarschijnlijk zeer duur zijn.

    De tijd dringt.
    Er is niet zoiets als een bepaalde hoeveelheid verhandelbare CO2 die we nog gerust ongestraft kunnen blijven uitstoten. De opwarming is volop bezig en kan niet teruggedraaid worden. We kunnen enkel een verdere opwarming tegen houden door de CO2-uitstoot te STOPPEN.

    De klimaatdoelstellingen zijn verkeerd.
    De hernieuwbaarheid van grondstoffen heeft geen belang voor de klimaatopwarming. Het is de CO2-uitstoot die telt.
    Het streefdoel moet dus niet zijn: 100% hernieuwbaar
    maar wel 100% CO2-vrij.
    Zo komt kernenergie mee in aanmerking voor groene stroom.

    “Hernieuwbare” energie is niet groen of duurzaam.
    Zon en wind zijn onuitputtelijk maar zonnepanelen en windmolens niet. Daar zijn veel (zeldzame) grondstoffen voor nodig en men moet fossiele back-up gebruiken als de zon niet schijnt en als het niet waait. Ze zijn ook moeilijk te recycleren en men moet er zeer veel vrije ruimte en natuur voor opofferen.
    De stuwdammen voor waterkracht zijn een ramp voor het milieu en maken een groot gebied voor altijd onbewoonbaar.
    Biomassa, het belangrijkste bestanddeel van de zogenaamde hernieuwbare energie, stoot veel CO2 uit.
    Alleen kernenergie is duurzaam, CO2-vrij en klimaatvriendelijk.
    https://www.trouw.nl/nieuws/de-taal-die-we-gebruiken-voor-energie-staat-de-aanpak-van-de-klimaatverandering-fors-in-de-weg~bba2a473f/?fbclid=IwAR2rQ2LsGXh5JGaEaCs-gTEjmsMsBrimkigcTCco6C4NLnmZNWOabY2bscs&referrer=https%3A%2F%2Fl.facebook.com%2F

    De noodtoestand moet uitgeroepen worden en zou ertoe moeten leiden dat de bestaande kerncentrales zeker niet mogen gesloten worden en dat er onmiddellijk vele nieuwe kernreactoren moeten bij gebouwd worden, zonder al te veel tijdrovende procedures.

    Onze nakomelingen, die in een sterk opwarmend klimaat zullen moeten leven zullen ons de kernuitstap terecht verwijten. Wij zijn de laatste generatie die de klimaatopwarming nog enigzins kan beperken.
  • Mark Moens
    heeft gereageerd 2020-09-24 11:04:27 +0200
    Blijft de vraag of het niet aangewezen is 1 of 2 kerncentrales open te houden als basis-energiebron(nen), tot ze definitief te duur en te onveilig worden. Dat moet natuurlijk afhangen van een kosten- batenberekening vanuit het belang van de gewone gebruikers. Deze centrales zijn afgeschreven, de nucleaire brandstof is aangemaakt, het zou dus een verliespost kunnen zijn voor de gewone consument als uit deze infrastructuur niet alles op voordelige wijze geperst wordt. Energieleveringen uit het buitenland in rekening brengen voor de energiebalans zou riskant kunnen zijn en eventueel ook geen afbouw van de globale CO2-uitstoot betekenen. Hoofdzaak is inderdaad dat voluit moet geïnvesteerd worden in duurzame energie en dat de energieproductie in openbare handen komt zodat democratische sturing ten allen tijde mogelijk is.
  • Thierry Warmoes
    publiceerde deze pagina in Nieuws 2020-09-23 12:00:53 +0200

Volg de PVDA op de voet