Dronegate: onze 45 vragen aan Francken die onbeantwoord blijven na het debat in de Commissie Defensie

Op woensdag 22 april werd minister van Defensie Theo Francken (N-VA) door partijen van de oppositie én de meerderheid ondervraagd over de onthullingen van de Pano-redactie in het dronedossier. Op een heel aantal vragen weigerde hij echter duidelijk te antwoorden.

Bijna drie weken na de reportage zijn we nog niet veel wijzer geworden. Om de aandacht van zijn fouten af te leiden, herhaalt Francken fake news en valt hij journalisten aan. De PVDA dient 45 openstaande vragen in waarop de minister in alle transparantie zal moeten antwoorden.

dinsdag 28 april 2026

Peter Mertens met gekruiste armen in een straatbeeld

Minister Francken vond zijn communicatie “bewust proportioneel en gericht op waakzaamheid, niet op het creëren van onrust”.^[1] Nochtans stuurde hij zelf valse beelden door van een drone die achteraf een politiehelikopter bleek te zijn.

1. Wie heeft deze beelden gemaakt?

2. Hoe kreeg de minister deze beelden in handen?

3. Wat was het bijschrift bij de beelden toen u deze doorgestuurd kreeg?

4. Tijdens de Commissie Defensie op 22 april, zei minister Francken dat verschillende experts en diensten hem bevestigden dat het om een drone ging.^[2] Over welke experts en diensten gaat het precies?

5. Op basis van welke informatie kwamen zij tot de conclusie dat het om een drone ging?

6. Waarom heeft de minister deze beelden doorgestuurd naar de pers?

7. Waarom deed de minister dit bovendien anoniem?

8. Twee weken later contacteerde een factchecker van de VRT de minister met de boodschap dat het om een politiehelikopter ging.^[3] De factcheck werd gepubliceerd op 19 november 2025. Waarom heeft Francken zijn fout dan niet meteen daarna rechtgezet en eerlijk gecommuniceerd om de paniek te doen afnemen?

9. Op 21 november 2025 was Francken te gast in ‘De Afspraak Op Vrijdag’. Toen de factcheck ter sprake kwam, besloot de minister om zijn fout verder te verzwijgen met als verdediging dat de “factcheck ging over de luchthaven van Zaventem, een burgerluchthaven waar Defensie niet bevoegd is”.^[4] Waarom stuurde Francken dan (foutieve) beelden van een luchthaven waarvoor hij niet bevoegd is?

10. Waarom zette hij ook tijdens deze uitzending, die expliciet ging over de politiehelikopter boven Zaventem, zijn fout niet recht?

Tijdens diezelfde ‘De Afspraak Op Vrijdag’ bevestigde Francken dat er kleine en grote drones boven militaire kwartieren en kritieke infrastructuur, zoals kerncentrales, waren waren waargenomen, zowel visueel als op radar.^[5]

11. Kan de minister deze beelden delen?

12. Na een onderzoek op basis van deze beelden zou de inlichtingendienst van Defensie ADIV 42 gevallen onderscheiden hebben waarbij het naar alle waarschijnlijkheid om een drone ging. Kan de minister dat onderzoek delen?

Op 16 april 2026, daags na de Pano-reportage, heeft Francken het opnieuw over “een acute hybride dronedreiging” op X.^[6] Hij blijft ook minstens insinueren dat Rusland achter de verschillende vermeende drone-incidenten zat. Dit ondanks een gebrek aan bewijs.

13. Op basis van welke bewijzen heeft hij het over een “acute hybride dronedreiging”?

14. Waarom heeft hij vanaf dag één naar Rusland gewezen?

15. Hoe weet hij dat Rusland hiermee te maken heeft?

16. Welke bewijzen kan de minister aanvoeren om deze stelling te staven?

Als onderdeel van zijn argumentatie verwijst Francken naar vergelijkbare incidenten in Denemarken, Nederland, Duitsland en Noorwegen.

17. Heeft hij enig bewijs dat het in deze landen ook effectief om drones ging, laat staan Russische exemplaren?

18. Is hij bijvoorbeeld op de hoogte dat de Noorse Veiligheidsdienst geen enkele drone aan een andere staat kon linken en onder meer besloot dat het in sommige gevallen over sterren ging?^[7]

19. Zijn Nederlandse collega’s van het ministerie van Defensie waren veel terughoudender om naar Rusland te verwijzen. De Nederlandse inlichtingendienst zou ook geen aanwijzingen gehad hebben in die richting.^[8] Heeft minister Francken andere informatie?

20. Tijdens de Commissie Defensie van 5 november 2025 zei minister Francken dat hij contact had opgenomen met Nederland, zowel op politiek als op militair niveau.^[9] Hebben de Nederlanders hun terughoudendheid geuit tijdens dat gesprek?

Binnen dat paniekerige klimaat, dat hij zelf mee creëerde, duwde de minister er versneld een aankoopdossier van 50 miljoen euro voor anti-dronemateriaal door.

21. De minister sloeg hierbij een negatief advies van de Inspectie van Financiën in de wind. Dat advies stelde dat de wetgeving inzake overheidsopdrachten niet werd nageleefd, dat er geen openbare aanbesteding plaatsvond, dat er geen concurrentie tussen verkopers werd georganiseerd, dat er geen objectieve prijscontrole mogelijk was en dat er dus geen bewijs was dat de prijzen redelijk en marktconform waren. Waarom negeerde de minister dit advies?

22. Hoe kan hij dan wel garanderen dat de aankoop correct verloopt?

23. Onderzoek van Knack toont aan dat dit vaker gebeurt: in 46 van de 47 gevallen negeerde de regering een negatief advies.^[10] Hoe kan dit?

24. Niet alleen het advies van de Inspectie Financiën werd in de wind geslagen, volgens professor Kris Wauters werd ook de wetgeving inzake overheidsopdrachten geschonden omdat minister Francken een specifiek bedrijf bevoordeelde.^[11] Klopt dit volgens de minister?

Minister Francken vond het oké om de normale aankoopregels te omzeilen, want het betrof een dringende aankoop in crisis. Dan zou een uitzondering gelden in de procedure, waardoor de regering zelf de bedrijven mag kiezen.^[12] De overheidsopdracht kan ook aan één bepaald bedrijf worden gegeven als dat als enige aan bepaalde technische en operationele vereisten zou voldoen.

25. Welke bedrijven werden er geselecteerd en gecontacteerd?

26. Welke bedrijven hebben er gereageerd?

27. Welke prijs boden ze telkens aan?

Volgens de minister zijn er “marktconforme en geauditeerde prijzen betaald.”

28. Hoe werden deze prijzen precies berekend?

29. Wie voerde deze audit uit?

30. Kan de minister in het kader van de Wet op openbaarheid van bestuur de referentiefacturen delen?

31. Hoe verklaart de minister dat uit de marktbevraging die Pano deed, bleek dat de RF-antennes en de Blaze-dronehunters die werden aangekocht bij Senhive en COBBS tot vier keer duurder waren dan bij andere verkopers?

32. In de Pano-reportage schatte oud-kolonel Roger Housen de prijs van zo’n Blaze-dronehunter op 6.000 euro, wat overeenstemt met de verklaringen van de producent dat zijn drones 10 keer goedkoper zijn dan Iraanse-Shahed-drones (die maximaal 60.000 euro kosten).^[13] Hoewel het dus om de woorden van de producent gaat, schreef de minister de berekening ten onrechte toe aan de makers van Pano en noemde hij ze “lachwekkend” en “Hollandse rekenkunde”.^[14] Is de minister van plan om deze valse beschuldigingen in te trekken?

Als verdediging zeiden minister Francken^[15] en Bernard Phaleg^[16] dat de Inspectie van Financiën bij een eerdere aankoop van dronemateriaal bij COBBS geen opmerkingen had gemaakt. Nieuwe onthullingen van de VRT toonden echter aan dat zij ook hier de feiten verdraaiden.^[17] De Pano-redactie kon de hand leggen op het advies, en dat staat wel degelijk bol van de kritiek op de aankoop.

33. Hoe reageert hij op de verschillende punten van kritiek in het advies, met name een onterechte spoedprocedure, een gebrek aan een openbare aanbesteding, een gebrekkige prijscontrole, mogelijke inbreuken op de wetgeving inzake overheidsopdrachten, een risico op hogere prijzen en kritiek van de minister van Begroting...?

34. De minister houdt vol dat de Inspectie van Financiën geen specifiek advies gaf over de prijscontrole, maar hoe verklaart hij dan dat de prijzencontroledienst van Defensie zelf stelde dat het geen volledige, gedetailleerde controle kon uitvoeren en door tijdsgebrek “niet verantwoordelijk kan worden gehouden voor mogelijke lacunes of onvolledige informatie in dit rapport.”?

De minister vindt de aantijgingen van vriendjespolitiek bij de aankopen laag-bij-de-gronds en compleet ongefundeerd.

35. Via de VRT lezen we een citaat uit het advies van Financiën van de minister van Begroting die waarschuwt voor “de evidente juridische risico’s” wanneer er geen marktbevraging gebeurt. Moet deze waarschuwing in die zin worden gelezen dat er een risico op vriendjespolitiek of belangenconflicten bestaat?

36. Hebben de Inspectie van Financiën of andere instanties nergens gewaarschuwd voor mogelijke belangenconflicten?

37. In januari 2025 ging Francken in de bossen van Lubbeek wandelen met huidig CEO van Senhive, Steven Krekels.^[18] Volgens de minister was er geen probleem omdat hijzelf nog geen minister was en Krekels nog geen CEO van Senhive. Hoe verklaart Francken dan de tekst die bij de foto gaat, namelijk: “We leven in geopolitiek instabiele tijden. We moeten dringend onze weerbaarheid opkrikken. Defensie moet maximaal gebruikmaken van de fantastische technologie en de O&O die we zelf in huis hebben. De volgende regering zal hiervan een prioriteit maken.”?

38. Hoe komt het dat de CEO’s van Senhive en COBBS mee mochten op handelsreis met Francken naar Californië en dat dezelfde CEO van Senhive aan de zijde van Francken opnieuw opdook tijdens de BEDEX-wapenbeurs in Brussel?

39. Kan de minister in deze zin alle contacten (formeel en informeel) tussen zijn kabinet en Senhive en COBBS vóór de gunning openbaar maken?

Sinds 2023 zijn ministers gebonden aan de “deontologische code regeringsleden”.^[19] Deze gedragsregels moeten ervoor zorgen dat ministers integer handelen, zodat burgers vertrouwen kunnen hebben in de overheid en hun voorbeeldrol in de samenleving wordt gewaarborgd.

40. Druist het gedrag van de minister in deze zaak niet in tegen onder meer de volgende bepalingen uit de deontologische code:

“De regeringsleden staan ten dienste van alle geledingen van de Staat en handelen enkel in het algemeen belang en in het belang van de bevolking, die altijd voorrang hebben op elk privaat belang.”
“De regeringsleden handelen met respect voor het rechtmatig vertrouwen dat de burger in hen heeft. De integriteit van de regeringsleden houdt onder meer eerlijkheid, trouw, kiesheid, rechtschapenheid, billijkheid, onpartijdigheid, respect voor de principes van de democratische rechtsstaat en onomkoopbaarheid in.”
“Regeringsleden zijn het parlement en de burger rekenschap verschuldigd voor de genomen beslissingen en de handelingen en het gedrag van hun departementen, diensten en medewerkers. De regeringsleden informeren het parlement en de burger op een eerlijke, correcte en volledige manier.”
“De regeringsleden vermijden elke situatie die aanleiding kan geven tot een belangenconflict of die redelijkerwijs als zodanig kan worden gepercipieerd. (...) Het regeringslid dient bij zijn tussenkomsten waarbij er een belangenconflict is, dit steeds vooraf mee te delen en zich nadien eventueel van verder handelen te onthouden.”?

41. Heeft de minister, in lijn met deze laatste bepaling, aan de andere regeringsleden laten weten dat hij de CEO van Senhive kende, al met hem was gaan wandelen en dat er dus mogelijk sprake zou zijn van de perceptie van een belangenconflict?

Minister Francken betreurde het dat Defensie op donderdag 16 april geen antwoord heeft mogen brengen op de kanalen van de VRT.^[20] Tegelijkertijd vond hij het “niet opportuun” om mee te werken aan de Pano-reportage. Vervolgens nam hij het de VRT kwalijk dat niemand namens Defensie uitleg mocht geven de volgende ochtend.

42. Hoe rijmt hij dit?

Minister Francken heeft van deze regering een portefeuille van 34 miljard euro gekregen om de komende jaren aan wapens uit te geven.

43. Welke garanties heeft de belastingbetaler dat dit transparant, correct, goedkoop en efficiënt zal gebeuren?

44. Hoe krijgt Francken uitgelegd dat hij vindt dat de sociale zekerheid “te vet” staat, maar hij zelf wel miljoenen kan pompen in wapenbedrijven zonder transparante controle of openbare aanbesteding?

45. Laat heel deze affaire niet zien dat de uitspraken van Francken tijdens zijn handelsreis naar Californië in oktober 2025 - “mijn rol is om die miljarden uit te geven aan defensie” - tot ondoordachte uitgaven leiden?

[1] https://x.com/FranckenTheo/status/2044756334382588388

[2] https://www.dekamer.be/doc/CCRI/pdf/56/ic354.pdf

[3] https://www.dekamer.be/doc/CCRI/pdf/56/ic354.pdf ; https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2025/11/12/check-drones-zaventem-heverlee-melsbroek-helikopter-vliegtuig/

[4] https://www.youtube.com/watch?v=UJ9e53sAllk

[5] https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2025/11/21/theo-francken-drones-gespot-afspraak/

[6] https://x.com/FranckenTheo/status/2044756004940689507

[7] https://www.dronewatch.eu/norwegian-security-service-no-evidence-of-foreign-drone-activity-in-2025/ ; https://www.vg.no/nyheter/i/8pBO7G/pst-drone-observasjoner-i-norge-ikke-knyttet-til-utenlandsk-etterretning

[8] https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/04/13/pano-waar-zijn-de-drones/

[9] https://www.dekamer.be/doc/CCRI/pdf/56/ic228.pdf

[10] https://www.knack.be/nieuws/belgie/politiek/controle-op-legeraankopen-inspectie-financien-gaf-47-keer-negatief-advies/

[11] https://www.vrt.be/vrtmax/a-z/pano/2026-vj/pano-s2026-vj-a1/

[12] https://bosa.belgium.be/sites/default/files/content/documents/loi_wet_def_secur_veilig_2019.pdf