Vijf stellingen over de oorlog in Iran

Sinds 28 februari bestoken de Verenigde Staten en Israël Iran, een offensief dat Israël ook uitbreidde naar Libanon. Na 40 dagen van hevige bombardementen, besliste de Amerikaanse president Trump tot een staakt-het-vuren. Sindsdien startten de VS onderhandelingen. Wat hebben we geleerd uit deze fase van de oorlog?

woensdag 15 april 2026

Een ontploffing in Teheran op 2 maart 2026.

De oorlog is uitgedraaid op een voorlopige nederlaag voor de VS
Iran vocht terug op verschillende fronten
China staat op als een wereldmacht die stabiliteit brengt in de wereldverhoudingen
Het barbaarse geweld toont de kracht van het imperialisme maar ook zijn zwakte
We kunnen hen doen terugdeinzen en zo verdere catastrofes voorkomen

1/ De oorlog is uitgedraaid op een voorlopige nederlaag voor de VS

Tot enkele weken geleden leken de Verenigde Staten nog onoverwinnelijk. Het leek wel of Trump eigenhandig kon beslissen over wat er in de wereld gebeurt. De Europese leiders putten zich uit in vleierij als ze een voor een in Washington op bezoek gingen.

Op een bepaald moment lieten ze zich allemaal samen nog schofferen, als bange leerlingen die bij de schooldirecteur werden geroepen.

Alle Europese NAVO-lidstaten beloofden Trump om meer geld te verspillen aan Amerikaanse wapens en om nu zelf de kosten van de oorlog in Oekraïne te dragen.

Voor het Zuiden leek die dominantie nog extremer. Trump zette alle ontwikkelingshulp van de ene dag op de andere stop en trok zich terug uit een aantal belangrijke internationale organisaties. Hij trekt zich geen zier aan van internationale afspraken en gaf Israël een vrijgeleide om een genocide te plegen.

Begin dit jaar stuurde Trump nog troepen naar Venezuela om er de president te ontvoeren. Hij draait er zijn hand niet voor om de energietoevoer van een land volledig af te sluiten zoals hij met Cuba deed. En hij stuurt een oude zakenvriend en zijn schoonzoon, Witkoff en Kushner, de wereld rond om overal de wereldproblemen te gaan ‘regelen’.

Diezelfde Trump, diezelfde VS hebben nu wel hun tanden stuk gebeten op Iran.

Nadat de VS en Israël, twee van de machtigste legers ter wereld, veertig dagen lang hun duivels hebben ontbonden zijn ze er niet in geslaagd om Iran op de knieën te krijgen. Integendeel, Trump moest toegevingen doen om met het land – waar de VS in 1979 waren buitengezet en waarmee ze al die tijd geen diplomatieke banden hadden – te kunnen onderhandelen.

Witkoff en Kushner waren niet goed genoeg. Deze keer moest hij zijn vicepresident sturen om de Iraanse delegatie aan tafel te krijgen. Bovendien zei hij dat de onderhandelingen zouden plaatsvinden op basis van de Iraanse voorstellen en niet op basis van zijn eigen plan. En hoewel hij als voorwaarde had gesteld dat de Straat van Hormuz volledig moest open zijn, bleef het staakt-het-vuren toch van kracht, zelfs al bleek dat in de praktijk helemaal niet het geval.

De VS gaan nu wel diep door de knieën voor een land waarvan ze de beschaving enkele dagen geleden nog wilden uitroeien.

2/ Iran vocht terug op verschillende fronten

Veertig dagen oorlog hebben in Iran veel leed berokkent en grote schade aangericht. Duizenden burgers zijn gedood, 125.000 burgerdoelwitten zijn geraakt, 100.000 woningen beschadigd.^[1] Minstens 763 scholen en 316 gezondheidsfaciliteiten melden schade volgens de Iraanse Rode Halve Maan.^[2] Waarschijnlijk hebben we maar een fractie gezien van het leed dat het Iraanse volk heeft ondergaan. Ook de militaire verliezen zijn ongetwijfeld groot.

Maar toch heeft Iran ook aan de VS – en Israël – belangrijke slagen toegebracht en dat op verschillende fronten.

Op militair vlak was het een gevecht van David tegen Goliath maar toch leden de Amerikaanse bases in de Golfregio belangrijke schade. Na twee weken werd die al op 800 miljoen dollar geschat.^[3]

Minstens dertien Amerikaanse bases in de regio zijn zo zwaar beschadigd dat de soldaten er nu in hotels zijn gehuisvest.^[4] Verschillende peperdure en geavanceerde wapensystemen waaronder een F35, een AWACS en radars die noodzakelijk zijn voor de THAAD antiraketsystemen zijn beschadigd.^[5] ^[6] ^[7]

Sommige van die systemen zijn zo zeldzaam dat ze op korte termijn onvervangbaar zijn of vanuit andere delen van de wereld moesten ingevlogen worden. Amerikaanse topmilitairen waarschuwden dat de wapenarsenalen maanden of jaren nodig hebben om opnieuw aangevuld te worden.

Hetzelfde geldt voor Israël. Het land waande zich onschendbaar dankzij het hoogtechnologische raketschild, de Iron Dome. Iran vond echter een strategie om dat raketschild te omzeilen en slaagde erin om er bijna dagelijks doorheen te breken. Een groot deel van de Israëlische bevolking moest de voorbije weken veel tijd in schuilkelders doorbrengen. De idee van onschendbaarheid dankzij militair overwicht heeft er een stevige knauw gekregen.^[8]

Maar Iran combineerde de militaire strijd met een strijd op andere fronten, precies omdat het wist dat het de strijd op militair vlak niet kon winnen. Het belangrijkste wapen van het land is niet militair maar economisch. Het land heeft olie en controleert door zijn ligging een belangrijke handelsroute. Het is door dit wapen in de strijd te gooien dat het de hele wereldeconomie kon raken.

Dat trof ook de VS op hun zwakke plek: de portemonnee. Trump kon zich geen onbeperkt stijgende olieprijzen veroorloven. Dat was zeker een belangrijke reden waarom hij uiteindelijk een staakt-het-vuren verkoos.

Iran voerde de strijd ook op het politieke en diplomatieke front. Door zijn lot te verbinden met dat van Libanon, dat momenteel zwaar onder Israëlisch vuur ligt, krijgt het veel goodwill onder de volkeren van de Arabische wereld.

Iran voert ook de strijd voor de ‘hearts en minds’ op de sociale media. De Iraanse Lego-video’s brengen een eenvoudige boodschap met een grote impact op een breed publiek, vooral in het Globale Zuiden. Iraanse ambassades over de hele wereld verspreidden scherpe, soms cynische commentaren via de sociale media.

Iran zorgde er ook voor dat de oorlogsmisdaden van de Israëlisch-Amerikaanse militairen niet vergeten werden. Zo vlogen de Iraanse onderhandelaar naar de onderhandelingen in Islamabad in een vliegtuig dat ze Minab168 gedoopt hadden, ter ere van de 168 schoolkinderen die in Minab omgekomen waren op dag één van de oorlog.

Dankzij deze uitgekookte Iraanse strategieën slaagden ze erin om Israël en de VS verder te isoleren.

De Europese bondgenoten weigerden actief deel te nemen en sommige waren zelfs zeer kritisch zoals Spanje en Turkije. Zelfs ‘Trump-fluisteraar’ Giorgia Meloni toonde zich kritisch.

In de VS zelf kwamen de interne tegenstellingen in het Trump-regime aan de oppervlakte. Bovendien wil een meerderheid van de Amerikanen intussen dat de oorlog stopt.^[9]

Maar het was vooral de impact van de propaganda in het Globale Zuiden die van belang was. De Golfstaten ondervonden dat hun alliantie met de VS en toenadering tot Israël hen geen bescherming bood. De landen van het Zuiden waar de olieprijzen nu door het dak gaan, vervloeken de onstilbare oorlogsmachine van Trump en Netanyahu. Bij hun bevolking groeit de oppositie tegen de imperialistische VS-politiek en de Israëlische veroveringsdrang.^[10]

3/ China staat op als een wereldmacht die stabiliteit brengt in de wereldverhoudingen

Het kreeg weinig aandacht in de media, maar Pakistan was niet de enige dealmaker. Achter de schermen speelde China een zeer belangrijke rol.

Eind maart kwam de Chinese buitenlandminister, Wang Yi, samen met zijn Pakistaanse ambtsgenoot, Ishaq Dar, met een vijfpuntenplan naar buiten voor vrede in de Golf en het Midden-Oosten.^[11] Sindsdien werkte de Chinese diplomatie in tandem met de Pakistani’s. Net voor de start van het staakt-het-vuren kondigde China trots aan dat buitenlandminister Wang Yi met 26 andere leiders in contact was over de kwestie.^[12]

De strijdende partijen zijn zich zeer goed bewust van de cruciale rol die China achter de schermen speelt. Trump zei zelf dat China Iran overhaald had om akkoord te gaan met het staakt-het-vuren.^[13] Iran zelf is eveneens vragende partij voor een actieve rol van China in het hele proces.^[14] En ook Pakistan steekt niet onder stoelen of banken dat ze bij de hele kwestie hecht met Beijing samenwerken.^[15]

Gezien het gewicht van China in de wereldeconomie en de goede relaties van het land met Iran, is het logisch dat China het hele conflict zeer actief opvolgt. Bovendien is China als bemiddelaar betrokken bij verschillende conflicten in de regio. Zo organiseert het momenteel vredesonderhandelingen tussen Pakistan en Afghanistan. Maar een dergelijke actieve rol van China op het diplomatieke wereldtoneel, bovendien in een conflict waarbij supermacht de Verenigde Staten betrokken is, dat hebben we nog niet gezien. Het lijkt wel of het land zich hier voor het eerst toont in de rol van bemiddelaar die stabiliteit brengt in de wereldverhoudingen.

4/ Het barbaarse geweld toont de kracht van het imperialisme maar ook zijn zwakte

De VS en Israël hebben een ongelooflijke oorlogsmachine tot hun beschikking waarmee ze op grote schaal vernieling aanrichtten. Duizenden doden, honderdduizenden gebouwen beschadigd in Iran. De VS alleen al spendeerden meer dan een miljard dollar per dag aan de oorlog.

In Libanon heeft het Israëlische leger meer dan een miljoen mensen op de vlucht gedreven. Het probeert er het zuiden van het land te bezetten. Er vielen al tweeduizend doden, waarvan 160 kinderen en 250 vrouwen. Vorige week lanceerde Israël 100 aanvallen op 10 minuten en daarbij doodde het meer dan 300 mensen.

De Wereldgezondheidsorganisaties registreerde 133 aanvallen op gezondheidsorganisaties. Tientallen hulpverleners lieten het leven en 14 ziekenhuizen werden beschadigd door de aanvallen.^[16] Men spreekt al van een Gaza-scenario dat zich ontplooit, alsof de genocide van Gaza, over de Westelijke Jordaanoever zich nu uitstrekt tot in Libanon.

Het barbaarse geweld gaat gepaard met een totale minachting voor het internationaal recht en een minachting voor het leven. Trump spreekt over “beesten” in Iran en wil er zogezegd “een hele beschaving doen verdwijnen”.

Dergelijke uitspattingen zijn echter geen tekenen van sterkte, integendeel. Het toont dat het imperialisme ten einde raad is zodat ze zich denken te moeten wenden tot buitenproportioneel, brutaal geweld. De tijd waarin de VS hun wil konden opleggen op een beschaafde manier, is gedaan. De manier waarop ze nu tekeer gaan, toont niet zozeer hun sterkte, maar wel hun zwakte.

5/ We kunnen hen doen terugdeinzen en zo verdere catastrofes voorkomen

De oorlog is nog lang niet voorbij. Er is een staakt-het-vuren, maar nog lang geen vrede. Verschillende analisten denken dat de VS zich nu met stille trom wil terugtrekken uit het conflict. Maar het is ook niet uitgesloten dat de VS kiest voor de vlucht vooruit en samen met Israël terug de duivels ontbindt boven Iran. De Amerikaanse oorlogsmachine is tot alles in staat. En sowieso woedt de oorlog in Libanon onverminderd voort.

Daarom moeten we dus blijven mobiliseren voor de vrede, tegen het genocidale Israël en tegen het oorlogszuchtige Amerikaanse imperialisme. Het is een schande dat onze regering de oorlog tegen Iran en Libanon nog niet onvoorwaardelijk heeft veroordeeld. Maar dat is nog maar een eerste stap.

We eisen ook sancties tegen Israël om de genocidale oorlogen die het blijft voeren in Palestina en Libanon. De opschorting van het associatieakkoord tussen de EU en Israël is een eerste stap maar uiteindelijk moeten alle banden met de apartheidsstaat verbroken worden.

Het spreekt voor zich dat we moeten voorkomen dat België betrokken wordt in de oorlog en dus moeten we de VS verbieden om Amerikaanse bases in ons land te gebruiken voor de oorlog. Ook alle doorvoer en overvlucht van militair materiaal door Israël en de VS moet verbonden worden.

Europa moet ook kiezen voor een actieve vredespolitiek. In de plaats van massaal te investeren in wapentuig, moeten we ons aansluiten bij vredesinitiatieven die in het Globale Zuiden worden genomen. Zo kan Europa terug een wereldmacht worden... op diplomatiek vlak.

[1] https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/04/10/iran-suffers-145-bln-losses-widespread-destruction-after-40day-war

[2] https://www.nytimes.com/interactive/2026/04/09/world/middleeast/us-israel-strikes-iran-structures-damage.html

[3] https://www.bbc.com/news/articles/cddq7j48p35o

[4] https://www.theweek.in/news/defence/2026/03/26/iranian-missiles-force-us-soldiers-to-sleep-in-hotels-as-13-bases-are-heavily-damaged-in-war-report.html

[5] https://edition.cnn.com/2026/03/30/middleeast/us-air-force-awacs-jet-destroyed-saudi-arabia-intl-hnk-ml

[6] https://edition.cnn.com/2026/03/05/middleeast/radar-bases-us-missile-defense-iran-war-intl-invs

[7] https://edition.cnn.com/2026/03/19/politics/f-35-damage-iran-war

[8] https://www.nytimes.com/2026/03/22/world/middleeast/israel-missile-defense-iran.html

[9] https://www.ipsos.com/en-us/majority-americans-favor-exit-iran-conflict-even-if-not-all-us-goals-are-achieved

[10] https://www.standaard.be/buitenland/energiecrisis-gooit-filipijnse-levens-overhoop-ik-kan-geen-drie-maaltijden-per-dag-meer-betalen/144753346.html

[11] https://www.mfa.gov.cn/eng/wjbzhd/202603/t20260331_11884511.html

[12] https://x.com/SpoxCHN_MaoNing/status/2041522053606752559