De storm is nog maar net begonnen

Kameraden,

De BBC kondigde deze week de eerste storm van het seizoen aan. Een storm die zelfs een naam heeft gekregen: Austen.

Maar dat is niet de enige storm. Er is er nog een andere. Een storm die niet op de weerkaarten staat, die zich niet aan landsgrenzen houdt en die zich van het ene land naar het andere verspreidt.

En die storm heeft ook een naam: klassenstrijd.

Sommige mensen waren bang dat er geen grote sociale bewegingen meer zouden komen. Dat de mensen zich zouden neerleggen bij de besparingen, de militarisering en de afbraak van hun sociale rechten. Dat de jonge generatie zich zou schikken in een toekomst die steeds onzekerder wordt.

Beste vrienden en kameraden, het volstaat om ons heen te kijken.

In België zijn de vakbonden al meer dan een jaar in actie tegen de afbraak van de pensioenen en de sociale zekerheid. Op 9 oktober kwamen opnieuw 50.000 mensen op straat, en voor eind november staat alweer een grote nationale mobilisatie gepland.

In Spanje gingen tienduizenden mensen de straat op nadat Maricarmen Abascal, een vrouw van 87 jaar, uit de woning werd gezet waar ze meer dan zeventig jaar had gewoond. Haar verhaal werd een symbool van de wooncrisis en bracht een beweging op gang van huurders, jongeren en gewone mensen die het recht op betaalbaar wonen opeisen.

In Portugal hebben jongeren tentenkampen opgericht op het Rossioplein in Lissabon en het Dom João I-plein in Porto. Sinds 2017 zijn de woningprijzen er meer dan verdubbeld. Op 20 oktober viel de politie de tentenkampen binnen en werden 55 mensen gearresteerd. Maar de jongeren kwamen terug. Duizenden mensen trokken opnieuw naar de pleinen, vastbesloten hun strijd voor betaalbaar wonen voort te zetten.

In Albanië begon het protest tegen een gigantisch luxeresortproject van Jared Kushner, de schoonzoon van Donald Trump, in een beschermd natuurgebied. De zogenaamde Flamingorevolutie groeide uit tot een brede jongerenopstand tegen de corruptie, stijgende onderwijskosten, lage lonen, peperdure woningen en de afbraak van de publieke diensten.

In Ierland legden meer dan 300.000 leerkrachten, verpleegkundigen, artsen en ambtenaren het werk neer in de grootste staking in bijna twintig jaar.

Ook in Italië zijn de scholieren in beweging gekomen. In Florence, Rome en Turijn werden tientallen scholen bezet. Scholieren protesteren tegen lekkende daken, schimmel in de klaslokalen, ontbrekende leerkrachten, rattenplagen en onbetaalbare schoolboeken. Ze eisen dat er opnieuw in hun onderwijs wordt geïnvesteerd, in plaats van in de oorlogsindustrie.
In Rome kwamen meer dan 100.000 mensen samen voor hogere lonen en pensioenen, voor betere gezondheidszorg en onderwijs, en tegen de militarisering. En de vakbonden hebben alweer een algemene staking aangekondigd, op 20 november.

En ondertussen zijn in Zuid-Italië de vrachtwagenchauffeurs en boeren in opstand gekomen tegen de torenhoge dieselprijzen. Ze blokkeerden wegen en snelwegen, waardoor supermarkt-rekken leegliepen en de bevoorrading stilviel. En op 30 oktober bereiden havenarbeiders acties voor in acht Italiaanse havens, tegen de wapenhandel en de militarisering van hun dokken.

En dan Frankrijk!

Daar begon de beweging op 17 september, aan het Lycée Saint-Exupéry in Créteil, een arbeidersvoorstad van Parijs. Scholieren en leerkrachten blokkeerden de schoolpoorten. Ze waren het beu: te weinig leerkrachten, overvolle klassen en gebouwen die letterlijk uit elkaar vallen. De beweging verspreidde zich als een lopend vuurtje. Binnen enkele weken werden honderden scholen geblokkeerd. Universiteitsstudenten sloten zich aan. Vervolgens kwamen de vakbonden erbij, en werd de strijd verbreed naar de levensduurte, de lonen en de besparingen.
Op 13 oktober kwamen 480.000 mensen op straat. Vier dagen later waren het er 800.000. 

Scholieren, studenten, arbeiders, gepensioneerden en vakbondsmensen, samen met de gele hesjes en allerlei sociale bewegingen. Een hele generatie die weigert haar toekomst te laten afpakken. En de beweging gaat verder. De Franse vakbond CGT heeft opgeroepen tot een nieuwe actiedag op 5 november.

Er is een nieuwe, continentale golf van sociaal verzet aan de gang.

En toch wordt die nauwelijks als één geheel gezien.

Een staking in Ierland, een studentenbetoging in Albanië, een bezet plein in Lissabon, vrachtwagenchauffeurs die de wegen blokkeren in Italië, honderdduizenden mensen in de straten van Frankrijk: het wordt allemaal afzonderlijk bekeken, alsof die bewegingen niets met elkaar te maken hebben.

Het tegendeel is waar: de storm is continentaal.

Dus nee, het probleem is niet dat er geen massabewegingen zijn. Het probleem is dat we nog onvoldoende beseffen hoe groot die bewegingen zijn, hoe breed het verzet is en hoeveel mensen in verschillende landen eigenlijk dezelfde strijd voeren.

Een strijd tegen een gigantische overval.

Wat vandaag wordt voorbereid, is geen gewone besparingsronde. Het is een fundamentele verschuiving van de maatschappelijke rijkdom. Weg van de sociale zekerheid, de publieke voorzieningen en de behoeften van de bevolking, naar de oorlogsindustrie, de militaire apparaten en de grote kapitaalgroepen.

Iedereen moet inleveren, zo krijgen we te horen. Er is geen geld, we moeten onze verwachtingen bijstellen. Dat horen we in België, Nederland, Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittannië.

Maar blijkbaar is er één ministerie dat nooit moet inleveren: het ministerie van Defensie.

In België moeten alle kabinetten inleveren, behalve het kabinet van Defensie. Dat kabinet krijgt er 34 miljard euro bij.

Wij hebben het boodschappenlijstje van het ministerie van Defensie eens opgevraagd. En wat staat er op dat lijstje? De helft is geen defensiemateriaal, maar interventiemateriaal: killer-drones, F-35's, fregatten, gepantserde gevechtsvoertuigen om in de Sahel en in Congo tussen te komen en mineralen en grondstoffen veilig te stellen.

Men is geen Europese defensie aan het oprichten. Men is een Europees imperialistisch leger aan het oprichten, betaald met het geld dat we dringend nodig hebben voor ons onderwijs, onze zorg en onze pensioenen.
Kijk naar Italië. Daar zijn de reële lonen sinds 2021 met 9,4 procent gedaald. Meer dan vijf miljoen mensen leven er in absolute armoede, onder wie meer dan een miljoen kinderen. Maar de militaire uitgaven zijn ondertussen opgelopen tot bijna het dubbele van 2013. 

Het gaat niet alleen over hoeveel geld er wordt uitgegeven, maar ook over welk soort samenleving men wil opbouwen.

In de Verenigde Staten zien we waar dat model toe leidt: gigantische militaire budgetten, terwijl miljoenen mensen onvoldoende toegang hebben tot betaalbare gezondheidszorg. Een samenleving waar één ziekenhuisopname of een ernstige ziekte een gezin financieel kan ruïneren.

Is dat de toekomst die ze voor Europa in gedachten hebben?

Een continent met meer gevechtsvliegtuigen, maar minder brandweerlui? Meer soldaten, maar minder leerkrachten? Meer kazernes, maar minder scholen?

Het is een fundamentele maatschappelijke keuze, en steeds meer mensen beginnen die keuze te doorzien.

In Frankrijk mobiliseren honderdduizenden jongeren zich voor een van de meest constructieve eisen die je je kunt voorstellen: ze willen beter onderwijs. Ze willen dat hun talenten, hun creativiteit en hun energie worden ingezet om de samenleving vooruit te helpen, in plaats van te verdwijnen in een industrie van vernietiging en oorlog.

Dat is toch een ongelofelijk positieve boodschap?

En wat krijgen die jongeren als antwoord?

De matrak, traangas, massale arrestaties en betogingsverboden.
In Frankrijk werden tijdens de eerste weken van de scholierenopstand al meer dan 6.800 mensen opgepakt. Volgens de officiële cijfers ging het in 86 procent van de gevallen om minderjarigen. In verschillende steden werden avondklokken ingesteld.

Militarisering naar buiten gaat samen met militarisering naar binnen. De oorlogspolitiek wordt ook een binnenlandse politiek.

Dat zien we ook in België. Na de scholierenprotesten in Brussel vertelde minister van Defensie Theo Francken dat de jongeren bootcamps en militaire heropvoeding nodig hebben.

Een van de jonge scholierenleidsters in Brussel, Louise Mandjombe, ze is zeventien jaar, gaf hem een schitterend antwoord: "We hebben al plaatsen die geschikt zijn voor opvoeding. Ze heten geen bootcamps, ze heten scholen. En je zou er beter in investeren."

Ik vind dat een fantastische repliek. Omdat ze de hele tegenstelling van dit tijdperk in enkele zinnen samenvat. Een jonge generatie die vraagt om onderwijs, kansen en een toekomst, tegenover een politieke elite die almaar meer denkt in termen van wapens, kazernes en militaire discipline.

De vraag is niet óf er nog grote sociale bewegingen zullen komen. Die zijn er al en ze zullen verder groeien.

De grote vraag is of de beweging tegen de besparingen zal samenvloeien met de beweging tegen de oorlog en de militarisering.

Tot nu toe verlopen die twee bewegingen vaak naast elkaar. Aan de ene kant staan de vakbonden, de werknemers, de jongeren en de gepensioneerden die vechten tegen de afbraak van de sociale zekerheid en de publieke diensten. Aan de andere kant staan de vredesbeweging, de jongeren die zich verzetten tegen de verplichte legerdienst en de mensen die weigeren mee te gaan in de nieuwe wapenwedloop.

Maar die twee bewegingen voeren geen afzonderlijke strijd. Ze botsen op dezelfde maatschappelijke keuzes, dezelfde economische belangen en hetzelfde systeem dat winst en militaire macht boven de behoeften van de bevolking plaatst.

Daar ligt volgens mij een enorme mogelijkheid.

Want de beweging voor sociale rechten en de beweging voor vrede hebben elkaar nodig.

De strijd voor onze lonen, pensioenen, scholen en ziekenhuizen is ook een strijd tegen de militarisering. En de strijd tegen oorlog en imperialisme is ook een strijd voor de sociale toekomst van de werkende bevolking.

Maar op steeds meer plaatsen vloeien die bewegingen samen. Welfare, not Warfare is de  ontmoetingsplaats van die twee bewegingen. 

Om te laten zien wat er vandaag allemaal in Europa gebeurt, wil ik graag een bijzonder 'betrouwbare bron' citeren: Fox News.

In een zogenaamd 'digitaal onderzoek' ontdekte Fox News, en ik citeer, dat "een groeiend aantal communistische, socialistische en andere radicaal-linkse organisaties gehoor geeft aan de oproep voor een gecoördineerde Europese jongerenstaking op 20 november".

Vrienden, ik kan me vergissen, maar ik krijg de indruk dat ze een beetje zenuwachtig beginnen te worden.

Want ja, op 20 november zullen scholieren en studenten in heel Europa staken, en diezelfde dag komen ook de Italiaanse vakbonden opnieuw in actie.

Daarom is Fox News bang. Daarom is onze minister van Defensie bang. Daarom proberen ze de oude angst voor het rode gevaar opnieuw aan te wakkeren.

Ze zien iets wat sommigen van ons nog onvoldoende zien: dat de verschillende vormen van sociaal verzet elkaar kunnen versterken. Dat de opstand van de jongeren, de strijd van de vakbonden en het verzet tegen de oorlogspolitiek samen een veel grotere kracht kunnen worden.

Kameraden,
De geschiedenis gaat niet lineair vooruit. Ze kent hoogtes en laagtes, periodes van stilstand en momenten van plotselinge verandering.

Wie lineair denkt, gaat ervan uit dat wat vandaag groot en machtig is, altijd groot en machtig zal blijven, en dat wat klein is, altijd klein zal blijven.

Maar wie begrijpt dat we nog maar aan het begin van een storm staan, weet ook dat wat vandaag almachtig lijkt, morgen kan verdwijnen, en dat wat vandaag klein is, razendsnel kan uitgroeien tot een grote kracht.

Het nadeel van een storm is dat hij alle kanten uit kan gaan. Maar het voordeel is dat hij ook veel mensen die jarenlang hebben geslapen, plotseling wakker kan schudden.

In stilstaande periodes leren mensen traag. In periodes van strijd kunnen veel mensen heel snel leren. Mensen die dachten dat ze alleen stonden, kunnen elkaar vinden. Mensen kunnen ontdekken hoeveel ze gemeenschappelijk hebben en hoeveel macht ze samen kunnen ontwikkelen.

Dat zien we vandaag, van Rome tot Madrid, van Brussel tot Dublin, van Parijs tot Londen.

Het is aan ons, kameraden, om die bewegingen met elkaar te verbinden en de storm een richting te geven.

Niet om het kapitalisme een beetje bij te schaven, niet om het imperialisme een ander gezicht te geven, maar om alles te veranderen.

Om alles te veranderen en het socialisme op te bouwen.

Want de storm is niet voorbij.

De storm is nog maar net begonnen.