AI, Gaza en verzet: het hele militair-digitale monster ontmantelen
Toespraak van Peter Mertens op de meeting van het 20-jarig bestaan van de BDS Europe (Boycot, Desinvestering, Sancties), in Barcelona op 19 november 2026.
Beste vrienden,
Een van de mooiste beelden die ik dit jaar gezien heb, is het beeld op vrijdag 30 oktober 2026 in de Italiaanse havenstad Genua. Aan de toegang van de haven botsen twee protestbetogingen letterlijk op elkaar.
Aan de ene kant een indrukwekkende jongerenmars van scholieren, studenten en jongeren. Tegen de militarisering, tegen het dure leven, tegen de oorlog.
Aan de andere kant komt een betoging van de dokwerkers van Genua, in staking. Ze weigeren schepen te laden en te lossen die naar Israël gaan, en ze verzetten zich tegen de sociale afbraak.
Die twee bewegingen botsen op elkaar, en versmelten met elkaar. Zoals twee rivieren die elkaar versmelten en uiteindelijk één rivier worden.
En dat is exact wat we nodig hebben.
Want je kan de strijd tegen oorlog en militarisering niet los zien van de strijd tegen de economische machten die aan oorlog verdienen.
En je kan de strijd tegen besparingen en de afbraak van sociale en democratische rechten niet los zien van de strijd tegen het militair-digitaal complex dat steeds meer de wet gaat spellen.
Ik wil het daarom in deze lezing kort hebben over de politieke economie van dit nieuwe tijdperk, en ik wil dat doen in zeven korte punten:
- de geboorte van een nieuw monster: het militair-digitaal complex;
- Palestina als levend laboratorium voor dat nieuwe monster;
- de West Bank als testgebied voor een Orwelliaanse surveillance-industrie;
- Gaza als testgebied voor de moordende doelwit-industrie;
- de datacentra en rekenkracht van Amazon, Google en Microsoft die dat mogelijk maken;
- de moordende software van Palantir;
- en tot slot over de vraag wat we moeten doen om dat monster te ontmantelen
1. De geboorte van het militair-digitale complex
Gedurende de twintigste eeuw werd de wapenindustrie gedomineerd door klassieke industriële monopolies. Grote bedrijven die tanks bouwden, gevechtsvliegtuigen, oorlogsschepen, raketten en bommen. Denk maar aan “de grote vijf”: Lockheed Martin, Boeing, Raytheon, BAE Systems of Northrop Grumman.
Dat waren de klassieke giganten van het militair-industrieel complex.
Daar komt nu een nieuwe macht bij. De technologiegiganten uit Silicon Valley zoals Microsoft, Google, Amazon, Meta. En een nieuwe generatie bedrijven, zoals Palantir en Anduril, die zich rechtstreeks toeleggen op digitale en geautomatiseerde oorlogsvoering.
Vandaag versmelten die drie spelers met elkaar: de klassieke wapenbedrijven, de grote private Big Tech-bedrijven en de staat. Zij versmelten tot één groot militair-digitaal complex, een lelijk monster dat wordt uitgetest op de Palestijnen.
Jarenlang hebben de techbro’s van Silicon Valley zich voorgedaan als vernieuwers van de civiele maatschappij. Met hun zoekmachines, smartphones, sociale netwerken, en digitale tools ging ons leven gemakkelijker en beter worden. En ze gingen zich ver weghouden van wapenindustrie en oorlog.
Dat is het laatste decennium veranderd. Een van de grote ideologen van die omslag is Alex Karp, medeoprichter en topman van Palantir. Karp zei dat ingenieurs hun genialiteit niet moesten verspillen aan banaliteiten zoals gaming en maaltijdbezorging. Integendeel, zei Karp, technologische kennis moet dienen om het militaire apparaat te versterken en om de westerse hegemonie veilig te stellen. Big Tech moest in dienst worden gesteld van het Amerikaans imperialisme.
Dat is ook gebeurd. De klassieke wapenindustrie produceert tanks, vliegtuigen en raketten. De nieuwe technologiebedrijven leveren de digitale hersenen van die wapens: artificiële intelligentie, algoritmes, data-analyse, cloudnetwerken en autonome besturingssystemen.
Zo ontstaat een nieuw militair-digitaal complex. Een systeem waarin private techmonopolies, wapenproducenten en de staat in elkaar vloeien tot een soort militair-digitaal staatsmonopoliekapitalisme.
En waar kunnen we de gevolgen van die ontwikkeling vandaag het duidelijkst zien?
In Palestina.
2. Palestina als laboratorium voor het militair-digitale monster
Maar eerst wil ik even naar Antwerpen, waar ik zelf in de gemeenteraad zetel. Het politiekorps van de Stad Antwerpen heeft voor meer dan twee miljoen euro aan Israëlische producten in dienst.
Het gaat vooral om software: Radwin en Siklu voor de communicatie tussen cameranetwerken; BriefCam , dat is software voor gezichtsherkenning; en Cellebrite, dat is software waarmee smartphones uitgelezen kunnen worden.
Al die software is ondertussen in gebruik in Antwerpen en in verschillende Belgisiche steden. En al die producten zijn ontwikkeld, getest en gebruikt in bezet gebied door het Israëlisch leger en de veiligheidsdiensten. De Palestijnse bevolking wordt gebruikt om bewakingssystemen, drones, gezichtsherkenning, spyware, slimme grenshekken, geautomatiseerde wapens en artificiële intelligentie uit te testen.
En daarna worden die technologieën over de hele wereld verkocht, zoals aan de politiezone van Antwerpen. En die technologieën krijgen zelfs een label: ‘battle-proven’; ‘combat proven’;...
Wat betekent dat concreet?
Dat miljoenen Palestijnen tot proefpersonen worden gemaakt voor een industrie die miljarden verdient.
Dat hun dagelijkse leven wordt geregistreerd. Hun verplaatsingen worden gevolgd. Hun gezichten worden gescand. Hun communicatie wordt onderschept.
Dat hun leven wordt omgezet in data.
Dat ook hun dood wordt omgezet in data, en onderdeel wordt van de verdere ontwikkeling van militaire technologie.
Getest op Palestijnen. Verkocht aan de rest van de wereld.
Dat is het verdienmodel.
Het is een decadent en stinkend verdienmodel.
“Het kapitaal zal voor niets stoppen”, zei Karl Marx. “In de zucht naar maximale winst is geen misdaad groot genoeg.”
Laten we dus dit verdienmodel stoppen, laten we alle producten en producenten bij naam noemen, en laten we hen allemaal boycotten.
3. De West Bank als testgebied voor de surveillance-industrie
Al die technologie is niet plotseling met de genocide in Gaza is ontstaan. De basis werd gelegd op de bezette Westelijke Jordaanoever. Daar hebben ze jarenlang een uitgebreid systeem van digitale controle over de Palestijnse bevolking ontwikkeld.
Dan spreek ik over systemen zoals Blue Wolf, Wolf Pack en Google Ayosh.
Blue Wolf is een app en functioneert als een soort Facebook voor het leger.
Israëlische soldaten kunnen willekeurige Palestijnen op straat fotograferen en hun gezichten scannen. De beelden worden gekoppeld aan militaire databanken. De persoon krijgt vervolgens een kleurcode. Groen, geel of rood. Op basis van die informatie kan een soldaat beslissen of iemand wordt tegengehouden of gearresteerd.1
Red Wolf gaat nog verder en is de geautomatiseerde versie ervan. Het wordt bijvoorbeeld bij checkpoints in Hebron gebruikt. Mensen moeten er hun gezicht scannen en het systeem beslist op basis van gezichtsherkenning of ze door mogen.
Wolf Pack is de onderliggende database. Het brengt persoonsgegevens, familiebanden, politieke overtuigingen en bewakingsgegevens samen in één grote databank. Dankzij Blue Wolf en Red Wolf, dankzij de tienduizenden soldaten met hun smartphones en dankzij evenveel camera’s zijn bijna alle Palestijnen willens nillens opgenomen in de databank.2
George Orwell schreef in zijn roman 1984 dat het een nachtmerrie zou zijn als er zich een situatie zou voordoen wanneer iedereen de hele tijd zou gefilmd worden. “Big Brother is watching you”, schreef Orwell. Maar de nachtmerrie in Palestina had zelfs Orwell had zich niet kunnen voorstellen. Een complete bevolking die dag en nacht wordt gevolgd, gescand, geregistreerd en door algoritmes beoordeeld. De bedoeling is een heel volk onder permanente controle te houden.
4. Gaza als testgebied voor de moordende doelwit-industrie;
Die surveillancetechnologie vormde de basis voor een volgende stap: de automatisering van de vernietiging in Gaza. Daarbij zijn drie systemen van belang: Habsora. Lavender. En Where's Daddy?
Het eerste systeem is Habsora. Habsora identificeert fysieke doelwitten. Gebouwen, woningen, infrastructuur en plaatsen die door de militaire software als mogelijke militaire doelen worden aangeduid. Vandaag kan Habsora tot tweehonderd doelwitten per dag bepalen. Waar vroeger 250 dagen voor nodig waren, kan nu in één dag. Zo krijgt de vernietiging een massa-karakter, het wordt een industriële lopende band.
Het tweede systeem heet Lavender. Lavender richt zich niet op gebouwen, maar op mensen. Het algoritme analyseert enorme hoeveelheden surveillancedata. En op die basis stelt het algoritme lijsten op van vermoedelijke leden van Hamas. Het algoritme zet een groot doelwit op die mensen. Alleen al in het begin van 2025 werden ongeveer 37.000 Palestijnen op die manier als mogelijke doelwitten gemerkt. Zevenendertigduizend mensen, op basis van een algoritmische score.3
En dan is er het derde systeem: Where's Daddy? Letterlijk: Waar is papa?
Dat systeem volgt de personen die door Lavender zijn geselecteerd, maar het wacht tot ze thuiskomen, tot ze hun woning binnengaan, tot ze bij hun gezin zijn.
Een vader wordt geïdentificeerd door Lavender. Zijn verplaatsingen worden gevolgd door Where's Daddy? En wanneer hij thuis is, wordt zijn huis aangevallen. Met zijn gezin erin.
Dat is geen sciencefiction. Dat is de werkelijkheid van de geautomatiseerde oorlogsvoering in Gaza.
De essentie van deze systemen is niet dat artificiële intelligentie oorlog menselijker maakt.
De essentie is dat ze de schaal en het tempo van de vernietiging verhoogt, en de aanvaarding van de onmenselijkheid probeert te verkopen door een technisch jargon.
Een mens wordt een target.
Een gezin wordt een verzameling datapunten.
De dood van kinderen wordt collateral damage.
En het vernietigen van een woning wordt een geslaagde operatie.
—
Even recapituleren. We hebben totnogtoe gezien hoe een nieuw monster geboren werd: het militair-digitaal complex. Hoe Palestina een laboratorium is voor dat complex. Hoe de West Bank wordt gebruikt om de surveillance-technologie te testen, en hoe Gaza wordt gebruikt om de moordende doelwit-technologie te testen.
Dan komen we nu tot ons vijfde punt. Om dat allemaal te kunnen doen heeft het militair-digitaal data nodig.
Enorm veel data.
En vooral: een gigantische hoeveelheid rekenkracht.
En daar komen de Amerikaanse technologiegiganten in beeld.
5. Zonder Big Tech geen geautomatiseerde oorlog
Naast menselijkheid is er nog iets anders wat het Israëlisch leger niet heeft. Dat is rekenkracht, veel rekenkracht.
Bij het begin van de genocidaire operatie tegen Gaza raakten de servers van het IDF oververhit. Ze konden die immense datastroom niet aan.
Ik citeer kolonel Dembinsky, die verantwoordelijk is voor de centrale computereenheid van het Israëlische leger: “De commerciële cloudproviders boden ons iets wat onze eigen datacenters niet konden leveren: onbeperkte opslagcapaciteit en geavanceerde AI-rekenkracht. Dit stelde ons in staat om operationele data in real time te verwerken en onze operationele effectiviteit in Gaza drastisch te vergroten.”4
Daaruit leer je dus twee dingen. Ten eerste dat de moderne oorlogsvoering fantastisch veel opslagcapaciteit, cloudnetwerken en AI-rekenkracht nodig heeft. Dat ze dus plaats nodig hebben in al die peperdure datacentra die men overal ter wereld aan het bouwen is.
En ten tweede dat het leger zélf die opslagcapaciteit niet heeft. Dat de systemen van het Israëlische leger niet kunnen functioneren zonder de infrastructuur van westerse technologiebedrijven. En dat de digitale infrastructuur van Amazon Web Services, Google Cloud en Microsoft Azure dus rechtstreeks medeplichtig is aan de genocidaire oorlog.
Zo verdwijnt de grens tussen civiele en militaire infrastructuur. Datacenters die ook gewone burgers en bedrijven bedienen, worden gebruikt om militaire operaties mogelijk te maken. Satellietnetwerken die oorspronkelijk voor communicatie werden ontwikkeld, worden geïntegreerd in oorlogsvoering. De technologiebedrijven staan niet meer buiten de oorlog. Ze zitten midden in de oorlogsmachine.
6. De moordende software van Palantir
In januari 2024 reisde het voltallige bestuur van Palantir naar Tel Aviv om een strategisch partnerschap te sluiten met het Israëlische ministerie van Defensie. Ook Alex Karp en Peter Thiel waren daar aanwezig, en ze zij bijzonder trots op hun banden met de oorlogsindustrie in Israël. “Ik ben de CEO die Israël het openlijkst steunt, en dat is gewoon zo. Ik vind dat Israël aan de kant van het goede staat”, zei Karp op 1 juli van dit jaar.5 En hij voegde eraan toe: “Mijn standpunt is dat ze een bijzonder belangrijke partner zijn en dat we er trots op zijn hen te steunen.”6
Israël op alle mogelijke manieren ondersteunen. Trots zijn op die steun. En tijdens een genocide vertellen dat Israël aan de kant van het goede staat. Dat is Palantir, dat is Karp, dat is het oorlogsimperialisme van de 21ste eeuw.
We hebben het er al over gehad: de moderne oorlogsvoering draait om gigantische hoeveelheden gegevens. Satellietbeelden, dronevideo's, afgeluisterde gesprekken, bewegingspatronen, gezichtsherkenning en militaire inlichtingen. Al die gegevens moeten worden samengebracht en geanalyseerd. Dat is precies wat Palantir doet: het produceert de digitale hersenen van de moderne oorlog.
Neem Project Maven, een Amerikaans AI-programma om oorlogsvoering te automatiseren. Het analyseert enorme hoeveelheden beelden en data om automatisch personen, voertuigen en gebouwen als mogelijke doelwitten te identificeren. Aanvankelijk werkte Google eraan mee, maar na massaal protest van zijn werknemers trok het bedrijf zich in 2018 terug. Palantir nam vervolgens een centrale rol op in de verdere ontwikkeling.
Project Maven heeft tempo van oorlogsvoering vijfvoudig versneld: het systeem kan tot 5.000 doelwitten per dag identificeren. Een Amerikaans functionaris van het leger heeft dat voorgedaan, letterlijk: “Left click, right click, left click.”7 Drie muisklikken volstaan voor het selecteren én uitschakelen van een doelwit op het scherm. Left click, right click, left click. Drie muisklikken per mensenleven. Ondertussen heeft ook de Navo het systeem overgenomen.
Tijdens de Amerikaanse bombardementen in de illegale oorlog tegen Iran werd het door Palantir aangedreven Maven-systeem ingezet voor doelwitselectie. Bij die bombardementen werd ook de Shajareh Tayyebeh-basisschool in het Iraanse Minab getroffen. Niet één keer, maar twee keer. Meer dan 120 kinderen kwamen om het leven, onder wie kinderen van amper zes jaar oud. Volgens het onderzoek van de Verenigde Naties was de school zelf het doelwit van de inslagen. Niet per ongeluk geraakt, maar doelbewust aangevallen.
Dat is de menselijke realiteit achter de woorden AI-driven warfare.
Zo komen we tot ons laatste punt: wat te doen?
We hebben gezien hoe het militair-industrieel complex geboren werd; hoe dat monster in Palestina wordt uitgetest, met massale surveillance-technologie in de West Bank en een moordende doelwittechnologie in Gaza; hoe het IDF daar de rekenkracht en de datacentra van Amazon, Google en Microsoft voor nodig heeft, en ook de moordende software van Palantir.
De vraag is nu: wat doen we?
7. Het hele militair-digitale monster ontmantelen
Ik denk beste vrienden, dat we vier taken hebben.
Ten eerste: zolang Palestina niet vrij is, is ons verzet niet voorbij.
Zolang de miljarden naar de oorlogsmachine blijven vloeien, moeten wij onze krachten bundelen.
Daarom moeten we ook de internationale BDS-beweging versterken.
Boycot, Desinvesteringen en Sancties.
Om de economische fundamenten van de Israëlische bezetting en oorlogsmachine aan te pakken. Om druk uit te oefenen op de regeringen, banken en technologiebedrijven die eraan verdienen.
En om uiteindelijk het hele militair-digitale complex te ontmantelen. Want dat monster is veel meer dan een verzameling wapenbedrijven. Het is een systeem waarin techmonopolies, wapenindustrie en staatsmacht steeds verder versmelten, en waarin publieke miljarden worden omgezet in private winsten en steeds vernietigendere oorlogstechnologie.
Ten tweede: het verzet oganiseren tegen de militarisering van ons continent. Vandaag, vrijdag 20 oktober 2026 vindt er een Europese jongerenstaking plaats tegen de militarisering en tegen de invoering van de dienstplicht.
Het is dezelfde generatie die de afgelopen ook in beweging is gekomen in solidariteit met Palestina, die zich geïnformeerd heeft en georganiseerd heeft, die de campussen heeft bezet en boycotacties heeft opgezet.
En wat je overal ziet, is dat die generatie heeft gezien dat de bezetting, de kolonisatie en de genocide in Palestina niet op zich staat. Dat ze nauw verbonden is met de koloniale uitbuiting van het Globale Zuiden, en de manier waarop ons economisch systeem georganiseerd is rond maximale winst.
En ze hebben gelijk. Kijk naar België. Elke minister moet de broeksriem aanhalen, behalve de minister van Defensie. Die krijgt er 34 miljard euro bij. Wij vroegen de aankooplijst van Defensie op. En wat bleek? De helft bestaat uit materieel voor militaire interventies: gevechtsdrones, F-35's, fregatten en pantservoertuigen. Om te kunnen interveniëren in de Sahel en Congo, om de toegang tot grondstoffen en mineralen veilig te stellen.
De jongeren hebben gelijk als ze zeggen: wij willen niet gaan vechten in hun oorlogen.
Er is de beweging in solidariteit met Palestina. Er is de beweging tegen de militarisering en oorlog. En er is ook de derde brede beweging tegen besparingen.
Dat is geen aparte beweging, die los staat van de twee andere bewegingen.
Want élke euro die gestoken wordt in de militarisering is een oorlog die niet gebruikt wordt voor onderwijs, niet gebruikt wordt voor zorg, niet gebruikt wordt voor de pensioenen.
En steeds meer mensen zien dat in. In oktober en november hebben we algemene stakingen gehad in Frankrijk, in Spanje, in Italië, in Ierland en massale acties in België, in Duitsland, in Albanië, en in Portugal.
De vraag is niet of het verzet zal komen. Het is er al. Van de dokwerkers in Genua tot de jongeren op straat. Van de vakbondspiketten tot de internationale solidariteitsbeweging met Palestina.
De vraag is of we al die bewegingen kunnen samenbrengen.
Tegen oorlog. Tegen sociale afbraak. Tegen de technologie van de bezetting. Tegen het imperialisme.
Dat is onze vierde taak: om al die bewegingen samen te brengen.
En als we dat doen kunnen we winnen.
Welfare, not warfare!
Boycott, Divestment, Sanctions!
Free Palestine!
1 Mustafa Abu Sneineh, “Meet Blue Wolf, the App Israel Uses to Spy on Palestinians in the Occupied West Bank”, Middle East Eye, 9 november 2021. https://www.middleeasteye.net/news/israel-whats-blue-wolf-app-soldiers-use-photograph-palestinians
2 Amnesty International, “Israel/OPT: Israeli Authorities Are Using Facial Recognition Technology to Entrench Apartheid”, Amnesty International, 2 mei 2023. https://www.amnesty.org/en/latest/news/2023/05/israel-opt-israeli-authorities-are-using-facial-recognition-technology-to-entrench-apartheid/
3 Yuval Abraham, “‘Lavender’: The AI Machine Directing Israel’s Bombing Spree in Gaza”, +972 Magazine, 3 april 2024. https://www.972mag.com/lavender-ai-israeli-army-gaza/
4 Frank Slijper, in samenwerking met Ilia Siatitsa en Ioannis Kouvakas, When Algorithms Go to War: Tech Giants, the Arms Industry and the Weaponisation of AI, PAX & Privacy International, juni 2026, blz. 77–78. https://paxvoorvrede.nl/wp-content/uploads/2026/06/Report-When-Algorithms-Go-To-War-PAX-and-Privacy-International.pdf
5 Alex Karp, interview in CNBC Squawk Box, 1 juli 2026. https://pod.wave.co/podcast/squawk-pod/palantir-ceo-alex-karp-ceos-are-livid-7126
6 Ibidem. En: Ahmet Salih Alacaci, Palantir CEO says he is ‘most publicly supportive’ of Israel, 2 juli 2026. https://www.aa.com.tr/en/americas/palantir-ceo-says-he-is-most-publicly-supportive-of-israel/3983817
7 Sophia Goodfriend, “Target Practice”, The New York Review of Books, 23 juli 2026. https://www.nybooks.com/online/2026/07/23/target-practice-israel-artificial-intelligence/