"In deze warme tijden, hou het hoofd koel en tax the rich"
Adieu la Belgique? Een miljardair die dreigt het land te verlaten als hij eerlijk zijn belastingen moet betalen: niets nieuws onder de zon. Deze week is het de beurt aan miljardair Fabien Pinckaers, hoofdaandeelhouder van softwarebedrijf Odoo. Hij heeft een vermogen van minstens vijf miljard euro, en dreigt ermee zijn koffers te pakken als hij daarop een belasting zou moeten betalen van amper 0,6%.
"Ik zou het land wel eens moeten verlaten”, klinkt het dramatisch.
Laat ons eerst maar eens de dingen in perspectief zetten. Het rendement van kapitaal groeit vandaag sneller dan de economie. Het vermogen van de rijkste 1% neemt gemiddeld 5 à 6% per jaar toe. Dat betekent dat een belasting van 0,6% Pinckaers geen eurocent armer maakt – ze remt alleen het tempo waaraan de man steeds rijker wordt.
Een kuur tegen vermogensindigestie, zou je kunnen zeggen, en toch blijft de miljonairstaks taboe?
***
“Maar hoe red ik het met mijn 10.000 euro netto per maand?", klinkt het vervolgens.
De superrijken hebben inderdaad het privilege zelf te bepalen hoeveel inkomen ze zichzelf uitkeren. De winsten blijven in het bedrijf, het vermogen groeit via de waardetoename van de aandelen, en belastingen worden er niet betaald. Inkomstenbelastingen schieten tekort: ze grijpen in op wat wordt uitgekeerd, niet op wat wordt opgepot. Via allerlei fiscale constructies slagen de superrijken er steevast in hun eerlijke bijdrage te ontlopen, ook al worden ze rijker en rijker. Resultaat: de doorsnee Belg heeft een belastingdruk van 43%, de 1% hoogste inkomens gemiddeld maar 23% belastingen.
Precies daarom is een rechtstreekse belasting op het vermogen de enige logische conclusie.
***
"Ik zou belast worden op geld dat ik niet bezit", probeert Pinckaers nog.
Hij maakt hier het punt dat zijn geld vastzit in aandelen, en hij dus geen cash heeft om te betalen. Geen probleem, de overheid kan uitstel van betaling toestaan. Zoals jan met de pet ook met de fiscus moeten overeenkomen als hij of zij een belasting niet onmiddellijk kan betalen. De belastingschuld wordt dan later betaald, wanneer er wel liquiditeit ontstaat (bij de uitkering van dividenden, de verkoop van aandelen, een beursintroductie, ...).
Een andere mogelijkheid die econoom Gabriel Zucman ziet, is betaling in natura, bijvoorbeeld met aandelen, die de overheid vervolgens zelf houdt of doorverkoopt.
Maar voor alle duidelijkheid en als ik even mag: het is eerder de uitzondering hoor. Zo konden Pinckaers' lotgenoten, de families Van Damme en de Spoelberch – respectievelijk de tweede en derde rijkste Belgen, beiden grootaandeelhouder van AB Inbev – vorige week nog 174 en 118 miljoen euro dividend opstrijken via hun Luxemburgse holding.
En feit is ook dat superrijken voortdurend liquiditeit creëren zónder hun aandelen te verkopen. Ze doen dat door te lenen met hun aandelen als onderpand. Dus ja: als aandelen goed genoeg zijn om een lening van de bank te krijgen, waarom zouden ze dan niet goed genoeg zijn om een belasting op te baseren?
***
Ook het dreigement op zich, om het land te verlaten, is loos dreigement. Wie het land verlaat kan via een exittaks nog altijd belast worden. Maar ervaringen uit het buitenland tonen vooral dat de overgrote meerderheid van oververmogenden hun land niet verlaat wanneer er een vermogensbelasting komt. Dat is logisch: ook de superrijken zijn lokaal verankerd. Hun bedrijven zitten hier, hun vastgoed zit hier, hun netwerk zit hier. En... hun politieke connecties zitten hier.
***
Het is dus een chantagemiddel, uitgesproken door een man die duidelijk gewend is dat de politiek naar hem luistert. En inderdaad, het ballonnetje van een miljonairstaks is nog niet goed en wel opgelaten, of de Bouchez' van deze wereld staan al klaar om het af te schieten.
Mijn gedacht? Ook in deze warme tijden houden we toch maar beter het hoofd koel, laten we de drogredenen achter ons, en maken we best zo snel mogelijk werk van een gerichte vermogenstaks op de allergrootste vermogens van dit land.
