Ooggetuige uit Minneapolis: over ICE, moord, en massaal verzet

Peter Mertens. Zoë, jij bent in Minneapolis. Kan jij uitleggen wat er gebeurt?

Zoe Alexandra. Ruim twee weken geleden heeft de Trump-administratie meer dan 2000 federale agenten naar de Twin Cities gestuurd, Minneapolis en Saint Paul. Dat maakt deel uit van een brede immigratie-crackdown die Trump in heel het land voert. Minneapolis en Saint Paul zijn een doelwit omdat er een grote migranten- en vluchtelingengemeenschap woont. Minneapolis is de thuisbasis van vooral de Somalische gemeenschap.

In een ideologische campagne worden migranten weggezet als criminelen. Een geïsoleerd dossier van een kinderopvang die zich schuldig zou hebben gemaakt aan dubieuze financiële praktijken, wordt aangegrepen om te zeggen dat de hele Somalische gemeenschap fraude pleegt. Op basis daarvan volgt dan een massale inzet van federale agenten in de stad.

Mensen kwamen hier meteen in verzet, organiseerden zich en sloegen terug met solidariteit. In die context zagen we eerder al de moord op Rene Nicole Goode, die naar een plek ging waar agenten van ICE (Immigration and Customs Enforcement) en CBP (Customs and Border Protection) raids uitvoerden.

Gisteren gebeurde iets gelijkaardigs in de Whittier-buurt in Minneapolis. Verpleegkundige Alex Peretti maakte deel uit van een “rapid response network” en ging naar een plek waar veel CBP-agenten waren, waarschijnlijk om een inval te doen in migrantengemeenschappen. Op het moment dat hij werd neergeschoten, probeerde hij een andere vrouw te beschermen tegen traangas en intimidatie door federale agenten. Die extreme geweldspiraal eindigde in een dodelijke schietpartij.

Meteen daarna was er in de gemeenschap opnieuw een massale mobilisatie. De hele dag waren er grote betogingen rond de plek van de schietpartij. Die werden geregeld hard onderdrukt: traangas, betogers die geslagen werden. Het is erg gespannen in Minneapolis. Maar tegelijk voel je ook iets anders: rebellie, en opvallend veel ‘community care’, zorg voor elkaar.

Peter Mertens. Weet je meer over Alex Pretti? Wie was hij? Hij was verpleegkundige, maar wat zeggen collega’s en familie over hem? 

Zoe Alexandra. Alex was van Minnesota. Hij werkte in een VA-hospitaal, een ziekenhuis van “Veterans Affairs”, dus vooral voor Amerikaanse veteranen die in het leger hebben gediend.

Het is opvallend: vlak na de schietpartij, terwijl er video’s circuleren waarop je ziet dat iemand midden op straat wordt doodgeschoten, start de Trump-administratie een mediacampagne. Ze beweren dat Alex op het punt stond federale agenten te doden, dat hij zijn wapen zou hebben getrokken...allerlei leugens die door videobeelden worden weerlegd.

Ondertussen circuleren ook andere beelden: Alex in het VA-hospitaal, hoe hij zorgde voor veteranen, hoe hij rituelen begeleidde voor stervende mensen. Trump noemt militairen altijd helden, en Alex was iemand die letterlijk veteranen verzorgde. Toch wordt hij nu voorgesteld als een crimineel. Dat toont de leegte van die propaganda.

Zijn familie gaf een heel mooie verklaring over wie hij was: iemand die voor mensen zorgde. Dat blijkt ook uit wat er gebeurde: hij stierf terwijl hij een vrouw probeerde te beschermen tegen zwaarbewapende agenten. De laatste zin in de verklaring van van zijn familie was ongeveer: “Breng alsjeblieft de waarheid over onze zoon naar buiten. Hij was een goede man.” Een poging om die leugens te weerleggen.

We zagen hetzelfde na de dood van Rene Nicole Goode: ze werd een “terrorist” genoemd. Men probeerde zelfs haar partner te vervolgen. Het is een klassiek patroon: na politiegeweld probeert men het slachtoffer meteen af te schilderen als agressor, zodat het geweld gerechtvaardigd lijkt. Dat narratief kennen gekleurde gemeenschappen al decennia. Dat het nu ook tegen witte mensen wordt gebruikt, valt veel mensen op. Het opent de ogen voor politiegeweld in de VS.

Peter Mertens. Wat is ICE precies? Wat doen die agenten daar? Er zijn beelden van ouders die voor de ogen van hun kinderen worden meegenomen. Kan je schetsen hoe ontwrichtend hun aanwezigheid is?

Zoe Alexandra. Al ruim twee weken is er die inzet van 2000 federale agenten van het Department of Homeland Security (DHS). Daarbinnen zijn er twee grote diensten: ICE (Immigration and Customs Enforcement) en CBP (Customs and Border Protection). Het zijn ordediensten met vuurwapens en niet-dodelijke wapens zoals pepperspray, traangas en wapenstokken. Ze handhaven de immigratie, wat in de praktijk raids betekent

In die eerste inzet van 2000 agenten zat een mix van ICE en CBP. Mensen halen die door elkaar, omdat ze allebei onder DHS vallen, het departement dat Trumps agenda van massadeportatie moet uitvoeren. Trump beloofde tijdens zijn campagne dat hij 10 miljoen mensen zou deporteren. Om dat te doen, zet hij vooral ICE en CBP in.

Het zijn diensten die bijvoorbeeld deur aan deur gaan, vaak zonder huiszoekingsbevel, en aanbellen op plekken waar ze denken mensen zonder papieren te vinden. Ze vallen werkplekken binnen waar migranten werken, ze intimideren en arresteren mensen. Veel mensen noemen het ronduit ontvoering.

Daarom zeggen mensen dat het op een soort privé-militie van Trump lijkt. Ze kregen recordbudgetten, terwijl andere programma’s weg worden bezuinigd. Er gaan miljarden naar die diensten. Er werd een massale rekruteringscampagne gelanceerd. Duizenden nieuwe mensen, soms met amper een week opleiding, krijgen toegang tot wapens en geweldsmiddelen, en worden ingezet met een expliciet politieke, racistische en xenofobe agenda.

We zien ook extreem geweld: kinderen die worden meegenomen, agenten die bij scholen wachten om zelfs jonge kinderen te arresteren. In Minneapolis zie je dan wat er gebeurt als de lokale gemeenschap zich tussen die agenten en de migrantengemeenschappen zet: dan wordt iemand die anderen probeert te beschermen, neergeschoten.

En het escaleert. Eerst waren het 2000 agenten in de Twin Cities. Na de schietpartij waarbij Rene Nicole Goode werd gedood, hadden ze kunnen zeggen: dit gaat te ver. Maar in plaats daarvan kondigden ze nog eens 1000 extra agenten aan. Nu zitten er meer dan 3000 ICE- en CBP-agenten in Minneapolis en Saint Paul.

Peter Mertens. Vanuit Europa gezien, is dit hallucinant. Het lijkt op een militaire macht. Op drie weken tijd zijn Minneapolis twee mensen doodgeschoten. Je beschrijft het massaal verzet: grote betogingen, zelfs een algemene staking in die extreme koude. Hoe verklaar je dat?

Zoe Alexandra. Minneapolis is echt bijzonder. Ik ken weinig plekken in wereld waar 100.000 mensen bij min dertig graden de straat opgaan. Maar het was meer dan een betoging. Er was ook een grote algemene staking: honderden zaken sloten de deuren na een oproep van vakbonden en religieuze leiders. De staking werd enorm versterkt door studentengroepen, kleine ondernemers en migrantengemeenschappen. Dat was historisch.

Ik denk dat het wijst op twee dingen. Eén: mensen zijn woedend over Trumps beleid en de terreur die ICE en CBP aanrichten. Ze krijgen recordbudgetten, terwijl andere dingen worden afgebouwd. Die miljarden gaan naar diensten die mensen doden en dat vervolgens proberen te rechtvaardigen.

Twee: wat ik gisteren zag, raakte me. Mensen uit de buurt kwamen onmiddellijk naar de plek van de schietpartij, ondanks de kou. Gisteren was het “warm”: min vijfentwintig. Ze zeiden: “Ik woon hier. Ik ben geschokt. Deze gewapende gasten komen van buiten de staat en komen hier mensen uit onze gemeenschap vermoorden.” Mensen zijn trots en voelen zich eigenaar van de stad: “Die federale agenten moeten weg, zodat onze gemeenschap weer veilig is.”

Er is opmerkelijk veel eenheid. De solidariteit, over afkomst heen, is indrukwekkend. In een land met een complexe geschiedenis van racisme en pogingen om de werkende klasse te verdelen, groeit die multi-etnische eenheid.

De Trump-administratie denkt dat meer geweld mensen zal doen zwijgen. Maar het maakt mensen bozer en laat hen duidelijk zien dat de enige manier om dit te stoppen massaal samenkomen is. Minneapolis is bijzonder divers – Somalische winkelcentra, Vietnamese malls, allerlei gemeenschappen – en mensen zijn daar trots op. Ik denk ook dat dit sentiment zich verspreidt in de VS: het idee dat we samen moeten opstaan tegen dit geweld.

Peter Mertens. Laatste vraag. We horen steeds meer over een surveillance-systeem met gezichtsherkenning, spyware, tools om telefoons uit te lezen. Technologie die ook in Palestina getest wordt en daarna in de VS wordt ingezet. Er is de samenwerking tussen Israëlische veiligheidsdiensten en diensten als ICE. Hoe zie jij die evolutie? 

Zoe Alexandra. De VS zijn zwaar gesurveilleerd. En inderdaad is veel technologie getest en ontwikkeld in de context van Palestina, ook in de recente oorlog en het geweld tegen Gaza, waar AI-toepassingen massaal werden uitgeprobeerd. Dat niveau van surveillance is hoog. Opvallend is dat hier ondanks die technologie vaak geen gerichte operaties worden uitgevoerd, maar leggen ze een breed, willekeurige net over gemeenschappen. Dat onderstreept hun werkelijke agenda: geen precisie maar terreur.

In steden zoals Minneapolis en Saint Paul – bestuurd door democraten – is er wel enige weerstand tegen volledige samenwerking met de federale diensten. Minneapolis is bijvoorbeeld een “sanctuary city”: de lokale politie hoort dan officieel niet mee te werken aan federale raids en geen data te delen. In republikeins bestuurde plaatsen werken lokale politiediensten vaker hand in hand met ICE en CBP, waardoor die operaties nog efficiënter worden.

Maar die technologieën – databanken, toegang tot cameranetwerken – vergroten sowieso hun capaciteit om mensen te viseren. En omdat Trump zich omringd heeft met tech-miljardairs en databedrijven, wordt die datapool alleen maar groter.

Het is beangstigend. Maar veel activisten denken ook: ze hebben al die tools, ze gaan die ook gebruiken, dus je kan niet denken dat je je onzichtbaar kunt maken. We moeten ervan uitgaan dat wie protesteert geïdentificeerd is. De enige echte bescherming is het groter maken van de beweging. Met 50 mensen in een protest kan je bang zijn voor repercussies. Maar met 100.000 mensen wordt het een ander verhaal. Vrijdag kon je zelfs met de beste technologie niemand uit de massa halen. Ze kunnen geen 100.000 mensen arresteren. Dus het antidotum tegen surveillance is nóg meer mensen, nóg meer organisatie, nóg meer massale actie.

Peter Mertens. Dan nu echt de laatste vraag. Min twintig tot min dertig… Wat doe jij om je oren te beschermen?


Zoe Alexandra. Ik draag natuurlijk de PVDA-muts (lacht). Het is echt extreem koud. Je steekt je hand vijf seconden uit en je voelt je vingers al niet meer. Als je de beelden ziet van die massa’s mensen op straat, volledig ingepakt, bijna niet in staat om hun armen te bewegen, dan zie je hoe mensen letterlijk hun lichaam op het spel zetten om zich te verzetten tegen racistische maatregelen.