Hittegolven zijn een klassenkwestie: ons plan in vijf prioriteiten
Eind juni stierven 1.747 mensen tijdens de dodelijkste hittegolf van deze eeuw. Vijf jaar geleden kwamen 39 mensen om het leven bij de verwoestende overstromingen van juli 2021. Deze klimaatextremen tonen niet alleen aan dat België nog altijd niet voorbereid is op de klimaatopwarming, maar ook hoe diep de klassenongelijkheid is tussen wie de gevolgen ondergaat en wie verantwoordelijk is.
Buschauffeurs moeten rijden in voertuigen waar de temperatuur oploopt tot bijna 50 °C. Huishoudhulpen vallen flauw in oververhitte woningen. Werknemers op bouwwerven en in magazijnen blijven werken in extreme temperaturen.
In België loopt een arbeider dubbel zoveel risico om te sterven tijdens een hittegolf als iemand met een diploma hoger onderwijs. En in tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, zijn ouderen niet de enigen die slachtoffer worden van de hitte: bij de 14- tot 64-jarigen bedroeg de oversterfte tijdens deze hittegolf 61,3%.
Tegelijk stierven veel geïsoleerde mensen alleen in hun woning. Een brandweercommandant getuigt: “In één appartement was het 45 graden. De bewoner was dood, gestorven aan de hitte. Zo waren er een tiental. We vonden hen dood in de zetel, op een stoel of in bed. Vaak op de bovenste verdieping, in slecht geïsoleerde en slecht geventileerde woningen.”
Maar hoe reageerde de Arizona-regering op deze crisis?
Ze bracht 21 ministers samen, maar nam geen enkele nationale maatregel om de bevolking te beschermen. Ten vroegste in september zou er iets gebeuren. Hun belangrijkste advies aan de bevolking bleef: “Drink water.”
Dat is een belediging voor alle werkende mensen én voor de families van de slachtoffers.
Tegelijk blijft de regering miljarden uitgeven aan bewapening, in plaats van te investeren in de aanpassing aan de klimaatverandering en de energietransitie, die beide nodig zijn om het aantal hittegolven en de intensiteit ervan terug te dringen. Hun plannen zijn duidelijk niet afgestemd op de noden van de werkende mensen, die de klimaatcrisis zo weinig mogelijk zouden mogen voelen.
Daarom stelt de PVDA, op basis van de ervaringen op het terrein, een hitteplan voor dat steunt op vijf prioriteiten.
1. Werkende mensen beschermen
De huidige regelgeving werkt niet. Als de arbeidswetgeving tijdens de jongste hittegolf correct was toegepast, had het merendeel van de werknemers recht gehad op extra pauzes, in sommige gevallen tot dertig minuten per uur.
Wij willen samen met de vakbonden een hitteplan uitwerken dat de volgende maatregelen omvat:
- De openbare gegevens van het KMI activeren automatisch beschermingsmaatregelen op het werk. Die worden aangepast aan de gele, oranje en rode waarschuwingsniveaus van het KMI, met specifieke maatregelen voor elk waarschuwingsniveau.
- Een werkgever kan enkel van deze regel afwijken als hij zelf aantoont dat de werkplek dankzij airconditioning of andere koelsystemen onder de wettelijke drempels blijft. Dat gebeurt met een schriftelijke nota en met de uitdrukkelijke instemming van het Comité voor Preventie en Bescherming op het Werk (CPBW), of – wanneer er geen CPBW is – van de sectorale vakbondssecretarissen.
- Op de werkvloer, onder meer in ateliers, magazijnen en slecht geïsoleerde gebouwen, moeten eenvoudige regels gelden op basis van gemakkelijk meetbare temperatuurdrempels, zoals dat vandaag al gebeurt in Duitsland.
- Er komt een gewaarborgd inkomen wanneer het werk tijdens extreme hitte moet worden stopgezet, naar het voorbeeld van de regeling die vandaag al bestaat in Spanje.
2. Een grootschalig plan om airconditioning te voorzien in rusthuizen, ziekenhuizen en crèches
Onze ouderen, zieken en de allerkleinsten zijn bijzonder kwetsbaar. Wij lanceren een plan om de instellingen die voor hen zorgen, te voorzien van airconditioning.
3. Openbare gebouwen en woningen renoveren
Wij willen openbare gebouwen (zorgcentra, scholen, rusthuizen) renoveren om ze aan te passen aan de nieuwe klimaatomstandigheden. Voor woningen lanceren wij een renovatieplan straat per straat, wijk per wijk, gefinancierd door een openbare investeringsbank, naar het model dat in Duitsland werkt.
4. Straten, schoolspeelplaatsen en openbare ruimtes vergroenen
Bomen zijn onze beste bondgenoot in de strijd tegen de hitte, maar ook tegen droogte en overstromingen.
5. Toegang tot water in de openbare ruimte
Wij lanceren een renovatie- en bouwplan voor zwembaden, openbare waterspeelplekken en alle andere waterbronnen in de openbare ruimte. Bij hittegolven wordt de toegangsprijs voor zwembaden verlaagd, en gratis bij een rood alarm. De toegang tot deze infrastructuur gaat gepaard met duidelijke communicatie over waar ze zich bevinden.
Ontdek hier ons volledige plan
Dit plan steunt op een centrale aansturing en inzetten van middelen voor de eerstelijnsdiensten. Wij willen een duidelijke commandostructuur, met één minister die bevoegd is voor klimaat en één minister voor volksgezondheid.
Wij versterken de diensten op het terrein, zoals het KMI: “Het KMI staat aan de top van de veiligheidspiramide”, legt directeur David Dehenauw uit, die aan de alarmbel trekt over de besparingen van de Arizona-regering in de middelen van het KMI.
Voor onze veiligheid “is het beter te investeren in de hulpdiensten dan in F-35's”, zei de voorzitter van de brandweerfederatie onlangs. “Wat heeft het voor zin om je voor te bereiden op hypothetische dreigingen als je niet in staat bent te reageren op de dreigingen die nu al voor de deur staan?”
De middelen om hittegolven en hun oorzaak — de klimaatopwarming — te bestrijden, bestaan. Dat betekent kiezen voor het klimaat in plaats van voor de wapenwedloop. Terwijl de regering miljarden vindt voor defensie, weigert ze te investeren in aanpassing aan de klimaatverandering en in de strijd tegen de uitstoot van broeikasgassen. Elk nieuw militair programma is geld dat ontbreekt om de bevolking te beschermen en om de klimaattransitie te versnellen.
