Inmenging in het onderzoek naar misbruik in de kerk: waarom PVDA het rapport van de onderzoekscommissie “Operatie Kelk” niet goedkeurt
Een parlementaire onderzoekscommissie boog zich het afgelopen 1,5 jaar over de vraag wat er is misgelopen bij Operatie Kelk, het gerechtelijk onderzoek naar seksueel misbruik en schuldig verzuim binnen de Belgische Kerk. De PVDA zal het eindrapport niet goedkeuren.
PVDA-volksvertegenwoordiger en lid van de onderzoekscommissie Greet Daems legt uit: “Het rapport weigert te benoemen dat er ernstige aanwijzingen zijn dat de kerkelijke hiërarchie werd beschermd in “Operatie Kelk” en hoe ze daarbij werd geholpen door o.a. toenmalig minister van Justitie Stefaan De Clerck. Dat verklaart nochtans hoe het kon gebeuren dat 15 jaar gerechtelijk onderzoek naar schuldig verzuim geen enkele veroordeling of zelfs aanklacht heeft opgeleverd, ondanks de honderden getuigenissen. Daarmee dreigt het rapport de doofpot van de kerkelijke hiërarchie voorgoed te sluiten. Dat zou het zoveelste onrecht voor de slachtoffers zijn.”
Operatie Kelk: het onderzoek dat de straffeloosheid moest stoppen
De VRT-reeks Godvergeten veroorzaakte in 2023 een schokgolf door het land. Naast vele moedige, vaak ondraaglijke, getuigenissen van overlevers van misbruik door een katholieke priester of pater, toonde de reportage hoe de Kerk systematisch daders beschermt. Dat bevestigde ook de parlementaire onderzoekscommissie belast met het onderzoek naar de aanpak van seksueel misbruik in de Kerk en daarbuiten, in 2024.
De huidige onderzoekscommissie “Operatie Kelk” moest nagaan welke fouten er zijn gemaakt in het gerechtelijk onderzoek naar schuldig verzuim door de Kerk en of er eventuele ongeoorloofde druk is uitgeoefend tijdens het onderzoek.
In het uitgebreide eindrapport geeft de onderzoekscommissie een overzicht van de vele ‘uitzonderlijke’ en ‘niet normale’ gebeurtenissen tijdens het onderzoek, maar weigert zij duidelijke conclusies te trekken.
Greet Daems: “Het is voor ons duidelijk dat er sterke indicaties zijn van inmenging door zowel politieke als kerkelijke actoren met als doel om dit onderzoek te laten vastlopen. Die druk en die inmenging verklaren veel van de overhaaste, tegenstrijdige en slachtofferonvriendelijke beslissingen die tijdens het onderzoek werden genomen. Maar daarover weigert de commissie klare wijn te schenken.”
Een van de meest opvallende vaststellingen is de actieve rol van minister De Clerck in het onderzoek. De commissie stelde een ‘ongewoon’ intensief contact vast tussen de minister en het parket-generaal, waaronder tientallen brieven, telefoongesprekken en persoonlijke ontmoetingen.
Daems: “De minister mengde zich verschillende keren in het onderzoek. Zo vroeg hij meermaals aan het parket-generaal welke initiatieven het zou nemen tegen bepaalde gerechtelijke beslissingen die indruisten tegen de belangen van de Kerk, vaak met succes. Daarmee ging hij zijn boekje te buiten. Een van de meest onverklaarbare zaken in het onderzoek is de snelheid waarmee er een onderzoek werd ingesteld naar de huiszoekingen bij de Kerk. Alle partijen zijn het erover eens dat dit ‘zeer uitzonderlijk’ en ‘niet normaal’ is. Ook daar had De Clerck de hand in. Hij zette bovendien druk om gerechtelijke arresten die in het belang van de Kerk waren, publiek te maken terwijl beroep nog mogelijk was, en op sommige momenten zelfs vóór ze aan de betrokken partijen waren meegedeeld. Minister De Clerck handelde duidelijk met twee maten en gewichten in het onderzoek. Zowel de pers als parlementsleden hebben hem destijds aangesproken op zijn partijdigheid in dit dossier.”
Voorrang aan belangen van de Kerk, slachtoffers in de kou
De PVDA schaart zich wel achter de aanbevelingen van het rapport die toekomstige gerechtelijke onderzoeken transparanter en sneller moeten doen verlopen. Maar ze kan zich niet vinden in de conclusies over de onregelmatigheden en fouten in het gerechtelijk onderzoek “Operatie Kelk” die weigeren duidelijke verantwoordelijken aan te duiden. Greet Daems: “Het doel van dit rapport is niet alleen naar de toekomst te kijken. Slachtoffers verdienen antwoorden op hun vragen over waarom het onderzoek naar schuldig verzuim binnen de Kerk zo misliep, ondanks alle aanwijzingen. Al te vaak lijken de belangen van de Kerk de bovenhand te hebben gehaald op die van de slachtoffers. Dit rapport dreigt die doofpot omtrent misbruik en schuldig verzuim voorgoed te sluiten. Dat zou het zoveelste onrecht zijn.”
