Minimumpensioen van 1.500 euro? Vier valstrikken waarmee een nieuwe regering ons kan bedotten

Foto Solidair, Axel Bernard.

De PVDA-campagne voor een minimumpensioen van 1.500 euro netto is zonder meer een succes. Het idee is ondertussen zo populair, dat ook andere partijen en instanties er mee aan de slag gaan. Uitkijken geblazen, want er duiken snel bedrieglijke varianten op.

Op 11 december diende de PVDA de eerste burgerwet in. Meer dan 100.000 burgers dienen samen een wetsvoorstel in tot verhoging van het minimumpensioen naar 1.500 euro netto. Niet voor niets vindt het initiatief zoveel steun. Acht op de tien gepensioneerde werknemers en zelfstandigen hebben nu een pensioen van minder dan 1.500 euro per maand. De helft heeft minder dan 1.250 euro per maand. Je leven lang werken en sociale bijdragen storten voor een habbekrats die zelfs niet volstaat om een gemiddeld rusthuis te betalen. De laagste pensioenen van West-Europa. Een schandvlek op de Belgische sociale zekerheid.

“Waarom 1.500 euro netto?” zult u vragen. Het CEBUD, het centrum voor budgetadvies en -onderzoek aan de Thomas More Hogeschool, stelde een tool op die berekent hoeveel het kost om als gepensioneerde volwaardig te kunnen deelnemen aan de samenleving, met referentiebudgetten voor huisvesting, voeding, kleding, ontspanning enzovoort. Geen luxe, gewoon de basisbehoeften. De uitkomst is een bedrag van 1.330 euro netto, zonder auto en zonder zorg. Voor een oudere die een auto of chronische zorg nodig heeft, is minstens 1.500 euro netto nodig.

Een rits partijen beloofde bij de verkiezingen een minimumpensioen van 1.500 euro. PS-voorzitter Paul Magnette maakt zich sterk dat hij die beloftes ook wil laten opnemen in een volgend regeerakkoord. Maar het ene minimumpensioen is het andere niet. Er liggen rond dit voorstel vier serieuze valstrikken verscholen.

Nu, niet in 2024

De eerste valstrik is die van de tijd. Paul Magnette wil zijn minimumpensioen lanceren vanaf 2024. Maar als we de inflatie incalculeren, dan is een minimumpensioen van 1.500 euro in 2024 qua koopkracht gelijk aan een minimumpensioen van 1.320 euro vandaag. Dat zou maar een muizenstap vooruit zijn. Daarom is de kost van het voorstel volgens Magnette (1,1 miljard euro) ook maar een fractie van de kost die het Planbureau berekende (3,2 miljard euro).

Het wettelijk pensioen versterken, niet privatiseren

Gaat het om een privaat of om een publiek minimumpensioen? Aan deze vraag ligt de tweede valstrik gebonden. Open Vld en CD&V sturen aan op een verplichte bijdrage in de groepsverzekering van de werkgever. Via het minimumpensioen organiseren ze een verdere privatisering. Dat is om problemen vragen. Private pensioenen zijn een pak duurder dan publieke pensioenen. “Het pensioenrendement vergeleken”, het bekende rapport van Onderzoeksinstituut voor Arbeid en Samenleving (HIVA) aan de KU Leuven, illustreert dat. Al gauw veertig procent van de opbrengsten gaat in de vorm van allerlei kosten naar de verzekeraars.

Private pensioenen zijn ook zeer ongelijk. Maar liefst de helft van de bijdragen voor groepsverzekeringen gaat naar minder dan vijf procent van de verzekerden: managers, CEO’s en hoge kaderleden bouwen miljoenen euro’s op in hun aanvullend pensioenplan, terwijl de doorsnee werknemer met wat kruimels tevreden moet zijn.

Ook zijn de private pensioenen niet zonder risico. APRA Leven, een van de private pensioenverzekeraars in ons land, ging kopje onder tijdens de financiële crisis. De zuurverdiende pensioenspaarcentjes verdwenen als sneeuw voor de zon. Een minimumpensioen is een wettelijke garantie voor wie zijn leven lang heeft bijgedragen, geen private verzekering met alle problemen van dien.

Investeer in pensioenen, niet in belastingparadijzen

Dat brengt ons bij de financiering. Pieter Timmermans van het VBO stelt voor om de welvaartsenveloppe aan te spreken voor hogere pensioenen. Daarmee is de derde valstrik gespannen: een hoger minimumpensioen in ruil voor lagere uitkeringen bij ziekte of arbeidsongeval. Timmermans wil de armoedebudgetten herschikken om het minimumpensioen te betalen. Maar de sleutel voor een eerlijke herverdeling ligt natuurlijk bij de fiscaliteit. Het Planbureau berekende dat een minimumpensioen van 1.500 euro netto jaarlijks 3,2 miljard kost. Hier past de vergelijking met de taxshift. Die kost 6 miljard per jaar waarvan de helft niet eens gefinancierd is. Het minimumpensioen is een investering in de koopkracht van de gepensioneerden. Dat geld verdwijnt niet naar verre aandeelhouders. Het blijft in onze samenleving. En dat is wel degelijk betaalbaar. Toen de regering-Michel de vennootschapsbelasting verlaagde, beloofde ze plechtig dat voor elk bedrijf een minimumtarief van 7,5 procent zou gelden. Maar kijk: de top 50 van grootste belastingontwijkers betaalt niet eens die 7,5 procent. Het gemiddelde tarief van die top 50 is amper 1,7 procent. Een verhoging naar 7,5 procent zou exact voldoende geld opbrengen om het minimumpensioen te betalen. Dan is er nog niet gesproken over een vermogensbelasting of andere maatregelen tegen de grote belastingfraude en -ontwijking.

Netto na 40 jaar loopbaan, niet bruto na 45 jaar

Er ligt nog een vierde en laatste valstrik: een bruto en geen nettobedrag, dat bovendien pas zou gelden na een beroepsloopbaan van 45 jaar. Alle rechtse partijen willen de loopbaanvereiste op 45 jaren houden. Maar negen op de tien vrouwen geraken niet aan die 45 beroepsjaren. Niet omdat ze niet zouden werken, wel omdat ze later beginnen, vaker onderbreken of vroeger stoppen met beroepsarbeid omwille van zorg voor jonge kinderen en/of zieke ouders. Ook de helft van de mannen geraakt niet aan die 45 beroepsjaren.

Het is dan ook alleen maar redelijk de loopbaanvereiste vast te leggen op 40 jaren. 1.500 euro bruto na 45 jaar is gelijk aan 1.248 euro netto na 40 jaar. Dat blijft een minimale bescherming tegen armoede, helemaal geen fatsoenlijk pensioen.

De ingediende burgerwet ontwijkt deze vier valstrikken en is daarmee een elementaire les in gezond verstand. Zij verhindert dat een loopje wordt genomen met wat een basispijler van onze sociale zekerheid: het recht op een goed pensioen na een leven van intense arbeid.

 


6 reacties

Gelieve je mail te bekijken voor een link om je account te activeren.
  • Anita Van den Wyngaerd
    heeft gereageerd 2019-12-31 21:21:08 +0100
    Mijn pensioen bedraagt 1306 euro je kan dus zeggen dat is niet slecht en ik dacht dat ook, maar dan kwam die fameuze taxshift en verrassing tot 2017 trok ik elk jaar een deel van de voorafgehouden belastingen terug en dan wasng er een jaar 2018 waar ik niks terugtrok en niks moest bijbetalen en nu 2019 kreeg ik min belastingbrief en nu moet ik bovenop de voorafgehouden 410 euro zomaar ineens 287 euro bijbetalen en toch is mijn pensioen niet spectaculair verhoogd, maar wel de belastingen want gewestelijke belastingen 166 euro + federale belastingen + gemeentebelasting komt dus uit op 287 euro, gewestelijke belasting en federalebelasting zijn percentages berekend op de staatsbelasting ???????
  • Anita Van den Wyngaerd
    heeft deze pagina gevolgd 2019-12-31 21:05:21 +0100
  • Nathan Moorthy
    heeft gereageerd 2019-12-29 20:57:13 +0100
    Waar gaan jullie het geld halen voor het van pensioen 1500€? Vermogensbelasting? Bestaat al. Inkorten tijdspanne van stempelgeld? Gebeurd al. Ziektezorg dus m.a.w sociale bijdrage verminderen? Willen julie niet( ik ook niet) ik steun jullie heel zeker ik zou een bankroof doen voor jullie( figuurlijk) maar vraag me gwn eff kritisch af, waar gaat dat geld vandaan komen….
  • Nicole Heindryckx
    heeft gereageerd 2019-12-24 00:27:17 +0100
    Dat een pensioen gebaseerd is op het aantal gepresteerde jaren, dat vind ik normaal. Echter, wanneer een vrouw bvb 5 jaar loopbaanonderbreking neemt (vroeger volledig onbetaald!!) of dan nog eens een paar jaar moet gaan stempelen (wij beslissen immers niet of het fabriek sluit of niet!!) dan geraak je nog moeilijk aan die 40 jaar. Maar soit. Wat ik eigenlijk wilde zeggen is : als je je baby / peuter naar een creche stuurt, dan betaal je een vergoeding volgens je inkomen. De rest van de kosten betaalt De Regering dan bij (onze belastingen)… Dus als je als moeder enkele jaren thuis blijft, bespaar je de regering een heel pak geld!!! En als je op pensioen bent ook nog eens een extra besparing, want die jaren voor de opvang/opvoeding van je kinderen zorgen, dat is NIET belangrijk. Kots, Kots, Kots…. Hetzelfde geldt natuurlijk voor diegenen onder ons die jaren thuis blijven om voor hun gehandicapt kind zorgen, of voor hulpbehoevende partner of ouders… Dan bespaar je de regering ook massa’s eurootjes, en later word je er nog eens voor gestraft!!. Leuk hè !!
  • Roger Seys
    heeft gereageerd 2019-12-21 09:41:10 +0100
    Vergeet in deze de grensarbeiders aub niet. Ik mag met pensioen na 45 jaar arbeid en krijg dan 900 € berijpen wie kan.
  • Annemie mels
    heeft gereageerd 2019-12-18 19:56:35 +0100
    Maria, zo dacht ik, heeft vast een goed pensioen. Ze heeft jaren als arbeidster op een autofabriek gewerkt. Wie lang op een groot fabriek werkte, heeft vast wel 1500 euro netto, meende ik. Zondag zag ik haar op de pensioendriedaagse. Maria is gaan werken toen ze 15 jaar was, in een confiseriefabriek. Ze heeft 50 jaar voltijds gewerkt. Daaronder 16 jaar bij Bell, 22 jaar bij Opel (GM toen) ook jaren in wasserijen. Haar pensioen is ……1400 euro.

We hebben jouw steun nodig