Pensioenhervorming: de belangrijkste punten uit de hoorzittingen met deskundigen in het parlement

Eén ding werd pijnlijk duidelijk: de regering staat ALLEEN. Geen enkele expert, geen enkele professor en geen enkele vakbond steunt de hervorming die nu op tafel ligt. Op drie punten zaten alle deelnemers wél op dezelfde lijn:

1. Dit is geen plan om de pensioenen betaalbaar te houden. Dit is een plan om minder pensioenen uit te betalen. Dat is niet hetzelfde. De bedoeling is NIET om de band tussen “werken” en “pensioen” te versterken, wel om te besparen, óók bij mensen die langer werken. Volgens de Studiecommissie voor de Vergrijzing zullen jongeren gemiddeld tien procent pensioen verliezen. Wie niet langer kan werken, zal nog méér verliezen.
2. Het Planbureau komt in april met een impactanalyse van de pensioenhervorming: wat is de impact op vrouwen, op mensen die vroeg zijn beginnen werken, op het armoederisico voor ouderen? Iedereen vindt het evident dat we daarop moeten wachten alvorens de wet te stemmen. Maar neen, de Arizona-partijen willen de wet al ter stemming voorleggen in de commissie Sociale Zaken op 1 april 2026
3. De regering focust op de stijgende uitgaven, maar zwijgt in alle talen over de dalende inkomsten. Alleen al dit jaar verliest de sociale zekerheid maar liefst 11,5 miljard euro aan sociale bijdragen door allerlei kortingen en verminderingen voor bedrijven. De regering wil daar nog eens 1,5 miljard aan cadeaus voor grote bedrijven bijlappen. Zij creëert zélf de onbetaalbaarheid van onze pensioenen. Gevolg: binnenkort willen ze de pensioenleeftijd optrekken naar 70 jaar.

Professor Pierre Devolder reageert op de pensioenhervorming van Arizona tijdens de hoorzitting in de commissie Sociale Zaken. Vijf interessante lessen.

1. Wie het heeft over de betaalbaarheid van de pensioenen, heeft het nooit over de inkomsten. Er zijn steeds meer prestaties, maar steeds minder sociale bijdragen. Dat is problematisch.
2. Een belangrijk criterium van de malus is leeftijd – 67 jaar. Dat is oneerlijk. “Een professor zoals ik kan tot 67 werken, maar verwacht niet hetzelfde van een arbeider in de bouw.”
3. We zijn niet gelijk voor de dood. De malus houdt geen rekening met verschillen in levensverwachting tussen arm en rijk, en tussen zware en minder zware beroepen.
4. De regering heeft het over ‘hervormen’ maar in de realiteit zijn het gewoon besparingsmaatregelen die het wettelijk pensioen verlagen.
5. Het Belgisch pensioensysteem is al zeer complex, maar wat de regering toevoegt, gaat nog een stap verder. Het dreigt onbegrijpelijk te worden voor wie geen expert is.

Verhelderende antwoorden van professor Ria Janvier over de pensioenhervorming in de commissie Sociale Zaken. Vier punten die ik meeneem in de debatten.

1. Harmonisatie? Er is geen sprake van harmonisatie, aldus Janvier. Wat ze “harmonisatie” noemen, is in werkelijkheid het afbouwen van het ambtenarenpensioenstelsel tot het niveau van werknemers. Het systeem wordt daarmee niet eerlijker of overzichtelijker.
2. De 60-42 trofee? Dit is een lege doos. Het pensioen van 60 jaar na 42 gewerkte jaren voor zware beroepen is in de praktijk onhaalbaar: het eerste jaar telt niet mee, je mag tijdens héél je loopbaan nooit langdurig ziek en nooit werkloos geweest zijn. Met andere woorden: wie dit pensioen wil bereiken, moet 42 jaar continu “werken met de tong op de schoenen”. Professor Janvier stelt terecht de vraag: hoeveel mensen zullen hierop kunnen rekenen?

3. Discriminatie van deeltijds werk. Er is een feitelijke benadeling van vrouwen, zoals de Raad van State aangeeft. Maar er is ook een juridische benadeling, ingebakken in het wetsontwerp zelf. Wie deeltijds werkt, zal véél sneller een pensioenmalus krijgen: persoon A werkt 44 jaar voltijds en krijgt een volledig pensioen zonder malus; persoon B werkt 44 jaar halftijds, krijgt slechts de helft van het pensioen van persoon A en krijgt bovendien een malus.

   Welnu, Europese regelgeving verbiedt de ongelijke behandeling op basis van deeltijds werk. Iemand die deeltijds werkt, moet proportioneel evenveel rechten krijgen als iemand die voltijds werkt. De pensioenmalus wil die logica doorbreken en de deeltijds werkenden benadelen. Dat is in strijd met Europese regelgeving.

4. Beleid moet gevoerd worden op basis van cijfers en feiten, niet op basis van buikgevoel. Professor Janvier benadrukt dat het absurd is om deze hervorming te bespreken zonder duidelijke gegevens. De impactanalyse van de hervorming is pas midden april beschikbaar. Waarom niet daarop wachten alvorens de stemming te forceren?

Kim De Witte: "Dat de N-VA deze hervorming wil doorvoeren, verbaast me niet. Maar waarom Vooruit en de CD&V daarin meegaan, blijft een mysterie. Deze hervorming hakt diep in de rechten van hún kiezers. Ik hoop dan ook dat de hoorzitting hen nog op andere gedachten brengt."