Minister Gennez (Vooruit) breekt belofte voor zorg en welzijn: 265,5 miljoen euro aan investeringen geschrapt
Tegen 2029 gaat er 265,5 miljoen euro minder naar zorg en welzijn dan minister Caroline Gennez (Vooruit) bij de start van de regering beloofde. Dat blijkt uit de begrotingstabellen. “Het beloofde budget volstond volgens de sector al niet om de ambities waar te maken. Nu verdwijnt daar nog eens meer dan een vijfde van”, zegt onze volksvertegenwoordiger Lise Vandecasteele. “Nochtans zijn de noden torenhoog, van de geestelijke gezondheidszorg over kinderopvang en de jeugdhulp tot de ouderenzorg en de wachtlijsten voor personen met een handicap. Vooruit breekt hier haar beloftes.”
In 2024 legde de regering vast dat er tegen 2029 ruim 1,2 miljard euro extra naar welzijn zou gaan. Daarvan komt 265,5 miljoen euro er niet. Volgend jaar gaat het al om 122,5 miljoen euro aan geschrapte investeringen.
Beloofde investering tegen 2029 | Geschrapt budget | Aandeel geschrapt | |
| Personen met een handicap | 478 | 80 | 17% |
| Ouderen- en gezinszorg | 140 | 68 | 49% |
| Kinderopvang | 200 | 50 | 25% |
| Jeugdhulp | 120 | 30 | 25% |
| Gezonde maaltijden op school | 70 | 0 | 0% |
| Zorginfrastructuur (VIPA) | 100 | 20 | 20% |
| Geestelijke gezondheidszorg | 25 | 17,5 | 70% |
| Buitenschoolse opvang | 80 | 0 | 0% |
| Preventie | 10 | 0 | 0% |
| Totaal | 1.223 | 265,5 | 22% |
Extra budget per jaar tegenover 2024, in miljoen euro.
Het grootste bedrag verdwijnt bij de ondersteuning van personen met een handicap: 80 miljoen euro. Het geld voor de allerdringendste noden blijft (automatische toekenning en prioriteitengroep 1). Maar er was ook 200 miljoen euro beloofd voor een hervorming die de andere mensen op de wachtlijst moest helpen. “Ruim 17.000 mensen met een handicap staan al jaren op de wachtlijst”, zegt Lise. “De minister zei zelf dat Vlaanderen zich dat niet kan permitteren. Deze mensen hebben geen zicht op een zorgbudget. En van het geld voor een andere vorm van ondersteuning schrapt ze nu 40 procent.”
In de ouderenzorg en de gezinszorg verdwijnt bijna de helft: van de beloofde 140 miljoen euro blijft 72 miljoen over. Volgens de sector is alleen al 116 miljoen euro nodig voor de ouderen met de dringendste zorgnoden.[1] “Zelfs dat komt er niet. Veel ouderen blijven zo in de kou staan, en de druk op mantelzorgers, die nu al overbevraagd zijn, neemt nog toe. Dit is onverantwoord beleid als je weet dat er elk jaar meer ouderen bijkomen met dementie of nood aan zorg.”
Kinderopvang en jeugdhulp verliezen elk een kwart aan investeringen: 50 van de 200 miljoen euro en 30 van de 120 miljoen euro. “De minister beloofde 10.000 extra plaatsen in de kinderopvang. Hoeveel extra plaatsen blijven overeind met een kwart minder middelen?”, vraagt Lise zich af. “In de jeugdhulp, het stokpaardje van Vooruit-voorzitter Conner Rousseau[2], wachten meer dan 9.000 kinderen en jongeren op hulp. Het plan van minister Gennez voorziet 2.000 extra plaatsen, al veel te weinig, en zelfs die komen nu in gevaar. Je kan niet evenveel realiseren met slechts drie kwart van het budget.”
De grote verliezer is ten slotte de geestelijke gezondheidszorg. Van de 25 miljoen euro die de minister beloofde, komt er slechts 7,5 miljoen. Zeventig procent van het beloofde geld verdwijnt, terwijl de wachtlijsten bij bijvoorbeeld de centra voor geestelijke gezondheidszorg heel lang zijn. "Nochtans kondigde minister Gennez de investering in geestelijke gezondheidszorg aan als dé belangrijkste werf[3] binnen welzijn. De noden zijn inderdaad hoog," zegt Lise. “Is mentaal welzijn plots niet belangrijk meer?”
Daarnaast wordt er ook bespaard op de werkingsmiddelen van zorg- en welzijnsorganisaties. Sinds 2009 werden deze maar twee keer volledig geïndexeerd: in 2012 en in 2014. “Bij de start van de regering beloofde minister Gennez voor een ommekeer te zorgen: een halve indexering in 2025, 2028 en 2029. Maar die belofte wordt volledig geschrapt: er komt zelfs geen halve indexering meer,” reageert Lise. “Terwijl de facturen van de voorzieningen uiteraard wel stijgen.”
“Minder geld betekent niet minder werk”, zegt Vandecasteele. “Dezelfde verpleegkundigen, zorgkundigen en begeleiders moeten voor meer mensen zorgen. En wie hulp nodig heeft, moet langer wachten. Dit is echt woordbreuk van Vooruit, en één die de zorg zich absoluut niet kan permitteren.” Wij vragen dat de regering de beloofde investeringen in zorg en welzijn volledig uitvoert. “De zorg kan écht niet meer wachten”, besluit Lise.
DOSSIER
Bij de start van de regering in 2024 stond in de meerjarenbegroting (centenboekje 2025-2029, 30 september 2024) hoeveel extra geld er elk jaar zou bijkomen voor welzijn:
De regering houdt dat geld nu op drie manieren tegen:
- Geschrapt: het geld verdwijnt (ouderenzorg en zorginfrastructuur in 2026, en het in 2026 uitgestelde geld voor de geestelijke gezondheidszorg en de hervorming voor personen met een handicap).
- Uitgesteld: het geld komt later (gezonde maaltijden op school: in 2028 zakt het budget tot 20 miljoen euro, pas in 2029 komt het volledige bedrag).
- Geblokkeerd: vanaf 2027 wordt de helft van het nieuwe geld niet toegekend, tot het einde van de regeerperiode.
1. Wat er overblijft van de beloofde investeringen, per jaar
Extra tegenover 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 |
| Beloofd | 337,3 | 493,0 | 621,0 | 835,0 | 1.223,2 |
| Komt er | 337,3 | 403,4 | 498,4 | 649,4 | 957,6 |
| Komt er niet | 0 | −89,5 | −122,5 | −185,6 | −265,6 |
(Bedragen in miljoen euro, zonder jeugddelinquentie en zonder het sociaal akkoord. Met het sociaal akkoord (50 miljoen euro in 2028 en 140 miljoen in 2029) komt de minister uit op respectievelijk 699,4 en 1.097,6 miljoen euro.)
Ter info: De cijfers van wat er overblijft, komen uit de tabel ‘Uitbreidingsbeleid WVGA – Regeerakkoord 2024-2029 geactualiseerd’ die minister Gennez voorstelde in de commissie Welzijn (dia 30).
2. Per domein, in 2029
Domein | Beloofd | Komt er | Komt er niet | % dat er niet komt van de belofte | Aandeel in de 299 miljoen | Hoe |
| Personen met een handicap | 478,2 | 398,1 | 80,1 | 17% | 30,2% | geblokkeerd |
| Ouderen- en gezinszorg | 140 | 72 | 68,0 | 49% | 25,6% | 10 geschrapt, 58 geblokkeerd |
| Kinderopvang | 200 | 150 | 50,0 | 25% | 18,8% | geblokkeerd |
| Jeugdhulp | 120 | 90 | 30,0 | 25% | 11,3% | geblokkeerd |
| Gezonde maaltijden op school | 70 | 70 | 0 | 0% | 0% | in 2028 verlaagd tot 20, in 2029 volledig |
| Zorginfrastructuur | 100 | 80 | 20,0 | 20% | 7,5% | geschrapt (2026) |
| Geestelijke gezondheidszorg | 25 | 7,5 | 17,5 | 70% | 6,6% | geblokkeerd, uitstel 2026 komt niet terug |
| Buitenschoolse opvang en preventie | 90 | 90 | 0 | 0% | 0% | |
| Totaal | 1.223,2 | 957,6 | 265,6 | 22% | 100% |
(Bedragen in miljoen euro)
3. Besparingen op het bestaande aanbod
2027 | 2028 | 2029 | |
| Besparingen op zorg en welzijn | 92,9 | 107,6 | 122,5 |
De grootste posten in 2027: steun aan huisartsenpraktijken via Impulseo (25,4), toestelfinanciering ziekenhuizen (14), aanvullende thuiszorg (8), dagverzorging ouderen (8), niet-indexering instandhoudingsforfait ziekenhuizen (7,4), preventie (5), gezinszorg (4,6) en eerstelijnszorg, waaronder Palliatieve Zorg Vlaanderen (3,8).
Overzicht reeds aangekondigde besparingen:
| Wat | 2027 | 2028 | 2029 |
| Impulseo, mobiliteitshulpmiddelen en gezinszorg | 36,2 | 50,9 | 65,8 |
| Toestelfinanciering ziekenhuizen | 14,0 | 14,0 | 14,0 |
| Centra dagvoorziening (ouderenzorg) | 8,0 | 8,0 | 8,0 |
| Index instandhoudingsforfait ziekenhuizen | 7,4 | 7,4 | 7,4 |
| Preventie | 5,0 | 5,0 | 5,0 |
| Eerstelijnszorg | 3,8 | 3,8 | 3,8 |
| Impulseo (steun huisartsenpraktijken) | 3,35 | 3,35 | 3,35 |
| Revalidatieziekenhuizen | 3,35 | 3,35 | 3,35 |
| Saldo beleid vorige regeerperiode | 3,0 | 3,0 | 3,0 |
| Jeugdhulp: geblokkeerde ontwikkelingstrajecten | 2,75 | 2,75 | 2,75 |
| Kinderopvang: FCUD-middelen | 2,0 | 2,0 | 2,0 |
| Personen met een handicap: DOP en infoloketten VAPH | 1,6 | 1,6 | 1,6 |
| Kinderopvang: tussenstructuren | 1,3 | 1,3 | 1,3 |
| Geestelijke gezondheidszorg: Familieplatform, Psyche, Herstelacademie | 1,0 | 1,0 | 1,0 |
| Vlaams Instituut voor Kwaliteit van Zorg (VIKZ) | 0,15 | 0,15 | 0,15 |
| Totaal | 92,9 | 107,6 | 122,5 |
Bronnen
- Centenboekje begroting 2025-2029 (30 september 2024): het oorspronkelijke investeringsplan
- Beleids- en begrotingstoelichting Welzijn 2026 en 2027, met bijlage: schrapping, uitstel en blokkering in 2026 en 2027
- Presentatie beleids- en begrotingstoelichting minister Gennez, commissie Welzijn (november 2026), dia 30: uitbreidingsbeleid 2024-2029 na de begrotingsopmaak 2027, per domein
- Meerjarenraming 2026-2031, Tabel VI-I (p.52): de blokkering loopt door tot 2031
- Begrotingsuitvoering 2025 Welzijn (Parl. St. Vl. Parl. 23-V (2025-2026), nr. 1, p.35-38): gezonde maaltijden op school
- Kern-BBT Welzijn 2027, p.40: conceptnota jeugdhulp
[1] https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2024/10/01/vlaamse-regering-welzijn-caroline-gennez-minister-warm-vlaandere/
[2] https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2024/10/01/vlaamse-regering-welzijn-caroline-gennez-minister-warm-vlaandere/
[3] https://nieuws.vooruit.org/met_vooruit_gaan_we_in_vlaanderen_fors_investeren_in_mentaal_welzijn