Vliegtuiglawaai boven Brussel en rand: wat is er aan de hand en wat kunnen we eraan doen?

Wat is er aan de hand?

In het noordwesten van Brussel en in een aantal gemeenten in de noordwestelijke rand rond Brussel regent het al een tijdje klachten van inwoners over lawaaihinder van overvliegende vliegtuigen. Heel wat burgemeesters uit de regio vragen dan ook om bijkomende maatregelen te nemen tegen de overlast. 

De toegenomen lawaaihinder is afkomstig van vluchten die aanvliegroute 07L boven de gemeenten Brussel-Stad, Dilbeek, Evere, Jette, Koekelberg, Lennik, Molenbeek en Schaarbeek gebruiken om te landen op Brussels Airport. Die route bestaat al lang, maar wordt sinds de zomer van 2025 veel frequenter gebruikt waardoor die vliegtuigen nu veel vaker boven gemeenten vliegen die daar voordien amper last van hadden. Voordien werd de baan immers enkel in uitzonderlijke omstandigheden gebruikt. 

Waarom wordt die route dan nu wel veel frequenter gebruikt? Volgens minister Crucke is dat te wijten aan een samenloop van omstandigheden.¹ 

Een eerste verklaring is volgens hem te zoeken bij de wind. De meest veilige manier voor een vliegtuig om te landen is namelijk tegen de wind in. Dat maakt dat luchtverkeersleiders de banen waarop piloten moeten landen daaraan aanpassen. Door de klimaatverandering komt er veel vaker dan voordien een oostenwind voor waardoor er vaker op de landingsbaan 07L moet worden geland. Vliegtuigen komen daardoor boven het drukke en dichtbevolkte noordwesten van Brussel aangevlogen.

Op de koop toe werden afgelopen zomer ook nog eens renovaties uitgevoerd aan de landingsbanen waardoor 1 landingsbaan anderhalve maand niet kon worden gebruikt. Ook daardoor moest er vaker worden uitgeweken naar landingsbaan 07L.

Er speelt echter nog iets anders mee. Sinds april vorig jaar wordt een nieuwe navigeringsmethode gehanteerd om de vliegtuigen veilig te doen landen op de luchthaven: het RNP-systeem. Door dat nieuwe systeem, opgelegd door Europa, laat men piloten nu via gps een heel precies traject volgen. Voordien oriënteerden piloten zich bij de landing in Zaventem op radio- en lichtbakens. De gps-route werd zo ingesteld dat vliegtuigen op eenzelfde rechte lijn naar de landingsbaan vliegen. En dat duwt die aanvliegende vliegtuigen ook allemaal in hetzelfde smalle landingspad, terwijl er voordien wat meer ruimte was voor spreiding en vliegtuigen veel meer in een boog rond de drukbevolkte gemeenten konden vliegen. 

Waarom legt de EU dat nieuwe systeem nu overal op? In de Uitvoeringsverordening van 18 juli 2018 waarin deze beslissing werd genomen staat te lezen dat dat RNP-systeem er moet komen omdat het “voordelen oplevert voor veiligheid, capaciteit en efficiëntie" en dat het “moet worden aangemoedigd aangezien overwegingen van veiligheid en kostenefficiëntie mee aan de basis liggen...”² 

Als vliegtuigen in een rechte baan kunnen landen, dan kan het aantal vliegtuigen dat na elkaar landt, verhoogd worden. Dat is inderdaad beter voor de efficiëntie, de capaciteit en dus de winsten van de grote luchtvaartmaatschappijen, maar... nefast voor de gezondheid van de mensen.

Ook Brussels Airport Company, de luchthavenuitbater, is vragende partij om de baan frequenter te gebruiken. Dat komt duidelijk naar voren in het strategisch plan van Brussels Airport voor 2040.³ Maar ook een verslag van een conferentie in 2017 in Amsterdam toont dat aan. Het verslag getuigt over hoe de CEO van Brussels Airport Company aan een toehoorder uitlegde dat het hoofddoel van het plan was om de uurcapaciteit van de luchthaven te verhogen van 74 naar 84 en vervolgens 93 bewegingen – wat onmogelijk is zonder ook baan 07L te gebruiken.⁴

Invloed op gezondheid

De situatie is ernstig. Een inwoner uit Brussel getuigt: “Elke nacht is het niet te doen. Zelfs met de ramen dicht moeten we soms stoppen met spreken, omdat we elkaar niet horen. Zeker op warme zomerdagen is het een probleem. Dan zet ik normaal alle ramen open om ons huis te laten afkoelen. Maar als je de ene na de andere vlucht hebt, is dit niet te doen. Mijn zoon kan dan niet doorslapen. Ik maak me zorgen hoe het verder moet, en of ik in deze wijk kan blijven wonen.”

Volgens een studie van de Université Libre de Bruxelles (ULB) ondervinden meer dan 270.000 mensen ernstige geluidshinder door de aanvliegroute. De klachten van de getroffen bewoners moeten absoluut serieus genomen worden. Dat heeft uiteraard een impact op de gezondheid. 

De laatste jaren stijgt de kennis over de impact van geluid op de nachtrust en op de gezondheid alleen maar. Nederlands onderzoek uit 2023 naar de impact van de luchthavens daar, toonde bijvoorbeeld aan dat het lawaai van vliegtuigen zo diep is dat het onmogelijk is eraan te wennen.⁵ Geluidsprikkels veroorzaken een bloeddrukstijging of een stijging van het hartritme. Na een tijd ontstaat er dan een verhoging van de bloeddruk. In extreme gevallen kan het zelfs leiden tot hart- en vaatziekten. Een slechte slaapkwaliteit doet ook de werking van het immuunsysteem dalen. 

Jobs behouden én het lawaai aanpakken... Dat kan

De werkgelegenheid en de gezondheid van de omwonenden hoeven niet in tegenstrijd te zijn met elkaar. De jobs behouden én de gezondheid van de omwonenden beschermen, dat moet het doel zijn van het beleid. De oplossingen bestaan. Of ze in praktijk worden gebracht of niet, hangt af van politieke keuzes. 

De bewoners hebben snel oplossingen nodig, op korte termijn, en die zijn mogelijk. 

Hier een aantal concrete maatregelen, die onmiddellijn kunnen worden genomen. 

1/ Het gebruik van landingsbaan 07L moet opnieuw uitzondering worden 

Er is een groot verschil tussen het aantal overgevlogen inwoners per gebruikte baan en benaderingsroute. Die volgt de volgende hiërarchie: 25L < 25R < 01 << 07L VOR << 07L RNP < 07R. Landen op baan 25L en 25R treft dus het minste aantal inwoners, de benadering naar baan 01 zou 3,1 keer zoveel inwoners betreffen als de benadering naar baan 25L. De verschillende benaderingen naar baan 07 zouden 4,8 tot 13,5 keer zoveel inwoners betreffen als de benadering naar baan 01. Het uitzonderlijke karakter van het gebruik van banen 07L en 07R moet dus hersteld worden en ook benaderingen naar baan 01 worden best alleen uitgevoerd wanneer dit strikt noodzakelijk is. 

2/ Pas de aanvliegroute aan

Zorg daarnaast ook dat vliegtuigen die op de luchthaven moeten landen, niet meer in een rechte lijn, vlak over de dichtbevolkte gemeenten moeten vliegen, maar pas die route aan.⁶ De Europese wetgeving laat dat ook toe. ’”Het opleggen van deze eisen zou in bepaalde situaties echter ernstige nadelen hebben, die groter zijn dan de potentiële voordelen op het gebied van veiligheid, capaciteit en efficiëntie. Daarom moet men in dergelijke situaties het recht krijgen om af te wijken van die eisen en in plaats daarvan worden onderworpen aan bepaalde alternatieve eisen die beter geschikt zijn in die situaties en nog steeds zo veel mogelijk dezelfde voordelen opleveren’’, zegt de Verordening heel duidelijk. Je kan de route dus zo instellen dat je nooit over een berg, kerncentrale, militair domein, drukbevolkte gebieden, … vliegt.

Maar ook op middellange termijn moeten we maatregelen nemen:

3/ Maximumaantal nachtvluchten

Op Europees niveau moet er een verstrenging van wetgeving komen van een maximumaantal nachtvluchten voor enkel dringende redenen. Ook de uren van nacht kunnen worden uitgebreid. Zowel voor werknemers als burgers zou dit een vooruitgang zijn. Dat kan enkel op Europees niveau omdat anders de luchthavens van Zaventem, Amsterdam en Parijs elkaar kapot concurreren. Vandaag zorgt deze moordende concurrentie ervoor dat luchtvaartmaatschappijen hun vliegtuigen 24/7 proberen in de lucht te krijgen voor een maximaal rendement.

4/ Stillere vliegtuigen

Vandaag bestaat de technologie om vliegtuigen te bouwen die veel minder lawaai maken al. Wij pleiten ervoor om de luchtvaartmaatschappijen te verplichten om hun luidste vliegtuigen aan een versneld tempo te vervangen door nieuwere, stillere modellen.⁷ 

5/ Isolatie woningen

De eerste slachtoffers van lawaaihinder zijn de bewoners van de volkse, dichtbevolkte wijken. In ons land zijn heel wat huizen helaas nog steeds onvoldoende geïsoleerd. Er moet dringend een plan komen om dat probleem aan te pakken. Daarom pleiten wij ervoor de woningen in de omliggende gemeenten dringend te isoleren. Via een derdebetalersysteem willen we een overheid die er ook voor zorgt dat niemand achterblijft. Ook wie niet onmiddellijk de financiële middelen heeft om de woning te isoleren, krijgt op die manier de kans dat wel te doen. De werken pakken we wijk per wijk aan zodat het zo efficiënt mogelijk kan verlopen.⁸

Neen, dat de bewoners van de vele gemeenten in Brussel en Vlaams-Brabant nu slapeloze nachten doormaken, is geen natuurwet. Het is het resultaat van politieke keuzes, van een minister die ervoor kiest om de efficiëntie te laten primeren op de gezondheid van de mensen en daarom talmt om maatregelen te nemen om dit te voorkomen. Wij roepen minister Crucke dan ook op actie te ondernemen en maatregelen te nemen die zowel de gezondheid van de omwonenden ten goede komen, als de vele jobs beschermen op onze luchthaven. 

Nachtvluchten verbieden, is dat dan de oplossing? 

Heel wat partijen schuiven nu een verbod op nachtvluchten naar voren als deel van de oplossing. Maar is dat dan zo een goed idee? Wij zijn van mening van niet. Brussels Airport is de tweede economische pool van het land. Zo’n 64.000 werknemers worden er direct of indirect tewerkgesteld. Vakbonden stellen dat een verbod van de nachtvluchten 14.000 banen op de tocht kan zetten.⁹ Een verbod op nachtvluchten heeft vooral impact op de cargobedrijven. Een pakjesbedrijf zoals DHL, bijvoorbeeld, vliegt vooral ‘s nachts. We leven vandaag in economisch onvoorspelbare tijden waarin een groot deel van de bedrijven en de industrie het moeilijk heeft. Dat maakt, nog meer dan anders, duidelijk hoe belangrijk het is om de jobs van zoveel mogelijk werknemers te beschermen en te behouden. 

Bekijk de tussenkomst van onze volksvertegenwoordiger Kemal Bilmez

1 https://www.standaard.be/binnenland/half-miljoen-brusselaars-kreunt-onder-toegenomen-vlieglawaai/130445169.html en https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/02/10/nieuw-gps-systeem-veroorzaakt-vliegtuiglawaai-in-brussel/
2 https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/HTML/?uri=CELEX:32018R1048 
3 Brussels Airport Company, Vision stratégique Brussels Airport 2040 (2016).
4 Airneth report 23: Annual lecture: ‘Airport of the Future’, 24 oktober 2017, Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid, Amsterdam.
5 https://www.rivm.nl/publicaties/relaties-vliegtuiggeluid-hinder-en-slaapverstoring-2020 
6 https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/HTML/?uri=CELEX:32014R0598 
7 https://www.pvda.be/nachtvluchten-bescherm-de-jobs-en-het-leefmilieu 
8 https://www.pvda.be/programma/recht-op-renovatie 
9 https://www.bruzz.be/samenleving/vakbond-vreest-dat-nachtvluchtenverbod-14000-jobs-gevaar-brengt-2023-07-19?utm_source=chatgpt.com