Antwerp Pride na Berlijn: Protest with Pride, vandaag meer dan ooit

Sinds 2008 trekt de lgbtqi+-gemeenschap[1] ook door Antwerpen. Wereldwijd vinden zulke Prides plaats als manifestatie voor emancipatie en gelijke rechten om de gemeenschap te tonen in al haar geuren en kleuren. In Antwerpen trekt het evenement meer dan 100.000 deelnemers en toeschouwers.

De Antwerp Pride koos dit jaar als haar slagzin voor ‘fearless’. Ze wil mensen oproepen om zonder zorgen en zonder schaamte zichzelf te zijn. Het is een krachtig idee. Maar ook een idee dat met de aanslag op de Pride in Berlijn op 25 juli minder vanzelfsprekend is dan voorheen. Bij de aanslag viel één dode en 29 gewonden. Voor velen komt dit hard binnen. Geweld en zelfs moord omwille van wie je bent of van wie je houdt, mag ons nooit koud laten. 

De aanslag in Berlijn toont aan waar extreemrechts conservatief gedachtegoed ultiem toe kan leiden. Ze staat jammer genoeg niet alleen. We zien de afgelopen jaren het draagvlak voor emancipatie van lgbtqi+ personen afbrokkelen. Het aantal gevallen van homo- en transfoob geweld in België neemt toe. Het aantal jongeren dat geweld tegen homo’s aanvaardbaar vindt is verdubbeld in de afgelopen zeven jaar[2]. 

Conservatieve, homofobe en transfobe ideeën worden op verschillende manieren door extreemrechts gepropageerd. In Berlijn waren het jihadistische motieven. Op heel veel andere plaatsen komt de haat uit traditionele extreemrechtse hoek. Online influencers als Andrew Tate hebben steeds meer invloed op jongeren die op zoek zijn naar hun plaats in deze samenleving. Zo krijgt seksisme en racisme, maar ook homofobie en transfobie, opnieuw draagvlak. Ook bij ons neemt extreemrechts een gelijkaardige strategie aan. De militante organisatie Voorpost betoogt sinds vorig jaar tijdens Prides om de deelnemers aan de Pride te provoceren. Ze verspreiden dezelfde haat als de online influencers.

De traditionele partijen maken de weg vrij

Het is echter niet enkel een zaak van extreemrechts. Traditionele rechts-conservatieve stemmen laten zich de laatste jaren steeds luider uit tegen de emancipatie van lgbtqi+ personen. Zij vinden dat die te ver is gegaan. Zo publiceerde Belgisch premier Bart De Wever (N-VA) een pamfletje tegen de zogenaamde ‘woke-ideologie’. 

Zijn opvolger als Antwerps burgemeester, Els van Doesburg (N-VA), trekt dan weer ten strijde tegen transpersonen. Als schepen van gezondheidszorg verbood ze het Antwerps stedelijk ziekenhuis op sociale media haar expertisecentrum in genderzorg bekend te maken. Dat centrum staat bekend voor haar kwalitatieve zorg, begeleiding en informatie. Alle onderzoeken tonen aan dat zoiets cruciaal is om het zeer hoge aantal zelfdodingen onder transpersonen terug te dringen. Maar dat deerde haar niet. Daarnaast gebruikt ze haar platform in de media om hen te reduceren tot een ‘geestig verkleedpartijtje’ of ‘middelmatige sportmannen’. Die uitspraken normaliseren het idee dat lgbtqi+ personen niet dezelfde rechten hebben als andere mensen. En zo maken ze de stap naar geweld kleiner.

Ondertussen wordt op alle bestuursniveaus van ons land steun aan organisaties die opkomen voor lgbtqi+ personen afgebouwd en voorwaardelijk gemaakt. Unia verloor federale middelen, het Roze Huis in Antwerpen kan niet meer rekenen op haar Vlaamse ondersteuning en op Antwerps niveau reikt de ambitie amper verder dan een aantal regenboogvlaggen in het straatbeeld. Terwijl deze organisaties steeds meer nodig zijn, blijft het beleid uit. En dat is niet onschuldig. N-VA trekt hierin de kar, maar Vooruit, die op alle niveaus de bevoegdheid gelijke kansen heeft, doet niet veel meer dan wat communiceren.

Geweld raakt iedereen, we mogen het niet laten misbruiken om haat te zaaien

Na de aanslag in Berlijn aarzelden deze rechts-conservatieve stemmen niet om het geweld te misbruiken om mensen tegen elkaar op te zetten. De Wever en van Doesburg maakte officiële statements waarin ze ‘de vrijheid jezelf te zijn’ een ‘zwaarbevochten recht’ en de aanslag een ‘aanval op onze vrije samenleving’ noemden. Ook in Duitsland maakte de rechts-conservatieve Bondskanselier Friedrich Merz gelijkaardige statements. Alle drie leggen ze uitsluitend de link met de islamistische motieven van de dader van de aanslag in Berlijn. Over andere vormen van extreemrechts werd gezwegen. 

Ook dat kadert in hun strategie om verdeeldheid te zaaien onder de werkende klasse. Ze weten dat zij sterker staan als de lgbtqi+ beweging verdeeld is en afgesloten is van andere sociale strijdbewegingen. Ze noemen bepaalde groepen in de beweging ‘extreem’, zodat anderen zich ervan afwenden. Ze zeggen dat er ‘al voldoende rechten zijn’ en dat opkomen voor echte emancipatie ‘woke’ en overdreven is. Daarmee proberen ze hen af te snijden van mensen die opkomen voor sociale rechten. En door te doen alsof homofoob geweld enkel uit islamistische hoek komt of ‘geïmporteerd’ wordt door migranten, ondergraven ze solidariteit met de antiracisme beweging. 

De Pride is altijd al een feest én een protest geweest. Dankzij de jaarlijkse prides heeft de gemeenschap veel rechten verworven. Het is de solidariteit binnen de beweging tussen homo’s en lesbiennes, met transpersonen, queers alle andere kleuren van de regenboog, die de grootste kracht is. Het is dan niet verbazend dat conservatieven die manifestatie van solidariteit en emancipatie proberen te saboteren. 

In Duitsland wordt die strategie doorprikt. Terwijl ze nog moesten bijkomen van het geweld dat op hun gemeenschap gepleegd werd, vroegen heel wat lgbtqi+personen zich luidop af waar die sterke woorden van hun regeringsleiders de afgelopen jaren waren toen het over gelijke rechten en emancipatie gaat. “We moeten niet enkel queer levens beschermen, maar ze ook versterken. [...] Terwijl wij rouwen om de slachtoffers is rechts de aanval al aan het misbruiken. Dat mogen we niet toelaten. Extreemrechts en jihadisten hebben hetzelfde doel” zegt de linkse partij Die Linke hierover[3]. 

Een aantal rechtse stemmen gaan zelfs nog verder. Zij verdedigen het idee dat deze aanslag het gevolg is van een ‘te inclusief’ beleid. Daarmee impliceren ze dat de Pride beweging mede verantwoordelijk zou zijn voor de aanslag[4]. Dat is te zot voor woorden.

De Pride is een brede solidariteitsbeweging. Een aanslag op de beweging gebruiken om verdeeldheid te zaaien ondergraaft de kerngedachte waarmee al decennialang mensen op straat komen en voor elkaar zorgen. Die verdeeldheid verdiept de afstand tussen verschillende gemeenschappen. Dat maakt het moeilijker verschillen te overbruggen. En daar zijn lgbtqi+ personen van alle achtergronden en overtuigingen het eerste slachtoffer van.

Protest with Pride, vandaag meer dan ooit

Vandaag is het daarom belangrijk de Pride te zien voor wat ze is. Als protest tegen het groeiende geweld op de lgbtqi+ gemeenschap. Als veilige plek waar iedereen zichzelf kan zijn. Als manifestatie om een beleid te eisen dat inzet op echte emancipatie van heel de regenbooggemeenschap en niet halverwege stopt. En natuurlijk als feest van de gemeenschap en om te vieren wat er dankzij de jaarlijkse strijdbeweging al bereikt is. 

De Pride toont aan dat dankzij solidariteit met elkaar en andere bewegingen en door de straat te blijven claimen veel bereikt kan worden. Dat toont de geschiedenis aan, maar ook het heden. Dankzij de druk van de beweging heeft het Antwerps stadsbestuur moeten toegeven dat Voorpost dit jaar niet mag manifesteren op de Pride. Vorig jaar mochten ze hun haat nog spuien onder politiebegeleiding. De Antwerpse politie beschermde hen en hield 17 Pride-deelnemers die daarop reageerden administratief aan. Vandaag moet het stadsbestuur inbinden. Dat is een goede zaak die aantoont dat actie loont. 

[1] lgbtqi+ staat voor lesbische, gay/homoseksuele, biseksuele, transgender, queer en intersekse personen 
[2] https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/02/26/geweld-tegen-lgbtq-personen-gestegen-in-belgie/ 
[3] https://www.facebook.com/reel/1581088280403256 
[4] https://www.instagram.com/p/DbYreWgiLbg/