Raad van State over pensioenhervorming: discriminatie, schending van vertrouwen en stijging risico op armoede

Discriminatie

De Raad van State waarschuwt dat de pensioenkloof tussen mannen en vrouwen door deze hervorming opnieuw zal kunnen toenemen. Verschillende maatregelen, waaronder de pensioenmalus, treffen vrouwen immers veel harder dan mannen. Meer dan een op de drie vrouwen die niet tot 67 jaar kan werken, zou een malus krijgen.

“Dat is geen toeval”, aldus Kim De Witte. “Vrouwen werken vaker deeltijds, en meer dan de helft doet dat onvrijwillig. Ze combineren hun job met zorg- en huishoudelijke taken. In sectoren waar veel vrouwen werken, zijn deeltijdse contracten bovendien de norm.”

Schending legitieme verwachtingen

Mensen hebben legitieme verwachtingen over hun pensioen. Het vertrouwen wordt geschonden en er zijn te weinig overgangsperiodes, zegt de Raad van State.

“Pensioenen zijn geen gunst of vrijgevigheid meer”, zegt Kim De Witte. “Het zijn sociale rechten die worden toegekend als tegenprestatie voor arbeid. Deze rechten worden opgebouwd samen met je diensttijd.”

Neem het voorbeeld van een vrouw die twintig jaar geleden vier jaar 2/5de werkte om voor haar kinderen te zorgen. Toen telden die jaren volledig mee voor het vervroegd pensioen. De regering wil dat nu schrappen, retroactief. Gevolg? Zij zou vier jaar langer moeten werken.

Of de ambtenaar die al twintig jaar gewerkt heeft in de veronderstelling een welbepaald pensioen op te bouwen. De ambtenaar heeft een legitieme verwachting over dat pensioen, op basis van duidelijke wetgeving. De regering wil die wetgeving nu aanpassen, met retroactief effect voor reeds gewerkte jaren.

Stijging van de armoede en schending standstill-beginsel

Volgens het Federaal Planbureau zal deze hervorming het gemiddeld pensioen van werknemers met 9,2 procent doen dalen. Bij ambtenaren loopt de daling op tot 11,9 procent. De Raad van State stelt dat dit op gespannen voet komt te staan met het standstill-beginsel, dat bepaalt dat het sociale beschermingsniveau niet zomaar mag worden afgebouwd.

“Onze pensioenen behoren vandaag al tot de laagste van West-Europa”, zegt Kim De Witte. “Het gemiddeld nettopensioen voor een werknemer bedraagt amper 1.565 euro in ons land, dat is de armoedegrens. Een op de drie vrouwen die vandaag met pensioen gaat, heeft een pensioen onder de armoedegrens. Het is evident dat heel deze besparingsoperatie de pensioenen verder naar beneden gaan duwen en de armoede onder gepensioneerden zal toenemen.”

Volgens Jambon moet de regering “alleen de motivering wat bijstellen” en kunnen alle plannen gewoon doorgaan. Die reactie is tekenend voor de lichtzinnigheid en het gebrek aan kennis waarmee deze hele hervorming wordt aangepakt. Dit advies van de Raad van State toont aan dat deze hervorming de grondwetstoets niet zal doorstaan. Een menswaardig pensioen is een sociaal grondrecht. Dat grondrecht komt met deze hervorming voor heel veel mensen op losse schroeven te staan. Wij eisen dan ook dat er rekening gehouden wordt met dit advies en de regering terug naar de tekentafel gaat.