Leer, organiseer en kom in actie met de PVDA-app op zak

In een wereld waar de algoritmes van miljardairs vaak dicteren wat we zien, wil de PVDA haar onafhankelijkheid versterken met ambitieuze tools zoals een mobiele applicatie of een kanaal voor marxistische studies.

Over deze strategie spreken we met Benjamin Pestieau, adjunct-algemeen secretaris van de PVDA, en Johan De Backer, verantwoordelijke van het departement communicatie. Van de lancering van de papieren krant in de jaren 1970 tot de technologische durf van de chatbot "Sam", de digitale assistent die al je vragen beantwoordt: Benjamin en Johan leggen uit waarom de ideeënstrijd vandaag de dag ook een digitale revolutie vraagt in dienst van werkende mensen.

We zien vandaag in het medialandschap bliksemsnelle veranderingen. Waarom is het voor een marxistische partij als de PVDA belangrijk om met al die veranderingen mee te zijn en er ook op te anticiperen?

Johan De Backer. De media en de manier waarop we communiceren, evolueren voortdurend. De partij heeft in elk tijdperk altijd zo goed mogelijk gebruik gemaakt van de beschikbare communicatiemiddelen. 

In het prille begin, in de jaren 1970, hadden we de krant, brochures, boeken, pamfletten, posters, stickers en ook de telefoon - en dan heb ik het over een vaste lijn en een toestel met een snoer! We hadden nauwelijks toegang tot belangrijke media zoals de televisie, die toen een doorslaggevende rol speelde in de communicatie. 

Die situatie bleef gedurende 25 jaar relatief gelijk. De eerste omwenteling kwam aan het eind van de jaren 1990 met de komst van het internet. We lanceerden onze eerste website in 1997 en rond diezelfde periode ook onze eerste nieuwsbrief. We waren een van de eerste partijen in het land die dat deden.

Benjamin Pestieau. Dat was een belangrijk historisch moment. Na tientallen jaren van stabiliteit in de manier waarop we communiceerden, begonnen we aan een transformatie die steeds sneller ging. Om je een idee te geven: toen we in 1997 de site lanceerden, hadden we ongeveer 1000 bezoekers per maand, vandaag bereiken we elke dag tienduizenden mensen, op topdagen zelfs honderdduizenden. Als we vroeger bij een grote betoging een folder uitdeelden, bereikten we duizenden mensen tegelijk. Vandaag spreken we dankzij de digitale technologie over miljoenen regelmatige contacten.

Johan De Backer. De komst van sociale media, gekoppeld aan de komst van de smartphone met 4G/5G, was een tweede belangrijk keerpunt. Alles versnelde. We zijn voortdurend met elkaar verbonden. Meerdere keren per dag hebben we toegang tot duizenden video's, berichten en allerlei informatie. We zijn overgestapt van passieve mediaconsumptie, thuis achter een scherm, naar een permanente en actieve consumptie. Het is een omwenteling die we aangegrepen hebben om impact te hebben in de enorme informatiestroom. 

Waarom is het voor de PVDA belangrijk om op koploper te zijn in al die vernieuwing?

Benjamin Pestieau. Omdat het in ons DNA zit. De arbeidersbeweging heeft altijd alle beschikbare communicatiemiddelen gebruikt om de werkende klasse te bereiken. In de 19de eeuw waren de arbeiderspartijen deels opgebouwd rond hun kranten, drukkerijen, en werd veel belang gehecht aan het leren lezen bij arbeiders.

Onder het kapitalisme is er een permanente revolutie in de productiekrachten - machines, gereedschappen, technologieën, vaardigheden en knowhow van arbeiders. Als we die middelen niet aangrijpen, laten we ze over aan onze tegenstanders, die over enorme middelen beschikken om het denken van mensen te bezetten.

Er bestaat niet zoiets als een vacuüm in de politiek. Als we niet aanwezig zijn op alle fora voor debat en ideeënvorming, zullen anderen dat doen met hun reactionaire ideeën.

Johan De Backer. Dat is een fundamenteel punt. Sommige kameraden vragen zich af of sociale media wel overeenstemmen met onze waarden, omdat ze gecontroleerd worden door multinationals. Maar onze klasse, de jongeren en de bevolking in het algemeen, zijn massaal aanwezig op sociale media. Wij moeten er dus ook zijn. We kunnen dat terrein niet overlaten aan rechts of uiterst rechts, want dan geven we hen vrije baan om hun ideeën te verspreiden.

In 2019, tijdens de verkiezingscampagne, hebben we massaal geïnvesteerd op dit terrein. En op het partijcongres van 2021 besloten we om de sociale media te veroveren, in te zetten op video en de digitale marxistische vorming te versterken. 

Op dit moment hebben we op onze platforms meer dan 60 miljoen interacties per maand. We zijn in België met iets meer dan 11 miljoen inwoners, en we bereiken miljoenen mensen meerdere keren per maand.

Maar is het niet gevaarlijk om afhankelijk te zijn van algoritmes die worden gemaakt door miljardairs als Elon Musk?

Benjamin Pestieau Het is een uitdaging voor ons. We staan kritisch tegenover die platforms. Het zijn kapitalistische bedrijven die winst willen maken door onze aandacht te trekken, die zo lang mogelijk willen vasthouden, ons overspoelen met reclame, enzovoort. Bovendien hebben de meeste Amerikaanse techgiganten (Meta, Google, X, ...) ervoor gekozen om Trump en het meest agressieve VS-imperialisme te steunen. Op de socials worden fake news, racistische en fascistische berichten door algoritmes gepusht. 

Het is net als bij de televisie: we bekritiseren de mediamonopolies, maar we gaan er wel naartoe om onze boodschap te verspreiden. En met het verbod op politieke reclame worden we geconfronteerd met een nieuw obstakel voor het verspreiden van onze ideeën. We zijn volledig afhankelijk van de keuzes die het algoritme maakt. Adverteren stelde ons in staat om dat op een bepaalde manier te omzeilen.

Johan De Backer. Dat is precies waarom de app die we ontwikkelen zo cruciaal is. Het is ons antwoord op censuur en de algoritmes van de techgiganten. Het is een medium dat we volledig zelf opbouwen en controleren. Op sociale netwerken proberen we het algoritme in ons voordeel te gebruiken, maar de app is waar we onze eigen ruimte creëren en onafhankelijk zijn.

Je zegt dat de PVDA-app zich nog in ontwikkeling is. Wat wil dat zeggen?

Johan De Backer. We lanceerden een allereerste versie van de app voor de verkiezingen van 2024. Met de kennis die we toen hadden, hebben we de sprong gewaagd. We hebben daar veel uit geleerd en ook veel feedback gekregen. Op basis daarvan werken we aan een nieuwe versie van de app, zoals we hem echt willen hebben. Eind dit jaar willen we die lanceren. 

Maar wat is de app precies?

Johan De Backer. De app is een kruispunt. Zodra we onze telefoon uit onze zak halen, worden we gebombardeerd met nieuws, reclame en politieke berichten. In die stortvloed willen we een plek bieden waar mensen die dingen willen veranderen elkaar kunnen vinden. Het is een hulpmiddel om actie te ondernemen, te leren en je te organiseren. Vandaag hebben al 25.000 mensen de app gedownload, een goed begin. Maar we willen dat in de toekomst tienduizenden mensen onze app downloaden en gebruiken. Hij is er voor iedereen met een links hart.

We willen dat de app veel dynamischer wordt. Als er een belangrijke internationale gebeurtenis plaatsvindt, zoals een toespraak van Trump, dan moet je onze reactie onmiddellijk op de app kunnen vinden, zodat je niet moet zoeken op alle sociale media.

Benjamin Pestieau. Het is ook een instrument voor de dagelijkse strijd. Tegenover de algoritmes van de Noord-Amerikaanse techreuzen hebben we een nieuw militantisme nodig. We gebruike daarvoor soms de term "apptivist", een samentrekking van "app" en "activist". 

Stel je een werknemer voor op zijn werkplek. Als hij vroeger een papieren petitie wilde laten ondertekenen, riskeerde hij dat de baas hem zag en dat hij in de problemen kwam. Vandaag kan hij met zijn smartphone de link van de petitie tegen de stijging van de brandstofprijzen via WhatsApp in een seconde naar een collega sturen en hem vragen om de petitie in de pauze te tekenen. Met de app vind je direct een video van onze pensioenspecialist Kim De Witte of een visual over energieprijzen om aan een collega te laten zien.

Johan De Backer. De app wordt ook een werkinstrument voor de basisgroepen van de partij. Als een groepslid een petitie wil rondsturen of op zoek is naar de laatste vorming van zijn basisgroep, dan vindt hij of zij alles gecentraliseerd in de app. We willen mensen zin geven om de app elke dag te bekijken en te zien wat de PVDA denkt en doet, en hoe ze samen met de partij actie kunnen ondernemen.

Kunstmatige intelligentie (AI) is in de app geïntegreerd met de chatbot "Sam". Hoe verzoen je de risico’s van AI met het gebruik ervan om de samenleving te veranderen?

Benjamin Pestieau. We moeten AI zowel bestrijden als gebruiken. In het kapitalistisch systeem wordt AI gebruikt om de samenleving te ontmenselijken. Het wordt gebruikt in oorlogen, om te onderdrukken of om de werkdruk te verhogen. Dat kapitalistische gebruik van AI is schadelijk en destructief. Maar AI kan ook een krachtig hulpmiddel zijn voor emancipatie, door mensen te helpen kennis te verwerven of hun denken te structureren. Dat emancipatorische aspect willen we aangrijpen.

Johan De Backer. Wij gebruiken AI om onze strijd te versterken. Tijdens de verkiezingen van 2024 stonden we voor een uitdaging: we hadden meer dan 1000 programmapunten, waar veel mensen vragen over hadden. Daarom ontwikkelden we Sam, die tijdens de verkiezingscampagne meer dan 84.000 vragen beantwoordde. Die hoeveelheid hadden we met ons team alleen onmogelijk kunnen verwerken. Sam heeft ook onze militanten in de campagne geholpen om antwoorden te vinden op vragen die hen in discussies werden gesteld.

Veel lezers zijn gehecht aan het papieren tijdschrift Solidair. Waarom is er gekozen om het niet meer in zijn huidige vorm te gebruiken?

Benjamin Pestieau. Het was met een zwaar hart dat we die beslissing moesten nemen. Ik ben een van de vele mensen die van Solidair houden. Maar om te slagen in onze digitale revolutie, moeten we onze middelen concentreren. Dat betekent niet het einde van het geschreven woord. We willen dat op andere manieren zeker blijven ontwikkelen. Lezen is nog steeds een van de beste manieren om te leren. De geconcentreerde inspanning van het lezen, structureert kennis op een andere manier dan het bekijken van video's.

We blijven lange artikels en boeken publiceren, zoals het nieuwe boek van Peter Mertens.

Johan De Backer. Waar contacten tussen leden voorheen via de krant verliepen, zal de PVDA-app mensen nu in staat stellen om met elkaar in contact te komen. Een basisgroep in Oostende zal zijn projecten via de app kunnen delen met een groep in Luik, wat onze collectieve kracht zal versterken.

Benjamin Pestieau. Om duidelijk te zijn: we willen niet dat oppervlakkigheid in de plaats komt van diepgang. De partij is een geheel: er zijn punchlines, maar ook grondige onderzoeken van onze studiedienst, onze boeken, en webinars waar 1000 mensen elkaar ontmoeten. 

De strijd om de culturele hegemonie wordt overal gevoerd: in de manier waarop we informatie krijgen, onszelf organiseren en zelfs in hoe we collectief feesten op ManiFiesta. De app zal op het kruispunt van dit alles staan en hét hulpmiddel worden dat ons zal helpen om niet langer toeschouwers te zijn, maar actieve spelers in de strijd. Als je de controle terugwil, als je wil leren, actie wil ondernemen en je wil organiseren, download dan de app en abonneer je op Fakto!