Voor vrede in het Midden-Oosten: De weg van diplomatie in plaats van onderwerping aan de Verenigde Staten

1. Europa en België moeten deze illegale oorlog veroordelen

Op 1 april verklaarde Donald Trump dat Iran “extreem hard” zal worden getroffen gedurende twee tot drie weken, om hen “terug te brengen naar het stenen tijdperk, waar ze thuishoren”. De Verenigde Staten vergroten hun militaire aanwezigheid in West-Azië door duizenden extra mariniers te ontplooien. In de regio bevinden zich al ongeveer 50.000 Amerikaanse soldaten, verspreid over verschillende bases in de Golfstaten en andere landen. De optie van een grondinvasie van Iran wordt openlijk overwogen.

Wat men ook denkt van het Iraanse regime, het wantrouwen van Iran tegenover onderhandelingen geleid door de Verenigde Staten is begrijpelijk. De VS hebben in juni vorig jaar en in februari, midden in onderhandelingsprocessen, al Iraanse leiders aangevallen en gedood.

De oorlogsdoelen van de Verenigde Staten evolueren voortdurend: vernietiging van het nucleaire programma (niet bewezen), regimewisseling, vernietiging van de ballistische capaciteiten van Iran, heropening van de Straat van Hormuz die… vóór het uitbreken van de oorlog al open was…

Ondertussen veroordelen de Europese Unie en de Europese landen, met uitzondering van Spanje, de Israëlisch-Amerikaanse oorlog niet en ondernemen ze niets om die te stoppen.

De voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, en de Hoge Vertegenwoordiger voor Buitenlandse Zaken, Kaja Kallas, veroordelen de Iraanse aanvallen zonder zelfs de Amerikaanse aanval te vermelden. Sommige Europese leiders hebben wel publiek de Amerikaanse aanvallen tegen Iran bekritiseerd, maar geen enkele heeft een onmiddellijke stopzetting van de Amerikaanse en Israëlische aanvallen geëist. Alleen Spanje wordt door Iran beschouwd als een niet-vijandig land in dit conflict, omdat het de illegale oorlog duidelijk heeft veroordeeld.

De eerste stap om bij te dragen aan vrede is dat we ons aansluiten bij de landen die deze oorlog hebben veroordeeld en zo de Verenigde Staten en Israël isoleren.

2. Geen medeplichtigheid van Europa in deze oorlog: verbod op luchtruim voor Amerikaanse bommenwerpers en stopzetting van het gebruik van militaire bases in Europa voor de oorlog

Erger nog: Europese landen steunen in de praktijk de oorlog van Trump en Netanyahu.

Militaire bases in Europa faciliteren achter de schermen een van de meest complexe logistieke operaties waaraan het Amerikaanse leger in decennia heeft deelgenomen, zoals The Wall Street Journal onthult. Amerikaanse bommenwerpers, drones en schepen worden bevoorraad, bewapend en ingezet vanuit bases in het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Portugal, Italië, Frankrijk en Griekenland. De Amerikaanse luchtmachtbasis Ramstein in Duitsland is het centrale knooppunt van de hele operatie in het Midden-Oosten, essentieel voor commando, communicatie en gegevensoverdracht (vooral voor drone-operaties en coördinatie van langeafstandsbombardementen).

De basis zorgt voor een constante luchtbrug tussen de Verenigde Staten, Europa en de Golf, waarbij personeel, munitie en materiaal naar de regio worden vervoerd. Er bestaan beelden van Amerikaanse B-1-bommenwerpers, terwijl ze munitie en brandstof laden op de RAF-basis Fairford in het Verenigd Koninkrijk. De luchtmachtbasis Aviano in Italië huisvest tankvliegtuigen die langeafstandsbombardementen tegen Iran mogelijk maken. Frankrijk heeft Amerikaanse tankvliegtuigen toegelaten op de basis Istres-Le Tubé. Roemenië heeft ingestemd met het ontvangen van Amerikaanse logistieke en inlichtingenmiddelen. De Britse basis op Cyprus werd gebruikt voor verkenningsvluchten boven Gaza en zou nu ook Israël kunnen helpen in de oorlog in Libanon.

En in België?

Na een vraag van PVDA-volksvertegenwoordiger Nabil Boukili verdedigde minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot op woensdag 1 april het gebruik van ons luchtruim door de Verenigde Staten, “om onze bondgenoten niet voor het hoofd te stoten”. Minister van Defensie Theo Francken kon niet uitsluiten dat Amerikaans militair materieel via ons land naar het oorlogsgebied wordt vervoerd.

MR, N-VA en Les Engagés pleiten binnen de Arizona-regering voor het sturen van “defensieve” militaire hulp naar de Golfstaten. Maar het sturen van antidronewapens of mijnenjagers betekent deelnemen aan de oorlogsspiraal.

België zou, net als andere Europese landen, het voorbeeld van Spanje moeten volgen en zijn luchtruim sluiten voor Amerikaanse en Israëlische vliegtuigen die betrokken zijn bij aanvallen op Iran. En het mag in geen geval betrokken zijn bij deze illegale oorlog: niet door wapens of troepen te sturen, niet door militaire of logistieke steun te verlenen aan de VS en Israël, niet door doorvoer van Amerikaans materieel toe te laten en niet door militaire bases op ons grondgebied te laten gebruiken voor deze oorlog.

3. Het Globale Zuiden kiest voor diplomatie, Europa moet dit voorbeeld volgen

Vandaag is het in de eerste plaats het Globale Zuiden dat lijdt onder de oorlog, met een ernstige economische crisis (brandstoftekorten, dalende koopkracht, …). Pakistan, Egypte en Turkije hebben het initiatief genomen voor indirecte gesprekken tussen Iran en de Verenigde Staten. Intussen is er vanuit Europese hoek nog geen enkel initiatief genomen.

China speelt ook een zeer actieve diplomatieke rol en onderhoudt goede relaties met Iran, maar ook met andere landen in West-Azië zoals Pakistan, Saoedi-Arabië, Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten.

Onder de Golfstaten pleit Qatar voor de-escalatie, vertrekkend van de realiteit dat het land met Iran als buur zal moeten samenleven. Het roept op om collectieve veiligheid in de regio anders te bekijken. “Iran is er al duizenden jaren. Niemand zal verdwijnen. Volledige vernietiging is geen optie. We zullen naast elkaar leven. We zullen buren zijn en manieren vinden om samen te bestaan”, verklaarde Majed Al Ansari, woordvoerder van de Qatarese minister van Buitenlandse Zaken. Zelfs terwijl Iraanse bommen op Qatar vallen, gebruiken de Qatarezen woorden die geen enkele Europese leider over Iran heeft gebruikt.

Pakistan en China lanceerden op dinsdag 31 maart een vredesinitiatief in vijf punten:

• Onmiddellijke stopzetting van de vijandelijkheden om uitbreiding van het conflict te voorkomen. Humanitaire hulp moet worden toegelaten in alle getroffen gebieden.
• Start van vredesonderhandelingen zo snel mogelijk, met als uitgangspunten: respect voor soevereiniteit, territoriale integriteit, nationale onafhankelijkheid en veiligheid van Iran en de Golfstaten. Dialoog en diplomatie zijn de enige haalbare oplossingen voor conflicten.
• Bescherming van niet-militaire doelwitten, met een oproep om aanvallen op burgers en civiele infrastructuur onmiddellijk stop te zetten, inclusief energie-, ontziltings- en elektriciteitsinstallaties.
• Veiligheid van maritieme routes, met een oproep om schepen en bemanningen in de Straat van Hormuz te beschermen.
• Voorrang van het VN-Handvest, met een oproep om de rol van de Verenigde Naties te versterken en te werken aan een globaal vredeskader gebaseerd op internationaal recht.

De Europese Unie zou zich moeten laten inspireren door deze standpunten van het Globale Zuiden en een onafhankelijk diplomatiek offensief voeren, los van de Verenigde Staten.